پایان نامه ارشد رشته جغرافیای سیاسی : نقش توسعه فضای سایبر در روابط ژئو پلتیک ایران و کشورهای عربی

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا

گرایش سیاسی

با عنوان :  نقش توسعه فضای سایبر در روابط ژئو پلتیک ایران و کشورهای عربی

دانشگاه آزاد اسلامی رشت

دانشکده علوم انسانی

گروه تحصیلات تکمیلی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

رشته:جغرافیای سیاسی

عنوان:

نقش توسعه فضای سایبر در روابط ژئو پلتیک ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس

استاد راهنما:دکتر عمران علیزاده

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست  
صفحه  عنوان
1چکیده فارسی
2چکیده­انگلیسی
3فصل اول
4مقدمه1-1
5بیان مسئله2-1
6سوال تحقیق3-1
6فرضیه تحقیق4-1
6اهداف تحقیق5-1
6روش تحقیق6-1
8اهمیت و ضرورت تحقیق7-1
9تنگناها و محدودیت های تحقیق8-1
9پیشینه تحقیق9-1
10محدوده مورد مطالعه10-1
11موقعیت جمهوری اسلامی ایران درمنطقه1-10-1
12خلیج فارس هارتلند انرژی جهان1-10-2
13قلمرو تحقیق1-11
13محدوده زمانی1-11-1
13سازمان دهی تحقیق11-1
14تعریف مفاهیم و اصطلاحات12-1
17فصل دوم
18مفهوم ژئوپلتیک اطلاعات1-2
19عوامل ژئوپلیتیک اطلاعات1-1-2
19نقش ژئوپلیتیک اطلاعات در امنیت کشورها2-1-2
24کارکردهای ژئوپلیتیک اطلاعات3-1-2
24کارکرد امنیتی1-3-1-2
27کارکرد نظامی2-3-1-2
27کارکرد اقتصادی3-3-1-2
28کارکرد سیاسی4-3-1-2
30کارکرد همگرایی5-3-1-2
31کارکرد واگرایی6-3-1-2
32مفهوم مرزومرزنشینی2-2
32مفاهیم مرتبط با مرز و مرزنشینی1-2-2
32خطوط مرزی1-1-2-2
32اختلافات مرزی2-1-2-2
34کارکرد مرز3-1-2-2
35عوامل تأثیرگذاربر تحولات مرزهای سیاسی2-2-2
39مفهوم همگرایی و واگرایی3-2
43عوامل تأثیرگذار بر همگرایی1-3-2
43عوامل تأثیرگذار بر واگرایی2-3-2
44دیدگاه های مختلف درباره ی همگرایی و واگرایی4-2
44دیدگاه سیاسی-امنیتی1-4-2
45دیدگاه اجتماعی  2-4-2
45دیدگاه اقتصادی3-4-2
46دیدگاه ایدئولوژیکی4-4-2
46چشم انداز ژئوپلیتیک همگرایی و واگرایی5-2
46تحلیل سنتی1-5-2
48تحلیل مدرن2-5-2
50تحلیل پست مدرن3-5-2
53تحلیل پسامدرن4-5-2
54امنیت ملی2-6
56عوامل تعیین کننده امنیت ملی1-2-6
60منابع ناامنی ایران از حوزه خلیج فارس2-2-6
64فصل سوم
65مواد تحقیق1-3
70روش تحقیق2-3
70جامعه آماری تحقیق3-3
71نمونه وروش نمونه گیری4-3
71روش و ابزار جمع آوری اطلاعات5-3
71روش کتابخانه ای1-5-3
71روش میدانی2-5-3
71روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات7-3
73فصل چهارم
74فضای سایبر در خدمت جنگ نرم1-4
74تبیین اجمالی مفهوم قدرت و فضای سایبر2-4
75تازگی فضای سایبر و پیچدگی فهم روابط موجود در این فضا3-4
77جنگ سایبری چیست؟4-4
78تبلیغی درباره جنگ سایبری5-4
78مسئله امنیت ملی6-4
78مسئله دنیای مجازی و فضای سایبر7-4
79گسترش نفوذ فناوری اطلاعات (IT)8-4
82نگاهی اجمالی به رتبه ایران در اینترنت پرسرعت و موبایل9-4
107فصل پنجم
108ارزیابی فرضیه ها1-5
108ارزیابی فرضیه اول1-1-5
109ارزیابی فرضیه دوم2-1-5
110نتیجه گیری2-5
112بیان محدودیتها3-5
113پیشنهادها و راهکارها4-5
114منابع

چکیده

توسعه ارتباطات درقالب ارتباطات فضای مجازی،امکان تبادل اطلاعات،دستیابی و دسترسی افرادونهادها به یکدیگرازطریق اینترنت به صورت همزمان،پارادایم جدیدی را برزندگی بشرحاکم کرده که به عنوان مزیتی برای بشرامروزه به شمارمیرود. واین درحالی است که فضای مجازی به دلیل ماهیت فراکشوری ونیزقابلیت برقراری ارتباط وجا به جایی اطلاعات وداده درمقیاس جهانی عملاً درتعارض با منافع حکومتها ودولتهای ملی قرارمیگیرد. در چنین فضایی، هم ژئوپلیتیک وجغرافیای سیاسی وهم مفاهیم مرتبط با آن دچارتحول شده اندکه این تحول به ویژه درمفهوم حاکمیت نمایان است. ازطرفی نیز منطقه خلیج فارس تبدیل به هدفی برای حملات سایبرشده است وشاهد کشمکش مخفی درحوزه سایبر میان ایالات‌متحده،اسرائیل وکشورهای عرب این منطقه دریک طرف وایران وروسیه درطرف دیگرهستیم.همچنین باید توجه داشت که امروزه همگرایی و واگرایی میان کشورها به طرز روز افزونی وجوه سایبرنتیک یافته است.نوشتارحاضربااستفاده ازروش توصیفی–تحلیلی به تبیین توسعه فضای سایبری درروابط ژئوپلیتیک ایران وکشورهای عرب حوزه خلیج فارس پرداخته و ضمن بررسی توان سایبر بازیگران این منطقه براین نظر است که کشورهای منطقه افزایش توان سایبری ایران را تهدیدی بالقوه برای خود تلقی میکنند همچنان تهدید امنیتی بالقوه‌ای علیه دیگرکشورهای خلیج فارس است وبااین که کشورهای عرب حوزه خلیج فارس شروع به توسعه توان سایبری دفاعی خودنموده‌اند بااین‌حال هنوز نیاز به گسترش توان دفاعی وهمکاری کارآمدترمیان آنها برای ممانعت ازتهدیدات پیش‌ روی حس می‌شود.

واژگان کلیدی :حاکمیت،فضای سایبر،ژئوپلتیک،جغرافیای سیاسی، منافع ملی،خلیج فارس،همگرایی،واگرایی

1- مقدمه

فضای مجازی و شبکه جهانی اینترنت به دلیل ماهیت عملکردی فراکشوری و نیز قابلیت برقراری ارتباط و جابه جایی اطلاعات و داده در مقیاس جهانی و اتصال کاربران و ابناء بشر از سراسر جهان صرف نظر از ملیت ، قومیت ، مذهب ، نژاد ، زبان و غیره عملاً در تعارض با منافع حکومتها و کشورها و دولت های محلی قرار می گیرد. به عبارتی فضای مجازی و شبکه اینترنت ، قدرت حکومتها و دولت های ملی و نیز حاکمیت آنها بر فضای ملی را به چالش می کشد. این خاصیت فضای مجازی می تواند به تولد و رشد نیروهای ضد حکومتی ، کاهش مقبولیت حکومتها نزد شهروندان افزایش قدرت مانور نیروهای ضد حکومتی چه در مقیاس شهروندی و فضای ملی و چه در مقیاس فراکشوری و جهانی و به طور کلی امکان تهدید ، تضعیف ، سقوط و جابجائی دولتها و حکومتهای ملی و ارزشهای مورد نظر آنها و جایگزینی نیروهای رقیب و نیز کاهش اقتدار حاکمیتی آنان منجر گردد.

از این رو حکومتها و دولتهای ملی به تکاپو افتاده اند تا از پس این چالش برآیند و تهدیدات بر علیه خود را کاهش داده و یا از بین ببرند. آنها گاهی اوقات تهدیدات علیه خود را به تهدیدات علیه امنیت ملی بقیه ، تفسیر و معنی می کنند و از آن بر علیه نیروهای رقیب و ضد خود استفاده می نمایند. بنابراین حکومتها و دولتها و نیروهای خود آنها چه با مبدأ و مقیاس ملی و چه با مبدأ‌ و مقیاس فراکشوری و جهانی ، در فضای مجازی و بر سر فرصتها و قابلیت های آنان با یکدیگر به رقابت و نبرد می پردازند و هم دیگر را به چالش می کشند.

حاکمیت جمهوری اسلامی نیز ، به لحاظ ژئوپلیتیکی با فرصتها و چالشهای ویژه قرن حاضر مواجه است. عوامل ژئوپلیتیکی متعددی بر حاکمیت جمهوری اسلامی ایران تأثیر می گذارند این عوامل که در برگیرنده بعد ملی حاکمیت جمهوری اسلامی ایران با تهدیدهای منطقه ای و فرامنطقه ای که ناشی از رقابت کشور ما جهت تأمین هر چه بیشتر منافع ملی خود می باشند، مواجه است و اعتراضهای مردمی که هم زمان با انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری به وقوع پیوست گرچه ، از سوی حاکمیت کنترل شد. اما ، پیش بینی تحول تهدید حاکمیت جمهوری اسلامی ایران را اجتناب ناپذیر می نماید. نقش آفرینی جمهوری اسلامی و اعمال حاکمیت آن علاوه بر توجه به عوامل قدرت سخت ، توجه به عوامل قدرت نرم را نیز طلب می کند.

از این رو در پایان نامه حاضر ، ضمن تبیین چهارچوب تحقیق در فصل اول به تشریح مبانی نظری و به طور کلی به مفهوم حاکمیت و فضای سایبری در فصل دوم پرداخته می شود. و در فصل سوم به مواد و روشهای تحقیق پرداخته می شود و به تحلیل روند پیشرفت فضای سایبر بر چشم انداز ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران در فصل چهارم خواهیم پرداخت. ارزیابی فرضیه ها و نتیجه گیری نیز محتوای فصل پنجم را تشکیل می دهد.

1-2- بیان مسئله

منطقه خاورمیانه، محل مناقشه‌های سیاسی خاصی است. این مناقشات ،از یک طرف به مسئله فلسطین و اسراییل و از طرف دیگر به نقش ویژه و جدید ایران اسلامی از نظر ژئوپلیتیک بازمی‌گردد. اگرچه مناقشه‌های ایران و سایر کشورهای این منطقه از قبل از انقلاب نیز وجود داشت ولی وقوع انقلاب اسلامی ویژگی خاصی به این روابط مناقشه برانگیز بخشیده است. به عبارت دیگر، با وقوع انقلاب اسلامی و حمایت ایران از فلسطین و تعارض با رژیم صهیونیستی، این مناقشات وارد عرصه خاصی شده است. از طرف دیگر، بعد از انقلاب اسلامی ایران تلاش برخی از کشورهای منطقه در فروکاستن از مناقشه و تعارض با رژیم صهیونیستی و نزدیکی بیشتر به آن رژیم، باعث گردید که ایران به عنوان یکی از قطب‌های اصلی مبارزه با نفوذ این رژیم در منطقه مطرح گردد. جنگ ایران و عراق و مناقشه بر سر جزایر سه گانه و استفاده از میدان‌های گازی و نفتی و همچنین کنترل تنگه هرمز از طرف ایران نیز از جمله عواملی بوده است که روابط ژئوپولیتیک ایران با سایر کشورها را بحرانی نموده است. از آخرین رویدادهایی که این مناقشات قدیمی را وارد مرحله جدید‌ی نموده، پی‌گیری و اصرار ایران بر سر انرژی هسته‌ای در دو دهه اخیربوده است.

در کنار این رقابت‌ها و مناقشات در میان کشورهای قدرتمند عربی حوزه خلیج فارس، در چند دهه اخیر تحولات اقتصادی و اجتماعی دیگری را در منطقه خاورمیانه شاهد بوده‌ایم که می‌تواند پاسخی به مناقشات پیش گفته و محملی برای برون رفت از این رقابت‌ها باشند. توسعه میدان‌های گازی در جنوب ایران، توسعه مناسبات بازرگانی در شیخ نشین‌های حوزه خلیج فارس و دریای عمان و تحولات موسوم به بهار عربی از جمله مواردی هستند که در صورت به کارگیری سیاست‌های مناسب، می‌توانند فرصتی برای ایران و سایر کشورهای قدرتمند این ناحیه در جهت تثبیت و حتی افزایش نفوذ خود در این منطقه را فراهم نمایند. بر طبق اصول متعارف روابط درون منطقه‌ای و بین‌المللی طبیعی است که هر یک از این کشورها به نوعی به دنبال منافع خود در روابط بین‌المللی خود باشند. پی گیری این منافع، مستلزم کاستن از فشار مناقشات و افزایش سطح همکاری‌های درون منطقه است.

یکی از زمینه‌های به وجود آمده برای بهره‌گیری از فرصت‌های پیش آمده در این منطقه از دنیا، استفاده از فضای سایبری است. در دنیای جدید، انقلاب الکترونیکی فرصت‌ها و در عین حال چالش‌های بسیار جدیدی را در اختیار دولت‌ها قرار داده است که بتوانند منافع خود را به شکل‌های مدرن پی‌گیری کنند. بزرگترین موفقیت انقلاب الکترونیکی، دسترسی سریع و آسان به منابع اطلاعاتی در اقصی نقاط دنیا است. در واقع این انقلاب اگرچه زیرساخت‌های الکترونیکی دارد ولی آنچه اهمیت آن را در دنیای امروز افزایش داده نقش اطلاعاتی آن است. بنابراین می‌توان گفت که این انقلاب بیش از آن که الکترونیکی باشد انقلاب اطلاعاتی است که زیر ساختی برای توسعه جامعه فراهم می‌نماید. توسعه روز افزون این فناوری و افزایش میزان وابستگی به خدمات آن ،بیشتر به دلیل نیاز دنیای مدرن به انبوه اطلاعات و داده‌هایی است که دسترسی به آنها می‌تواند مسیر توسعه را هموارتر نماید و در واقع، زیرساخت‌های حیاتی کشورها ،از جنبه های متفاوت،به این فناوری وابستگی شدیدی یافته است.

البته در ادبیات مطالعات سایبری بیش از آن که این انقلاب اطلاعاتی را به عنوان فرصتی برای توسعه روابط بین کشورها بدانند، از آن بیشتر به عنوان تهدیدی برای امنیت کشورها یاد شده است و از نقش توسعه‌ای آن در جهت افزایش امنیت غفلت شده است. در حالی که پدیده‌های مدرن امروزی را هم می‌توان برای اهداف صلح‌آمیز و هم برای افزایش امنیت جامعه مورد استفاده قرار داد. بنابراین، می‌توان پرسید که چگونه می‌توان توانایی این وسیله ارتباطی را برای کاهش مناقشات و افزایش سطح همکاری‌های امنیتی کشورهای حوزه خلیج فارس ارتقاء داد؟ هدف این پژوهش نشان دان نقش فضای سایبری در گسترش روابط ژئوپولیتیک ایران با سایر کشورهای حوزه خلیج فارس و کاهش تنش‌ها و رونق مناسبات این کشورها است.در این پایان نامه روابط ژئوپلیتیک ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به عنوان متغیر وابسته و توسعه فضای سایبر به عنوان متغیر مستقل مورد مطالعه قرار می گیرد.

1-3- سوال تحقیق

توسعه فضای سایبر بر روابط ژئوپلیتیک ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس چه تاثیری دارد؟

1-4- فرضیه های تحقیق

1-توسعه فضای سایبری می تواند با تغییر فضای امنیتی روابط ژئوپلیتیک ایران را با کشورهای عربی خلیج فارس تغییر دهد.

2-توسعه فضای سایبر می تواند با عث افزایش همکاریهای مشترک بین ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس می شود.

1-5- اهداف تحقیق

1- تبیین توسعه فضای سایبری در روابط ژئوپلیتیک ایران و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس

2-تحلیل آثار منفی و مثبت توسعه فضای سایبری بر روابط خارجی ایران

3-ارایه راهکارهای لازم جهت استفاده بهینه از فضای سایبری برای گسترش همگرایی بین ایران و این دسته از کشورها

1-6- روش تحقیق

تحقیق علمی عبارتست از یک روش گام به گام، منطقی، منظم و دقیق برای شناسایی مشکلات، گردآوری داده ها، تجزیه و تحلیل داده ها و استنتاج های معتبر از آنها می باشد. از این رو تحقیق علمی صرفاً مبتنی بر تجزیه یا برداشت های شخصی و درک مستقیم نیست بلکه هدفمند و دقیق است. پایه هر علمی به روش شناختی مبتنی است که در آن علم به کار می رود منظور از این روش شناسی تحقیق، شیوه انجام تحقیق است که در آن علم به کار می رود. هدف از انتخاب روش تحقیق اتخاذ شیوه ای مشخص است که محقق را هر چه دقیق تر و آسان تر به پاسخ های احتمالی برساند، این روش بستگی به اهداف و ماهیت موضوع و همچنین امکانات و منابع دارد.

تحقیقات علمی بر اساس اهداف تحقیق به سه دسته تقسیم می شوند : کاربردی و تحقیقی و توسعه ای. پژوهش حاضر از حیث هدف، از نوع کاربردی می باشد. زیرا با هدف کاربردی نمودن یک زمینه خاص علمی تلاش دارد پیش نیازهای اجرا موضوع تحقیق را در عمل بررسی نماید. انتخاب روش اجرایی تحقیق بستگی به ماهیت موضوع، اهداف پژوهش، فرضیه های تدوین شده، ملاحظات اخلاقی و انسانی حاکم بر موضوع تحقیق و وسعت امکانات اجرایی آن دارد. در این مرحله محقق بایستی روش تحقیقی را که برای پژوهش او مناسب است، انتخاب نماید. چون هدف کلی این تحقیق نقش توسعه فضای سایبر در روابط ژئو پلتیک ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس بود از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. طبق نظر سرمد و همکاران (1379) تحقیق پیمایشی شعبه ای از تحقیق توصیفی است که هدف آن بررسی وضعیت موجود می باشد. نادری و سیف نراقی (1364) نیز روش تحقیق توصیفی را مطالعه واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا یک موضوع می دانند که در آن محقق سعی می کند آنچه هست را بدون هیچگونه دخالت یا استنتاج ذهنی گزارش دهد و نتایج عینی از موقعیت بگیرد.

به عبارت دیگر ، روش این تحقیق توصیفی – تحلیلی و بنا به سرشت بر پایه روش کتابخانه ای است ، ابزارهای گردآوری اطلاعات ، فیش ، جدول ، نقشه ، نمودار می باشند. در مراحل اجرایی و جهت تجزیه و تحلیل و اطلاعات از شیوه های قیاسی و استقرایی استفاده شده است به طور کلی ، پایان نامه حاضر ، از ابتدا تا نتیجه گیری چهار مرحله زیر را سپری کرده است :

– شناسایی و گردآوری منابع کتابخانه ای شامل ، منابع و اطلاعات موجود در سازمان ملل و کتابخانه ها

– مطالعه و بر حسب ضرورت ترجمه و کنکاش در منابع گردآوری شده و استخراج مطالب مورد نظر از طریق فیش برداری

– تدوین و جمع بندی اطلاعات جمع آوری شده و در صورت لزوم ارائه جدول ، نقشه و نمودار

– بررسی و تجزیه و تحلیل اطلاعات ، تهیه گزارش پایانی و نتیجه گیری.

 1-7- اهمیت و ضرورت تحقیق

تضمین امینت ملی از مهم‌ترین شاخصه‌های یک حکومت پویا و مقتدر است که رجال سیاسی، نظامی و امنیتی حاکمیت خود را متعهد به تأمین آن می‌دانند. در گفتمان مدرن، امنیت عبارت است از نیل به سطحی از اطمینان خاطر برای تحصیل و صیانت از منافع ملی به تعبیر «رابرت ماندل» امنیت ملی شامل تعقیب روانی و مادی ایمنی است و اصولاً جزء مسؤولیت حکومت‌های ملی است. بر همین اساس تدوین راهبرد امنیت ملی از راهبردی‌ترین اقدامات نرم‌افزاری در جهت تامین امنیت ملی محسوب می‌شود. نگاه مدرن به امنیت، نگاهی چندسویه است و طیفی از عوامل (فرصت‌ساز و تهدیدآفرین) را شامل می‌شود که در زمینه‌های گوناگون فرصت ظهور و بروز پیدا می‌کنند. یکی از عوامل مهم در این زمینه عامل ژئوپلیتیک و موقعیت سرزمینی است. کشور ایران به علت قرارگرفتن در منطقه راهبردی حساس خاورمیانه از یک موقعیت ویژه‌ای برخوردار است. بطوریکه نه تنها خود یک کانون ژئوپلیتیکی محسوب می‌شود، بلکه با 6 حوزه مهم ژئوپلیتیکی در ارتباط می‌باشد. این حوزه‌ها با عنایت به وزن و موقعیت خود در تدوین راهبرد امنیت ملی ایران تاثیرگذار هستند. اما در میان این حوزه‌ها حوزه پلیتیکی خلیج فارس به خاطر شأن ژئوپلیتیکی در معادلات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی در منطقه و جهان، نقش بسیار فعال و تعیین‌کننده‌ای در امنیت ملی ایران دارد. بر این مبنا، در این تحقیق سعی می‌شود به روش کتابخانه‌ای و از طریق روش شناختی توصیفی- تحلیلی رابطه و تاثیر حوزه ژئوپلیتیکی خلیج فارس را در این خصوص از زوایای اصلی بررسی و روشن نماییم.

تعداد صفحه :131

قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید