پایان نامه ارشد رشته حقوق :بررسی فقهی وحقوقی ولایت قهری پدر وجدّ پدری

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته حقوق گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی

با عنوان : بررسی فقهی وحقوقی ولایت قهری پدر وجدّ پدری

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد دامغان

عنوان پایان نامه :

بررسی فقهی وحقوقی ولایت قهری پدر وجدّ پدری باتأکید بر مسأله همطرازی آنها

رشته : فقه و مبانی حقوق اسلامی

مقطع : کارشناسی ارشد

استاد راهنما:جناب دکتر مهدی ذوالفقاری

استاد مشاور:جناب دکتر محمد جواد باقی زاده

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شودتکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)چکیده ولایت در واقع مسؤولیتی است که بردوش پدر وجدّ پدری است. درحقوق ایران ولایت قهری جد همطراز وهمعرض با ولایت قهری پدر است، اما درعرف پدر برجد مقدم است. درفقه امامیه هم بعضی پدر را برجدّ پدری مقدم دانسته‏اند.یکی از آثار نسب شرعی، ولایت قهری است. در فقه امامیه وقانون مدنی فقط پدر وجدّ پدری حق اعمال ولایت را بر محجورین دارند وبرای مادر هیچ نوع ولایتی پیش بینی نشده است. درخصوص ولایت پدر وجدّ پدری نیزولایت آنها درعرض هم بوده و تقدمی بین اعمال آنهانیست مگر اینکه از جهت زمانی یکی بردیگری مقدم باشد ویا یکی از اعمال بیشتر به مصلحت محجور باشد.محجورین تحت ولایت قهری شامل صغیر وسفیه ومجنون که سفه یا جنون آثار متصل به زمان صغر بوده می باشند.از آنجا که مقررات مربوط به ولایت قهری درقانون مدنی دارای نارسائی هایی می باشد. در رساله سعی شده است که پیشنهادات اصلاحی جهت رفع این نقایص ارائه شود. بدین جهت نظرات حقوقدانان وقضات در این خصوص لحاظ شده است ودرهرمبحث ضمن بررسی مقررات راجع به ولایت اشکالات طرح وراه حل های مناسب بیان شده است.درراستای اهداف فوق، ایراداتی به همزمانی ولایت پدر و جدّ پدری وارد شده است. وبا توجه به عرف خانواده ها و نظرات بعضی از حقوقدانان وفقها به نظر می رسد که ولایت پدر مقدم بر جدّ پدری قرار بگیرد به مصلحت مولی علیه باشد. همچنین درباره حدود اختیارات ولی قهری درامور مالی به لحاظ اینکه در قانون مدنی اختیارات او به صورت عملی بیان شده است پیشنهاد شده است که باید قانونگذار حدود این اختیارات ووظایف را معین نماید تا هرچه بیشتر بتوان از محجور حمایت نمود.درخصوص ضمانت اجرای وظایف واختیارات نیز قانون مدنی دارای نارسائی های آشکاری است. از طرفی ضم یاتعیین امین در صورت خیانت ولی قهری درامور مالی مولی علیه می‏توانست کارساز باشد. اما با عدم تعیین حدود اختیارات امین منضم عملاً کارآیی لازم را ندارد وازطرف دیگر با وجود پیش بینی عزل ولی درصورت خیانت درفقه امامیه قانونگذار قانون مدنی به جهت مسائلی از جمله سنت پدر سالاری واهمیت زیاد پدر درخانواده چنین ضمانت اجرایی را مدّ نظر قرار نداده است وامروزه با تغییراتی که در خانواده ها ایجاد شده است ونقش مادر بیش از گذشته خود را نشان می دهد و همچنین خطرات بیشتری که محجورین را ازطرف بعضی از اولیای قهری تهدید می کند.لازم است قانونگذار عزل ولی قهری را درصورت خیانت او درامور مالی طفل ویا مسائلی ماننداعتیاد وفساد اخلاقی پیش بینی نماید.واژگان کلیدی: ولایت قهری، ولی قهری، محجورین، پدر، جد پدری، نکاح، حضانتفهرست مطالبعنوان                                                                             صفحه مقدمه.......................................................................................................بیان مسأله...............................................................................................اهمیت موضوع........................................................................................سئوالات تحقیق........................................................................................فرضیات تحقیق........................................................................................اهداف تحقیق...........................................................................................سابقه تحقیق............................................................................................روش تحقیق............................................................................................ساماندهی تحقیق.....................................................................................چکیده .....................................................................................................فصل اول: واژه شناسی تعریف ومفهوم ولایت قهریمبحث اول: واژه شناسی..........................................................................گفتار اول: واژگان اصلی..................................................................................          بند اول- ولی قهری...............................................................................         بند دوم- پدر.........................................................................................        بند سوم- پدربزرگ.............................................................................گفتار دوم : واژگان مرتبط..............................................................................          بند اول- مولی علیه ..............................................................................         بنددوم- محجور....................................................................................         بند سوم- همطرازی..............................................................................مبحث دوم: تعریف ومفهوم ولایت قهری وجایگاه آن درحقوق موضوعه .. گفتار اول: تعریف ولایت قهری درلغت واصطلاح ....................................          بند اول: تعریف ولایت قهری در لغت ...................................................         بند دوم : تعریف ولایت قهری در اصطلاح............................................     گفتار دوم : اقسام ولایت............................................................................        بند اول- ولایت عامه وولایت خاصه.....................................................       بند دوم- ولایت اجباری وولایت اختیاری...............................................       بند سوم- ولایت قاصر و ولایت متعدی.................................................       بند چهارم- ولایت پدرو جدّ پدری...........................................................     گفتار سوم : ادله مشروعیت ولایت پدر.................................................... بند اول- روایات..............................................................................................بنددوم - اجماع..............................................................................................           الف - اجماع در نظر امامیه ................................................................           ب- اجماع در نظر اهل سنت .............................................................بند سوم - بنای عقلاء......................................................................................گفتار چهارم : ولایت قهری در قانون مدنی و قانون حمایت از خانواده ....... بند اول - ولایت قهری در قانون مدنی ایران..................................................بند دوم - تحول قانون حمایت خانواده در خصوص ولایت قهری...............الف- ولایت پدر وجد پدری............................................................................ب- ولایت مادر................................................................................................ج- تقدم مادر بر وصی پدر.........................................................................د- شوهر کردن مادر.....................................................................................فصل دوم : مستندات ولایت قهری پدر و جدّ پدری ورابطه آن باعناوین مشابهمبحث اول: آیات...............................................................................................گفتار اول: آیه 6 سوره نساء........................................................................... گفتار دوم : آیه 282 سوره بقره ..................................................................... گفتارسوم : آیه 237 سوره بقره .................................................................... مبحث دوم : روایات.........................................................................................گفتار اول: روایت عمربن شعیب از رسول اکرم (ص).................................... گفتار دوم : روایت از موسی بن جعفر (ع)...................................................... گفتار سوم : روایت از فضل بن عبدالملک از امام جعفر صادق (ع).............. مبحث سوم: دلیل عقلی................................................................................... گفتار اول :اهمیت عقل در روایات.................................................................. گفتار دوم : عقل ملاک حساب انسان ها در قیامت .......................................... گفتار سوم : منظور از عقل وتعقل در آیات.................................................... گفتار چهارم : یکی از شرایط عمومی تکلیف عقل است.................................. گفتار پنجم : ارزش والای عقل وخرد.............................................................. مبحث چهارم: رابطه ولایت وقیمومت.............................................................مبحث پنجم: رابطه ولایت وحضانت..............................................................فصل سوم : افراد تحت ولایت قهریمبحث اول: اشخاص محجور............................................................................گفتار اول : تعریف حَجْر درلغت واصطلاح.....................................................          الف- تعریف حَجْر در لغت.....................................................................         ب- تعریف حَجْر در اصطلاح.................................................................   گفتار دوم : اقسام حَجْر.................................................................................       الف- اقسام حَجْر ازنظر فقهی.................................................................       ب- اقسام حَجْر از نظر حقوقی................................................................گفتار سوم : مبنای حَجْر..................................................................................            بند اول- مبنای فقهی حَجْر.................................................................               الف- کتاب.....................................................................................                 ب- سنت.....................................................................................           بنددوم - مبنای حقوقی حَجْر............................................................گفتار چهارم: اسباب حَجْر درفقه.....................................................................        بند اول- فقه امامیه ................................................................................       بند دوم- فقه عامّه..................................................................................گفتار پنجم : اسباب حَجْر درحقوق موضوعه................................................. بند اول - اختلاف اسباب حَجْر درفقه...............................................................گفتار ششم : انواع محجورین وحدود حَجْر آنان............................................ بند اول- صغیر در لغت واصطلاح.................................................................             الف- اقسام صغیر...........................................................................             ب - صغیر غیر ممیز........................................................................             ج- صغیر ممیز.................................................................................             د - اعمال حقوقی صغیر درحقوق موضوعه....................................             هـ- اعمال حقوقی صغیر در فقه امامیه............................................             و- اعمال حقوقی صغیر در فقه عامّه...............................................بند دوم - سفیه ..............................................................................................             الف- مفهوم سفیه ............................................................................ب- انواع سفیه ..............................................................................................   ج -سفیه متصل به صغر...............................................................................د- نقش حکم دادگاه درحَجْر سفیه................................................................   هـ - سن رشد...............................................................................................و- محدود شدن حجر سفیه به امور مالی.....................................................ز- چند مسأله مورد اختلاف .........................................................................         ح - مسئولیت مدنی غیر رشید (سفیه ) در قانون مدنی وفقه................بندسوم- مجنون..............................................................................................     الف - درجات جنون...................................................................................     ب- بیماران روانی وکسانی که درحکم دیوانه اند.....................................     ج- اقسام جنون.........................................................................................     د- اعمال حقوقی مجنون.............................................................................   هـ- مسئولیت مدنی مجنون........................................................................     و - مسئولیت دولت درقبال مجنون............................................................فصل چهارم : تقدم وتأخر یا همطرازی ولایت قهری پدر یا جدّ پدریمبحث اول: تعارض یا تزاحم ولایت قهری پدر وجدّ پدری............................گفتار اول: مفهوم تزاحم...................................................................................      بند اول - تزاحم درلغت..............................................................................بند دوم - تزاحم در اصطلاح............................................................................گفتار دوم : مفهوم تعارض............................................................................... بند اول- تعارض در لغت................................................................................بند دوم - تعارض در اصطلاح........................................................................بند سوم - تعارض دو ولایت..........................................................................بند چهارم - شروط تعارض..........................................................................مبحث دوم : تقدّم وتأخّر زمانی اعمال حقوقی پدر وجدّ پدری......................   گفتار اول : تقدم اعمال پدر.......................................................................گفتار دوم : تقدم اعمال پدر بزرگ................................................................... مبحث سوم : همزمانی ارتکاب اعمال حقوقی از سوی پدر وجدّ پدری.........گفتار اول: تساقط ولایت هردو و مستندات آن.............................................. بند اول: کتاب...................................................................................................بند دوم : سخن پیامبر اکرم (ص).....................................................................بند سوم : اجماع علما........................................................................................گفتار دوم :انتخاب از سوی دادگاه .................................................................    پیشنهادات.....................................................................................................   نتیجه گیری...................................................................................................منابع ومآخذ......................................................................................................مقدمه  دین مبین اسلام طی پانزده قرنی که برآن گذشته، توانسته است با آموزه های خویش، جامعه جهانی را تحت تأثیر فراوان قرار داده، وهماهنگ با نیازهای بشری، بهترین راهنما برای انسان ها درهمه عصرها و نسل ها می باشد.فقیهان واندیشه وران اسلامی طی قرنها با ژرف نگری وشکیبایی فراوان همگام با دگرگونی های سریع جامعه، مشکلات فقهی را حل کرده اند. برای رسیدن به این آرمان والای انسانی به کاوش در منابع وبه پاسداری از فرهنگ وتمدن اسلامی وگسترش فرهنگ اسلامی وحاکمیت دین بر جوامع بشری تلاشی سترگ را متحمل شده اند ودراین راه سخت وصعب رنج ها کشیده وزحمت ها برده و جانها نثار کرده اند وبدین ترتیب است که یادگاری عظیم، بنیانی فخیم، تمدنی پرشکوه و میراثی ماندگار ازخود برجای نهاده اند. ذخایر عظیم فرهنگی که اکنون دردست ماست، گویای کوشش مردان وزنان عصر های فکر وفرهنگ وفرزانگی است ودرآبشخور دین ورزی ودلدادگی ودلسوزی آنان ریشه دارد. می دانیم قدیم ترین ومهم ترین گروه اجتماعی خانواده است. وهسته مرکزی اجتماع است، خانواده در حفظ وگسترش قدرت ملی نقش مؤثری ایفا می کند. خانواده از زن وشوهر وکودکان ناشی از ازدواج حمایت می کند. کسانی که از حمایت خانواده برخوردار نیستند، بی پناهند و در معرض فساد وتباهی وبیهودگی قرار می گیرند، تاریخ نیز ازسستی روابط خانوادگی در دوره های انحطاط خبرمی دهد.درایران حمایت از خانواده همواره مورد نظر قانونگذار بوده است. لیکن باید توجه داشت که قانون به تنهایی نمی تواند آرامش وسعادت خانواده را تامین کند، آنچه در خوشبختی یک خانواده بیشتر از قانون موثر می باشد اخلاق خوب وبا صفا وصمیمیت ووفاداری است که بین پدر ومادر وفرزندان برقرار می باشد.یکی از نیازهای طبیعی انسان، انتخاب همسر وتشکیل خانواده است. شریعت اسلام نه تنها این حق طبیعی را از انسان سلب نکرده، بلکه در عین راهنمایی های لازم به دختران وپسران واولیای آنان، همواره بر لزوم موافقت هریک ازآنان در انتخاب همسر تأکید کرده است.با این همه برخی تصورمی کنند که پدران همانند دوران جاهلی عرب وغیر عرب، در انتخاب شوهر برای دختران خویش به طور مطلق مخیرند و به اصطلاح، اختیار دار مطلق اند.از سوی دیگر بسیاری بر این باورند که دوشیره بالغ ورشیده درانتخاب همسر به طور مطلق وکامل آزاد است وهیچ نیازی به صلاحدید اولیاء واجازه آنان دراین امر ندارد وبرخی دیگر درعین تأکید بر حق انتخاب ورضایت دختران اذن پدر را نیز لازم می دانند.از آنجا که هریک از این دیدگاهها می تواند پیامدهای مثبت ومنفی به همراه داشته باشد ضرورت تحقیق و شناسایی استدلال آراء وانتخاب راه صواب آشکار تر می باشد.بیان مسأله موضوع ولایت از دیرباز درمتون فقهی مورد بحث وبررسی قرار گرفته است. هر چند بیشتر به عنوان یک امتیاز مطرح شده است، یا حداقل نوع طرح آن ومسائل پیرامون آن به گونه ای ارائه شده است که این توهم را پیش می آورد که ولایت صرفاً حق وسلطنت به شمار می آید.درحالی که به موازات امتیازاتی که در مکتب فقهی اسلام به ولی داده شده، مسئولیت ها وتکالیفی نیز از او خواسته شده است که وی را متعهد به انجام آنها خواهد ساخت.با توجه به دامنه بحث ولایت درنظام حقوقی اسلام، ضرورت شناسایی قلمرو ولایت پدر و جدّ پدری بیش از گذشته احساس می گردد. بنابراین برای رفع ابهام واجمال واحیاناً سکوت مواد قانونی ونیز آنچه درآثار مکتوب فقیهان آمده است پژوهش وتحقیق در این زمینه اجتناب ناپذیر است.از جمله آنها می توان به حقوق خانواده اشاره ای داشت. حقوق خانواده، حاصل روابط انسانی مهم ترین واحد اجتماعی، یعنی خانواده است وبرخلاف برخی از روابط انسانی که بر مبنای امور مادی شکل گرفته اند، حاصل نیازهای معنوی وعاطفی است. استواری خانواده، استحکام جامعه را به دنبال دارد وهرگونه ضعف در بنیانهای آن، به سستی مبانی اجتماعی جامعه می انجامد. بدین لحاظ، قانونگذاری دراین عرصه، کاری بس خطیر و همراه با ظرافتهای خاص است.ولایت قهری، نتیجه همبستگی نسبی وعاطفی عمیق طفل با پدر وجدّ پدری است وقانون مدنی ایران با پیروی از نظریه فقهای امامیه، ولایت قهری را به این دو اختصاص داده است، بی آنکه تفاوتی در میزان اختیارات آنها قائل شود. با این حال، ولایت قهری به جهت اداره اموال صغیر در ماده 1180 قانون مدنی، نوعی نمایندگی قانونی است، چرا که این نوع نمایندگی ویژه اشخاصی است که مقامات عمومی، حمایت از آنها را لازم دیده وچون یارای دفاع از منافع خویش را ندارند، دیگری به عنوان نماینده وبرای اداره اموال آنها برگزیده شده است.پدر ومادر که فرزند را بخشی ازحیات وپاره تن خود می دانند بیش از هرکس دیگری دلسوز وحامی وی هستند، به ویژه با نوع نگاهی که دراسلام روابط فرزند با والدین را شکل می دهد، طبیعی است که اصولا هیچ نهاد وفرد دیگری در جامعه نتواند جایگزین آنان باشد ودرست تفاوت نگاه به حقوق کودکان در جامعه اسلامی با آنچه در غرب ازآن سخن می رود از همین جا آغاز می شود. با این همه نباید نادیده گرفت که برخی از والدین، چه پدر وچه مادر، درانجام مسئولیت های خویش در برابر فرزندان کوتاهی می کنند.اینجاست که قانون باید به حمایت چنین کودکانی بپردازد، هرچند در جامعه اسلامی با توجه به فرهنگ وارزش های حاکم چنین مواردی کم باشد. از سوی دیگر با توجه به نقش وانگیزه ای که پدر ومادر، هردو در نگهداری وتربیت فرزند خود دارند، درمواردی که تزاحمی رخ دهد چه باید کرد؟آنچه در فقه وقانون به عنوان ولایت کودک مطرح است برای تعیین چارچوبی عملی دراین خصوص است.کودکان، فرزندان این آب و خاک وسرمایه های عظیم کشور هستند که درآینده ای نه چندان دور، سرنوشت بخش های حیاتی مملکت را درزمینه های مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و... دردست خواهند گرفت. بدون تردید شخصیت آن روز آنان، شیوه برخورد آنها با جامعه و نوع رفتارشان با کودکان ونوجوانان وحتی بزرگترها برگرفته از تمامی اتفاقات وحوادث تلخ وشیرین دوران کودکی شان خواهد بود. هرچقدر نسبت به «حقوق کودکان» حساسیت نشان داده شود وتوجه جامعه به حمایت از آنان جلب گردد وتصمیم سازان وبرنامه ریزان کشور وادار به واکنش شوند، درحقیقت سرمایه گذاری سودمند و دراز مدتی خواهد بود که سود آن در آینده نصیب اجتماع خواهد شد.موضوع ولایت قهری یا قانونی از موارد بحث انگیزی است که به ویژه در جوامع امروزی مطرح است و «کنوانسیون حقوق کودک» مصوب مجمع عمومی سازمان ملل (1368 هجری شمسی- 1989 میلادی) در54 ماده و«اعلامیه جهانی بقا، رشد وحمایت های مختلف از فرزندان» مصوب اجلاس سران دولت ها(1369 هجری شمسی- 1990 میلادی) نشانگر این رویکرد است.در جامعه ما نیز این موضوع به خاطر نگاه ارزشی که به خانواده، کودک و روابط متقابل او با والدین داریم، بخصوص مورد توجه بوده است. اما آنچه دراین میان نقشی بحث انگیز ایفا کرده مجموعه چالش های موجود است که دراین بحث یعنی نکاح دختر باکره وولایت پدر وسهم ونقش پدر وجد پدری ونقش مادر در این میان خودنمایی می کند. درشریعت اسلامی احکامی برای حفظ و بقای کودکان از زمان دمیده شدن روح بلکه قبل از آن، تا هنگام جوانی وبلوغ تشریع شده است. درفقه اسلامی درضمن مباحث «نکاح» به بسیاری از احکام دیگر پرداخته شده است.اهمیت موضوع  یکی از نیازها ی طبیعی انسان، انتخاب همسر وتشکیل خانواده است.شریعت اسلام نه تنها این حق طبیعی را از انسان سلب نکرده، بلکه در عین راهنمایی های لازم به دختران و پسران واولیای آنان، همواره بر لزوم موافقت هریک از آنان در انتخاب همسر تأکید کرده است. با این همه برخی تصورمی کنند که پدران همانند دوران جاهلی عرب وغیر عرب، درانتخاب شوهر برای دختران خویش به طور مطلق مخیرند وبه اصطلاح، ا ختیار دار مطلق اند. از سوی دیگر بسیاری بر این باورند که دوشیره بالغ ورشیده در انتخاب همسر به طور مطلق وکامل آزاد است و هیچ نیازی به صلاحدید اولیاء واجازه آنان دراین امر ندارد.برخی دیگر در عین تأکید به حق انتخاب ورضایت دختران،اذن پدر را نیز لازم می دانند. ازآنجا که هریک از دیدگاهها می تواند پیامدهای مثبت ومنفی به همراه داشته باشد ضرورت تحقیق وشناسایی استدلالی آراء و انتخاب راه صواب آشکارتر می باشد.قانونگذار با توجه به اهمیت ازدواج و آثار فردی واجتماعی آن وزیان ازدواج خردسال برای سلامت جسمی وروحی زوجین وفرزندان ناشی از ازدواج، وبا عنایت به این که ازدواج درجامعه امروز یک امر شخصی تلقی می شود که خود شخص باید درباره آن تصمیم بگیرد. سئوالات تحقیق1- مهم ترین مسئولیت هایی که بر عهده ولی قهری قرار می گیرد چیست؟2- ولی قهری از چه اختیاراتی در فقه وحقوق موضوعه ایران برخورداراست؟3- آیا اذنی که ولی قهری درباره نکاح دوشیزه رشیده می دهد لازم است یا جایز؟تعداد صفحه :144قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید