پایان نامه ارشد رشته حقوق: بررسی تطبیقی وصیت تملیکی در حقوق ایران و فقه اهل سنت

متن کامل پایان نامه با فرمت ورد

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته حقوق

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد گرمی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته حقوق

گرایش خصوصی

عنوان:

بررسی تطبیقی وصیت تملیکی در حقوق ایران و فقه اهل سنت

استاد راهنما:

دکتر محمود علیزاده

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شودتکه هایی از متن به عنوان نمونه :فهرست مطالب:چکیده........................................................................................................... 1 مقدمه............................................................................................................ 2 الف- بیان مساله............................................................................................... 3 ب- مرور ادبیات و سوابق مربوطه ....................................................................... 4 ج- اهداف تحقیق ............................................................................................. 4 د- سؤالات تحقیق ............................................................................................. 4 ه- فرضیه­های تحقیق ......................................................................................... 5 فصل اول: کلیات تحقیق 1-1- مذاهب اربعه اهل سنت............................................................................... 6 1-1-1- حنفی.................................................................................................. 6 1-1-2- مالکی................................................................................................ 7 1-1-3- سوم شافعی.......................................................................................... 8 1-1-3-1- کتاب.............................................................................................. 9 1-1-3-2- سنت............................................................................................... 9 1-1-3-3- اجـماع............................................................................................. 9 1-1-4- چهارم حنبلی........................................................................................ 10 1-2- تعاریف و مفاهیم....................................................................................... 11 1-2-1- تعریف............................................................................................... 11 1-2-1-1- معنای لغوی...................................................................................... 11 1-2-1-2- معنای وصیت در قرآن......................................................................... 11 1-2-1-3- تعریف وصیت................................................................................... 11 1-2-2-  اقسام وصیت....................................................................................... 12 1-2-2-1- وصیت تملیکی.................................................................................. 12 1-2-2-2- وصیت عهدی.................................................................................... 13 1-2-3- سوم ارکان وصیت................................................................................. 13 1-2-3-1- موصی............................................................................................ 13 1-2-3-2-  موصی به........................................................................................ 13 1-2-3-3- موصی له......................................................................................... 14 1-2-3-4-   وصی............................................................................................ 14 1-3- مشروعیت و حکم وصیت............................................................................ 16 1-3-1- وصیت در قرآن..................................................................................... 16 1-3-1-1- اوصاف وصیت در قرآن....................................................................... 16 1-3-1-2- فلسفه وصیت‏..................................................................................... 19 1-3-1-3- عدالت در وصیت.............................................................................. 20 1-3-1-4- وصایاى واجب و مستحب...................................................................... 20 1-3-1-5-  آیا وصى مى تواند محتواى وصیت نامه را تغییر دهد؟.................................. 20 1-3-2- وصیّت تملیکی...................................................................................... 24 1-3-2-1- ایجاب وصیّت.................................................................................... 24 1-3-2-2- قبول وصیّت تملیکی............................................................................ 25 1-3-2-3- ردّ وصیّت........................................................................................ 25 1-3-2-4- وفات موصی‌له................................................................................... 25 1-3-3- وصایت (وصیّت عهدی).......................................................................... 25 1-3-3-1- حق وصیّت برای کودکان با کیست؟......................................................... 26 1-3-3-2- شرایط وصی..................................................................................... 26 1-3-3-3-  زمان معتبر بودن شرایط در وصی.......................................................... 26 1-3-3-4- وصی قرار دادن بچه............................................................................ 26 1-3-3-5- وصی قرار دادن زن و خنثی.................................................................. 26 1-3-3-6-  تعداد اوصیا..................................................................................... 27 1-3-3-7-  ناتوانی وصی در انجام امور وصایت....................................................... 27 1-3-3-8-  خیانت وصی.................................................................................... 27 1-3-3-9-  پرداخت بدهی‌های موصی.................................................................... 27 1-3-3-10-  ردّ وصایت.................................................................................... 28 1-4-  ماهیت حقوقی وصیت................................................................................ 28 1-4-1- وصیت تملیکی...................................................................................... 28 1-4-2-  وصیت عهدی...................................................................................... 32 فصل دوم: وصیت تملیکی در مذاهب چهارگانه اهل سنت و حقوق ایران 2-1- وصیت در مذاهب چهارگانه اهل سنت............................................................. 33 2-1-1- ارکان وصیت....................................................................................... 33 2-1-1-1- موصی............................................................................................ 33 2-1-1-2- دوم موصی له.................................................................................... 34 2-1-1-2- مواد قانونی در باب موصی له................................................................ 36 2-1-1-3- موصی به......................................................................................... 37 2-1-1-4- چهارم وصی..................................................................................... 39 2-1-1-5- صیغه وصیت.................................................................................... 40 2-1-2 - وصیت کردن برای وارث، غیر وارث، حمل و محل  احتساب (ثلث) و.................. 40 2-1-2-1- وصیت برای وارث............................................................................. 40 2-1-2-2- وصیت برای غیر وارث....................................................................... 40 2-1-2-3- مواد قانونی....................................................................................... 41 2-1-3- وصیت برای حمل.................................................................................. 41 2-1-3-1- مواد قانونی....................................................................................... 41 2-1-4- وصیت برای قاتل، کافی  و مرتد................................................................ 42 2-1-4-1- شرح وصیت برای قاتل، کافی  و مرتد...................................................... 42 2-1-4-2- مواد قانونی....................................................................................... 43 2-1-5- وصیت معلق به شرط ( مضاف )................................................................ 43 2-1-6-  بطلان وصیت...................................................................................... 43 2-2- وصیت در حقوق ایران............................................................................... 44 2-2-1- حقوق اقلیت ها  (وصیت)  در قانون اساسی جمهوری اسلامی.............................. 44 2-2-1-1- تعریف اقلیت..................................................................................... 44 2-2-1-2- اقلیت های دینی در قانون اساسی جمهوری اسلامی........................................ 45 2-2-2- قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در محاکم .......................... 46 2-2-3- وصیت در قانون مدنی............................................................................. 46 2-2-3-1- وصی.............................................................................................. 47 2-2-3-2- موصی به......................................................................................... 47 2-2-3-3- موصی له......................................................................................... 48 2-2-3-4- وصی.............................................................................................. 48 2-2-3-5- از قانون مدنی در مورد وصیت............................................................... 48 2-2-4-  وصیت در قانون امور حسبی.................................................................... 50 2-2-4-1- وصیت خود نوشته.............................................................................. 50 2-2-4-2-  وصیت نامه رسمی............................................................................. 50 2-2-4-3- وصیتنامه سری.................................................................................. 51 2-2-4-4- وصیت نامه شفاهی............................................................................. 51 2-2-4-5- موادی از قانون امور حسبی................................................................... 51 2-3-  تعارض قانون مدنی و مقررات احوال شخصیه (وصیت) مذاهب چهارگانه................. 53 2-3-1- حل تعارض......................................................................................... 53 2-3-2- شرایط اعمال احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه.............................................. 53 2-3-3- رویه دادگاه های ایران در مورد دعاوی ایرانیان غیر شیعه.................................. 54 فصل سوم: بحث و نتیجه گیری 3-1- نتیجه گیری............................................................................................. 55 منابع ........................................................................................................... 57 چکیده انگلیسی................................................................................................ 59چکیده   موضوعات مربوط به احوال شخصیهافراد از جمله وصیت تملیکی از امور مهم و زیربنایی هر جامعه می‌باشد.فقه اسلامی و قوانین موضوعه جمهوری اسلامی ایران  به خاطر ویژگی‌های وصیت، احکام و مقررات خاصی برای آن وضع نموده است. با توجه به اختلاف بینقواعد و مقررات فقهی مذاهب اسلامی، احکام و مقررات مربوط به احوال شخصیه در مذاهب مختلف نیز اختلاف پیدا می‌کند. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز این تفاوت را محترم شمرده و مطابق اصول 12 و 13 قانون اساسی، اجازه داده ایرانیان غیرشیعه در احوال شخصیه (ازدواج، طلاق، ارث، وصیت) بر طبق مذاهب خودشان عمل می‌کنند.همچنین طبق ماده واحده قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه در محاکم، مصوب 1312، دادگاه های ایران دعاوی مربوط به احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه را،باید طبق قواعد و سنن مسلّم مذهبی شخص طرف دعوا رسیدگی نمایند.ازاین رو ضرورت شناسایی و تطبیق مذاهب اربعه اهل سنت با حقوق موضوعه ایران احساس می شود. در این تحقیق مختصر تطبیق وصیت تملیکی در مذاهب اربعه اهل سنتبا قوانین جمهوری اسلامی ایران با واکاوی و شناخت نقاط مشترک و اختلاف،به شناخت دقیق و مناسب از جایگاه وصیت تملیکی در حقوق ایران کمک خواهد نمود. با توجه به اندک پژوهش و تحقیق صورت گرفته می توان گفت:در فقه اهل سنت قاعده لاوصیه للوارث جاری بوده و لذا وصیت به نفع وراث یا جانیز نبوده و یا محتاج اجازه ورثه می باشد. احناف اعتقاد دارند وصیت دیوانه باطل است همچنین اکثریت فقهای اهل سنت هر گاه موصی در وقت انشاء وصیت دارای اهلیت کامل باشد و سپس دیوانه شود وصیت او صحیح می باشد! حنفیه معتقدند اگر موصی وارث یا دینی نداشته باشد وصیت زائد برثلت و حتی وصیت به تمام اموال صحیح است و منوط به اجازه متصدی  بیت المال نیست. زیر بیت المال وارث محسوب نمی شود. اما در فقه امامیه که منبع حقوق موضوعه جمهوری اسلامی ایران می باشد، موصی مجاز به وصیت به نفع هر شخص اعم از وراث یا غیروراث می باشد. اکثر فقهای امامیه وصیت سفیه را باطل می دانند، زیرا در کنار بلوغ و عقل (رشد موصی) را نیز شرط صحت می دانند. اما در مذاهب اهل سنت رشد تحقق شرط صحّت وصیت نبوده و سفیه نیز می تواند وصیت کند.مقدمه   سرزمین ایران از دیر باز مهد زیست مسالمت آمیز اقوام، ملل، فرق و مذاهب مختلف بوده است. افتخار این دیار آن است که توانسته مذاهب و آیین­های مختلف را در خود جای دهد و قرن ها زندگی توام با آسایش و آرامش را در زیر پرچم دوستی و مدارا هدیه آنانی کند که دل در گرو مهر مام میهن نهاده اند.قانون اساسی در جمهوری اسلامی ایران حقوق اقلیت های ساکن در ایران را به رسمیت شناخته و طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357با آرای اکثریت قریب به اتفاق مردم به تصویب رسید به حقوق اقلیت ها و ایرانیان غیر شیعه اشاره و اهتمام لازم شده است. از مذاهب غیرشیعه ساکن در کشور برادران اهل سنتمی باشند. اهل سنت در چارچوب قانون اساسی از حقوق تعیین شده خود برخوردارند.مطابق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مطابق اصول 12 و 13 قانون اساسی ایرانیان غیرشیعه در احوال شخصیه (ازدواج، طلاق، ارث، وصیت) بر طبق مذاهب خودشان عمل می‌کنند و در انجام احکام و مقررات و مراسم مذهب خودشان آزادند. همچنین طبق ماده واحده قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه در محاکم، مصوب 10/5/1312، دادگاه های ایرانی دعاوی مربوط به احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه را باید طبق قواعد و سنن مسلّم مذهبی شخص طرف دعوا رسیدگی نمایند و دادگاه ها حق ندارند طبق قانون ماهوی رسمی(قانون شیعه)به آن رسیدگی کنند.از طرفی وصیت و به طور خاص وصیت تملیکی از جمله اعمال حقوقى است که هر فردى ممکن است نیازمند آن باشد. افراد باید بتوانند برای وضعیت و مالکیت اموال خود برای پس از مرگ تصمیم گیری نمایند. همچینین چه بسیار دیده شده است اشخاص دیون و طلبهاى خویش را نمى‌توانند در زمان حیات خود پرداخت و یا مطالبه نمایند و یا تمایل به انجام کارى داشته‌اند و یا قسمتى از آن را انجام و قسمتى را ناتمام گذاشته‌اند، ولى اجل مجال اتمام و یا انجام آن کار راناممکن ساخته است. در بسیارى از موارد و به طور مثال مواردى که مطرح گردید، وصیت عمل حقوقى مفیدى است که موجب رضایت و آرامش خاطر افراد در حیات دنیوى آنها مى‌گردد.از طرفی به جهت اهمیت وصیت در زندگى اجتماعى افراد در فقه اسلامى و حقوق مدنى این مبحث از اهمیت وافرى برخوردار می‌باشد و همواره مباحث وصیت موردتوجه حقوقدانان و فقهاى اسلامى بوده است.شکى نیست که فلسفه وجودى حقوق و بالاخص حقوق مدنى تنظیم و برقرارى عدالت در مطالبات و دیون و اساساً روابط حقوقى افراد است لذا اقتضاى این امر این است که در مورد مراودات و معاملات حقوقى اشخاص بعد از حیات دنیوى نیز قواعد و مقرراتى حاکم باشد که موجب حمایت از حقوق بازماندگان او باشد.اهمیت وصیت در اسلام به اندازه‌اى است که پیامبر اکرم(ص) دراین‌باره فرموده‌اند:«آنکه هنگام مرگ وصیت نکند، نقضى در مروت و عقل دارد.»علاوه بر قوانین ایران و فقه اسلامى در حقوق سایر کشورها نیز به وصیت اهمیت و توجه بسیارى شده است. کشورهایى نظیر فرانسه، آلمان، انگلیس و… که از لحاظ سیستم‌هاى حقوقى هریک متفاوت هستند،وصیت را بسیار عمیق و موشکافانه بررسى کرده‌اند. این توجه و حساسیت در این موضوع از چند جهتقابل استدلال است، وصیت از جمله اعمال حقوقى است که مبتنى بر تسامح است و نه تغابن، لذا اقتضا دارد همانند عقود تسامحى دیگر نظیر هبه، صلح بلاعوض و… به آزادى اراده موصى توجه و اهمیت قائل شویم. مضافاً به اینکه غالباً تنظیم وصیت‌نامه‌ها در زمان کهولت افراد صورت می‌گیرد و از آنجا که افراد در سنین بالا از نظر روانشناسى از حالت ویژه‌اى برخوردار هستند که در برابر مسائل کمتر منطقى برخورد می‌کنند، لازم است با بررسى دقیق و تفسیر صحیح از قوانین موضوعه و قواعد فقهى حاکم بر این مسأله و به تبع آن برداشتهاى دقیق و عادلانه در جهت حمایت از آنان داشته باشیم.وصیت از نظر قانون و فقه بردونوع، وصیت تملیکی و وصیت عهدی می باشد(قانون مدنی، م 825). وصیت تملیکی عبارت است از این‌که کسی عین یا منفعتی را از مال خود برای زمان بعد از فوتش به دیگری به طور مجانی تملیک کند. با این نوع وصیت، شخص می‌تواند تا حدودی تکلیف اموال خود را، معین کند. مانند صرف اموال برای ساختن مدرسه،دانشگاه، مکان ورزشی،مسجد وغیره..که بیشتر موارد مبتلابه وصیت همان وصیت تملیکی است. در این تحقیق مقصود از وصیت، وصیت تملیکی  می باشد.وصیت عهدی: عبارت است از این‌که شخصی یک یا چند نفر را برای انجام امر یا اموری یا تصرفات دیگری مأمور نماید. در وصیت، شخصی که وصیت می‌کند موصی و کسی که به نفع او وصیت تملیکی شده موصی‌له و مورد وصیت را موصی به می‌گویند.در مذهب تسنن فرقه‏های مختلفی به وجود آمدند که مهم‏ترین آنها مذاهب اربعه اهل سنت می‏باشند.مجتهدین و امامان فقه در مذهب سنت زیاد بودند، دولت عباسی جهت سهولت کار در امر قضا، فقط چهار مجتهد را به رسمیت شناخت و فتوای آنان را معتبر و محترم شمرد، بدین ترتیب مذهب آنان مذهب رسمی اهل سنتگردید(مشکور، 1368، ص103). مذاهب اربعه شامل شافعی، حنبلی، مالکی و حنفی می باشد.با مطالعه مجموع منابع فقهی و حقوقی در مذاهب اربعه و حقوق ایران،  به سوالاتی از این دست بر می خوریم: ماهیت حقوقی وصیت تملیکی در حقوق ایران و فقه اهل سنت چیست؟ نظر مذاهب اربعه اهل سنت و قانون مدنی ایران نسبت به وصیت تملیکی تبرعی چیست؟ تعریف وصیت از نظر مذاهب اربعه و شرایط آن به چه نحو بوده و وجه تمایز آن با قانون در چیست؟ حکم جاری (وصیت) احوال شخصیه زن و شوهر دارای مذاهب مختلف نسبت به یکدیگر چگونه است؟این تحقیق بر مبنای این فرضیه نگاشته شده که مذاهب اهل سنت وصیت تبرعی را برای خویشان غیر وارث جایز دانسته اند. همچنین در قانون مدنی به ماهیت وصیت تملیکی اشاره نشده در حالیکه در فقه، عقیده بر عقد بودن آن است. حکم وصیت دارای مذاهب مختلف، تابع احوال شخصی موصی می باشد. و همچنین وصیت در بین مذاهب مختلف دارای تعاریف مختلفی می باشد.با بررسی های بعمل آمده در خصوص احوال شخصیه مذاهب در گذشته تحقیقاتی صورت گرفته اما این موضوع  بررسی تطبیقی وصیت تملیکی در حقوق ایران و فقه اهل سنت به طور مشخص پیشینه ای ندارد.تحقیق پیش رو که بهشیوه توصیفی و تحلیلیبا مطالعه مجموع منابع فقهی و قانونی نگاشته شده، پس از بررسی مذاهب چهارگانه اهل سنت و شناسایی دقیق آن و همچنین ماهیت حقوقی و فقهی وصیت تملیکی، به تطبیق وصیت تملیکی در مذاهب چهارگانه و قوانین مربوطه ایران خواهد پرداخت.***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 67 قیمت : چهارده هزار تومان  
 

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید