پایان نامه ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی: جلوه‌های عرفان در دیوان فیض کاشانی

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی

عنوان : جلوه‌های عرفان در دیوان فیض کاشانی

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد بردسیر

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (MA)

رشته: زبان و ادبیات فارسی

عنوان:

جلوه‌های عرفان در دیوان فیض کاشانی

استاد راهنما:

جناب آقای دکتر محمّدرضا براتی

استاد مشاور:

جناب آقای دکتر هوشمند اسفندیار پور

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالب:چکیده...................................... 9پیشگفتار..................................... 14بیان مسأله..................................... 15پیشینه‌ی تحقیق...................................... 15اهمیّت تحقیق...................................... 16اهداف تحقیق...................................... 16پرسش‌های تحقیق...................................... 16فرضیات تحقیق...................................... 17روش تحقیق...................................... 17فصل 1-تعاریف و کلیات............................... 18درآمد.................................... 191-1-تاریخچه تصوف و عرفان............................. 191-2-تفاوت تصوف و عرفان................................ 201-2-1- شریعت ، طریقت ، حقیقت............................ 211-2-2- بررسی روند تصوف و عرفان از قرن دوم تا پنجم هجری............ 211-2-3- تصوف و عرفان در قرن سوم هجری...................... 211-2-4- تصوف و عرفان در قرن چهارم هجری.................... 221-2-5- تصوف و عرفان در قرن پنجم هجری................... 221-2-6- تصوف و عرفان در قرن ششم............................. 231-2-7- تصوف و عرفان در قرن هفتم........................... 231-2-8- تصوف و عرفان در قرن هشتم.......................... 241-2-9- تصوف و عرفان در قرن نهم..............................241-2-10- تصوف و عرفان در قرن دهم............................ 24فصل 2 - زندگی و آثار ملا محسن فیض کاشانی.............. 262-1- شرح زندگی...................................... 272-2- مشایخ و اساتید فیض........................................ 282-3- آثار فیض........................................ 292-4- ویژگی‌های فکری فیض....................................... 302-4-1- توجه به علم و عقل...................................... 302-4-2- مبارزه با نفاق، ریا و تظاهر گرایی.................... 322-4-3-  بیزاری از عیب جویی................................... 332-4-4- بیزاری جستن از خودبینی و گمان بد................. 352-4-5- تنفر از غرور و تکبر..................................... 362-4-6- مبارزه با حسادت...................................... 372-4-7- تنفر و انزجار از ریاست طلبی...................................... 382-4-8-  بی ارزش شمردن دنیامداری...................................... 382-5- ویژگی‌های شخصیتی فیض........................................ 39فصل3-مبانی عرفانی دیوان فیض کاشانی......................... 403-1- مقامات عرفانی..................................... 413-1-1- توبه..................................... 413-1-2- ورع..................................... 433-1-4- فقر..................................... 453-1-5- صبر..................................... 463-1-6- توکل...................................... 483-1-7- رضا ....................................493-2- حالات عرفانی...................................... 503-2-1- مراقبه..................................... 503-2-2- محبت...................................... 513-2-3- خوف...................................... 533-2-4- رجا.................................... 543-2-5- شوق...................................... 553-2-6- اُنس....................................... 573-2-7- اطمینان..................................... 583-2-8- مشاهده.................................... 593-2-9-  یقین...................................... 603-3- سایر مفاهیم عرفانی..................................... 613-3-1- عشق از دیدگاه فیض................................. 613-3-1-1- عشق حقیقی...................................... 633-3-1-2- عشق مجازی...................................... 633-3-1-3- عشق و عبادت...................................... 643-3-2-  پیر عشق...................................... 653-3-3- غیرت عشق......................................673-3-4- عقل و عشق...................................... 683-3-5- عشق، رنج و اندوه.................................... 703-3-6- عشق و حیات...................................... 703-3-7- عشق و آتش....................................... 733-3-8- جرأت در عشق...................................... 773-3-9- عشق و ملامت...................................... 783-3-10- ثبات قدم در عشق...................................... 783-3-11- شیرینی و حلاوت عشق...................................... 793-3-12- تقابل عقل و عشق...................................... 803-3-13- تفاوت زاهد و عاشق...................................... 823-3-14- عشق طبیب عاشق...................................... 833-3-15- اتحاد عشق و عاشق و معشوق...................... 843-4- وصال..................................... 853-5- فراق...................................... 883-6-  جان..................................... 903-7- دل..................................... 913-8- تجلی...................................... 923-9- شکر..................................... 943-10- سیر صعودی...................................... 953-11- وحدت وجود..................................... 97نتیجه..................................... 100کتاب‌نامه..................................... 101چکیده:پژوهش حاضر به منظور بررسی جلوه‌های عرفان در دیوان فیض کاشانی به انجام رسیده است. در عصر صفویه به علت تغییر اساسی که در مذهب و نوع گرایش به وجود آمد، عرفان شیعی جایگزین عرفان اهل سنت شد ؛ عارفان بزرگ غالباً از میان اهل علم و فقها بر خاستند. تفاوت عمده‌ی عرفان این عصر با اعصار پیشین در آن بود که به جنبه‌های اجتماعی بسیار تاکید شده است. عارفان تلاش کرده‌اند با طرح مسائلی خاص زمینه‌ی تحول و تکامل کل اجتماع را فراهم کنند. به علاوه این عرفان با مسائل اخلاقی به شدت آمیخته شده به گونه‌ای که در بسیاری از مواقع تعیین مرز دقیق اخلاق و عرفان غیر ممکن است. فیض کاشانی در اشعار خود با گرایش عمیق به مبانی اعتقادی مذهب تشیع به صورت آگاهانه یا نا خودآگاه بسیاری از مسائل عرفانی را مطرح کرده است .در این پژوهش که به شیوه‌ی قیاسی – استقرایی است نگارنده، اطلاعات خود را جمع آوری کرده و با   بهره گیری از فنون تحلیل محتوا از نوع کیفی نتایج خود را ارائه داده است، پس از استخراج اندیشه‌های عارفانه و طبقه بندی در دسته‌های مشخص نوع و شکل عرفان فیض تبیین شده است .اهمیت موضوع در آن است که نشان می‌دهد فقیه و مفسری بزرگ همچون فیض کاشانی به اندیشه‌های عرفانی اهتمام داشته است و با ظرافت خاص مهم‌ترین مسائل عارفانه را با ریز بینی و احاطه بر جنبه‌های معنایی گوناگون آن مطرح کرده است و زمینه‌ی همگامی عرفان و فقه را در عصر صفویه فراهم ساخته است.پیشگفتار:عرفان و مبانی عرفانی صرف نظر از این که یکی از موضوعات مهم تحقیق در دوران مختلف تاریخ می‌باشد می‌تواند برای شناخت زوایای گوناگون نظم و نثر فارسی و ارزیابی آن ارزشمند باشد. هر چند عرفان و مبانی عرفانی به عنوان شاخه‌ای مهم و تأثیر گذار در ادبیات فارسی در خور توجه و دقت نظر زیادی برای حفظ فرهنگ و ادب سرزمین کهن ایران است. بر آن شدیم با توجه به این که شخصیت فیض کاشانی و اندیشه‌های آن مانند حافظ ، سعدی ، خیام ، مولوی و... مورد بحث و بررسی قرار نگرفته بود، مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد. لذا با عنایت به این که ملا محسن فیض کاشانی شخصیتی ممتاز و بی نظیر در اجتهاد ، فلسفه ، اخلاق و عرفان است مبانی فکری و اندیشه‌های او در اشعارش نقش بسزایی دارد .یکی از اهداف مهم تحقیق بررسی افکار و اندیشه‌های فیض کاشانی در دیوان و معرفی به ادب دوستان و تشنگان عرفان اسلامی است ، هر چند دانشجویان ادبیات نیز می‌توانند جهت تحقیق و پژوهش این مقال را مورد مطالعه قرار دهند .روش تحقیق در این پژوهش روش استقرایی و توصیفی بوده است که محقق به نگرش دیدگاه ملا محسن فیض کاشانی به مسائل عرفانی دست یافته است. او شاعری عشق محور است و زندگی او بر مدار عشق است و توصیه می‌کند به سالک و مبتدی راه ، دل را   باید از همه‌ی تعلقات پاک کند و آن را مأوای حضرت  حق قرار دهد. از طرفی با توجه به اینکه ایشان محب پیامبر و اهل بیت (ع) است با تهور و به دور از هر گونه تملق و چاپلوسی نظرش را بیان کرده است. در اشعار او طی منازل و مقامات و حالات و مفاهیم عرفانی به آسانی قابل درک است . شیوه‌ی گرد آوری ، استخراج اندیشه‌های عارفانه و طبقه بندی در دسته‌ها مشخص بوده است که به نحو مذکور دیدگاه‌ها و اندیشه‌های فیض تبیین شده است.بیان مسأله:شعر فارسی دارای گونه‌ها و انواع متعددی است. یکی از گونه‌های مهم آن شعر عرفانی است که با بهره گیری از قالب‌های بیانی متعدد تلاش می‌کند آموزه‌های عرفان را مطرح کند. در قالب‌هایی جون مثنوی و قصیده به علت طولانی بودن، مجال سخن پردازی شاعران فرصت توضیح دقیق اندیشه‌های خود را دارند. اما در قالب‌هایی چون غزل به علت کوتاهی مجال گفتار ، مجبورند به بیان اشاره­وار مطالب خود بپردازند.فیض کاشانی ، شاعر غزل سرا است ؛ به علاوه شهرت اصلی او در حوزه‌های علم اخلاق ، تفسیر و فقه می‌باشد لذا مسائل عرفانی به شکل منسجم در اشعار او نیامده است بلکه به صورت پراکنده در لا به لای اشعار خود به اشاره مهم‌ترین نکته‌ها را باز گو کرده است .در این پژوهش تلاش می‌شود این نکته‌های ارزشمند از سراسر دیوان او استخراج و پس از طبقه بندی مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.پیشینه تحقیق:تاکنون آثار فراوانی درباره‌ی فیض کاشانی و تألیفاتش نوشته شده است ، که در این آثار بیشتر به شرح احوال ، معرفی آثار و شخصیت دینی و فلسفی و اخلاقی فیض پرداخته‌اند .تعدادی از این آثار عبارتند از:1- لؤلؤ البحرین از یوسف بحرینی2- تذکره‌ی نصر آبادی تألیف میرزا احمد نصر آبادی3- کتاب الغدیر علامه امینی4- تاریخ حکما و عرفا تألیف منوچهر صدوقی5- تاریخ ادبیات در ایران جلد پنجم تألیف دکتر ذبیح الله صفا6- مجموعه مقالات با عنوان کاشان شناخت و ...همچنین بسیاری از تألیفات فیض کاشانی تصحیح و چاپ شده است از جمله کلیّات اشعارش که توسط  محمد پیمان تصحیح گردید است.اما تاکنون در حد بررسی‌های نگارنده بجز ارائه چند مقاله‌ی چاپ شده در کتاب کاشان شناخت کسی به اندیشه‌ها و نظرات عرفانی فیض که در دیوان اشعارش متجلّی است به طور جامع نپرداخته است. با توجه به اینکه فیض کاشانی عرفان ، اخلاق و فلسفه را در هم آمیخته است و مباحث عرفان را در جای جای دیوان شعرش اشاره‌وار مطرح نموده است ، لذا بران شدیم تا اندیشه‌های عرفانی این شخصیت دینی و فلسفی را پس از استخراج و طبقه بندی مورد بررسی و تحلیل قرار دهیم و جایگاه عرفانی وی را مشخص نماییم.اهمیت تحقیق:پاسداشت حریم عرفان ایرانی و اسلامی از اهمیّت بسزایی برخوردار است ، و ضرورت دارد هر پژوهشگری در این راستا از جغرافیای معنوی حفاظت نماید و بستر را برای نسل معاصر فراهم سازد .با توجه به اینکه روز به روز متأسفانه شاهد رواج عرفان‌های کاذب هستیم و افرادی سودجو و  خرافه پرست تشنگان وادی معرفت را به سوی جهل و خرافات مختلف می کشانند  به طور قطع لازم است عارفان واقعی را معرفی کنیم تا کام تشنه خود را از نفوس رحمانی آن‌ها سیراب نمایند.تحلیل عرفان شیعی با توجه به تغییر نظام مذهبی ایران در عهد صفوی نکته‌ای است بسیار مهم که غالباً مورد توجه محققان و پژوهشگران قرار نگرفته است.   با توجه به جایگاه والای علمی ، عرفانی ، فلسفی و اخلاقی فیض کاشانی بر  آنیم  تا در  این  پژوهش اندیشه‌های عرفانی وی را از  خلال  اشعارش  بیرون کشیده  و  مورد بررسی و  تحلیل  قرار  دهیم تا ضمن بررسی  جنبه‌های  گوناگون  عرفان  شیعی در  دوره‌ی صفویه، تشابهات و تفاوت‌های عرفان مورد  نظر  فیض را با دیگران مشخص نماییم.اهداف تحقیق:1- بررسی و تشریح افکار و اندیشه‌های عرفانی فیض کاشانی،2- تبیین و تحلیل مقامات و حالات عرفانی در دیوان فیض کاشانی،3- بررسی میزان تأثیر پذیری دینی و مذهبی فیض کاشانی در بیان اندیشه‌های عرفانی،4- بیان جلوه‌هایی از عرفان اسلامی در اشعار فیض کاشانی.پرسش های تحقیق:1- آیا اندیشه‌ها و مبانی عرفانی در اشعار فیض مورد توجه بوده است؟2- نوع عرفان فیض چگونه است و مبتنی بر چه اصولی است؟                 3- آیا عشق مطرح شده در اشعار فیض حقیقی است یا مجازی؟4- شکل بیان مقامات و حالات عرفانی در اشعار فیض چگونه است؟5- آیا در اشعار فیض مسائل اخلاقی ، دینی و عرفانی به هم آمیخته است؟فرضیات تحقیق:1- مبانی و اصول عرفان اسلامی به طور صریح به دور از هر گونه تکلف و تعقید در اشعار فیض به کار رفته است.2- عرفان فیض بیشتر از نوع عرفان شیعی و مبتنی بر آموزه‌های اخلاقی بزرگان دین بوده است.3- در بیشتر موارد فیض کاشانی عشق را در معنای واقعی و حقیقی به کار برده است.4- مقامات و حالات عرفانی برای سالک به زبانی قابل فهم و صریح بیان گردیده است.5- اندیشه‌های عرفانی ، اخلاقی ، دینی فیض در هم آمیخته است و بر یکدیگر تأثیر متقابل گذاشته است.روش تحقیق:روش  تحقیق  در  این  پژوهش  روش  قیاسی و استقرایی است و همچنین آمیخته‌ای از توصیف و تشریح است مبتنی بر تحلیل مطالب و استدلال عقلانی. شیوه‌ی گردآوری مطالب به صورت کتابخانه‌ای است که ضمن مطالعه موضوع مورد نظر در منابع  مختلف  به   فیش  برداری از  اصطلاحات  عرفانی  در  دیوان   فیض و طبقه بندی مطالب استخراج شده ، یافته‌های مورد نظر مورد بررسی و تحلیل قرار خواهد گرفت.تعداد صفحه : 103قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید