پایان نامه ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی: بررسی انواع ایهام در غزلیّات حافظ

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی

عنوان : بررسی انواع ایهام در غزلیّات حافظ

دانشگاه مازندران

دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران

پایان نامه­ دوره­ کارشناسی ارشد در رشته­ زبان و ادبیات فارسی

موضوع:

بررسی انواع ایهام در غزلیّات حافظ

استاد راهنما:

دکتر احمد غنی‌پور ملکشاه

استاد مشاور:

دکترسیاوش حق جو

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالب:چکیده ......................................................................................................................... هفصل اول :کلیّات .........................................................................................................11-1-بیان مسأله ............................................................................................................21-2- سؤال‏های پژوهش‏.............................................................................................21-3-پیشینه‌ی پژوهش ...............................................................................................21-4- فرضیه‌های پژوهش............................................................................................41- 5 - حدود پژوهش.................................................................................................41-6- اهداف پژوهش ............................................................................................... 41-7- چارچوب مفهومی پژوهش .............................................................................41-7-1- بدیع لفظی...................................................................................................51-7-2- بدیع معنوی...........................................................................................51-7-2-1- ایهام ....................................................................................................51-7-2-2- ایهام آمیغی.........................................................................................81-7-2-3- ایهام تام ............................................................................................. 81-7-2-4- ایهام تبادر........................................................................................... 91-7-2- 5 - ایهام ترجمه....................................................................................... 91-7-2-6- ایهام تضاد.........................................................................................91-7-2-7- ایهام تناسب..........................................................................................91-7-2-8-ایهام تناسب تلمیحی......................................................................91-7-2-9- ایهام در ایهام ترجمه..........................................................................91-7-2-10- ایهام در ایهام تضاد....................................................................... 101-7-2-11- ایهام در ایهام تناسب.....................................................................101-7-2-12- ایهام سمعی ...................................................................................101-7-2-13- ایهام مجرّد ..................................................................................101-7-2-14- ایهام مرشّحه...............................................................................101-7-2-15- ایهام موشّح..................................................................................111-8- روش پژوهش.........................................................................................11فصل دوم : چهارچوب مفهومی پژوهش ...........................................................132-1- مقدّمه .....................................................................................................142-2-1-تعریف سبک.........................................................................................142-2-2-انواع سبک............................................................................................162-2-3- عوامل سازنده‌ی یک سبک.................................................................172-2-4- تأثیر صناعات بلاغی بر پدیدار شدن سبک.....................................182-2-4-1- صناعات بلاغی.............................................................................192-2-4-2- بلاغت.................................................................................... 192-2-4-3- بیان........................................................................................... 202-2-4-4- بدیع.......................................................................................... 202-2-4- 5- ایهام........................................................................................ 212-2-4-6- مراعات نظیر (تناسب).......................................................222-2-4-7- تلمیح.......................................................................................222-2-4-8- تضاد..................................................................................... 222-2-3- سبک عراقی............................................................................... 232-2-3-1- ویژگی‌های سبک عراقی.......................................................... 23فصل سوم : زندگی نامه وآثار حافظ ...............................................253-1- زندگی نامه حافظ....................................................................... 263-1-1- نسب، تولّد و کودکی............................................................... 263-1-2- جوانی.....................................................................................263-1-4-تأهّل، خانواده و معیشت ..........................................................273-1- 5- درگذشت و محل آرامگاه..........................................................273-1-6- عنوان و تخلّص............................................................................ 283-1- 7- آثارحافظ................................................................................. 283-2-1- ویژگی‌های عصرحافظ.............................................................. 283-2-2- ویژگی‌های شعر حافظ............................................................... 293-2-2-1- سبک حافظ.............................................................................293-2-3- عرفان حافظ.................................................................................303-2-4- هنر شاعری حافظ.......................................................................313-2- 5- پستی و بلندی شعر حافظ...................................................323-2-6- تأثیر پیشینیان بر حافظ ...........................................................323-2-7- حافظ در نظر دیگران..................................................................33فصل چهارم : ایهام و انواع آن در شعر حافظ.........................................364- ایهام و انواع آن................................................................................ 374-1-دسته بندی انواع ایهام ......................................................................... 374-1-1- ایهام های پرکاربرد و معروف.........................................................374-1- 1- ایهام .............................................................................................374-1- 2- ایهام تناسب............................................................................... 384-1- 3- ایهام تضاد ........................................................................... 484-1-4- ایهام تَبادر.............................................................................. 534-2-ایهام های مطرح شده درکتب بدیعی......................................564-2-1- ایهام مُجرّده.............................................................................564-2-2- ایهام مُبیّنه ...........................................................................584-2-3- ایهام موشّح .............................................................................614-2-4- ایهام مُرشّحه...........................................................................634-2-5- ایهام تام ...................................................................................664-2-6- ایهام ترجمه.......................................................................... 734-2-7- ایهام توکید.............................................................................794-2-8- ایهام مهیّا ............................................................................804-2-9- شبه ایهام یاایهام گونه .............................................................804-2-10- ایهام تناسب تلمیحی ........................................................ 844-3- ایهام های تازه و نو.................................................................. 884- 3- 1- ایهام در ایهام تناسب ...........................................................884- 3- 2- ایهام درایهام تضاد............................................................934-3-3 - ایهام در ایهام ترجمه..............................................................954-3-4- ایهام پارادوکس .......................................................................964-3- 5- ایهام جناس تام ....................................................................98فصل پنجم: نتیجه گیری ومنابع ......................................................1025-1- نتیجه‌گیری .................................................................................1035-2- نمودار فراوانی انواع ایهام........................................................ 1045-3- منابع و مآخذ .............................................................................1055-4- چکیده ی انکلیسی .......................................................................109چکیده:صناعات بلاغی، از مهمترین عوامل سازنده­ی سبک یک اثر ادبی­اند؛ در واقع شیوه­ی به کارگیری یا فراوانی نوع یا انواعی از آنها در تکوین یا تبدیل سبک آثار ادبی بسیار مؤثر است. «ایهام و انواع آن» از جمله­ی این صناعاتِ سبک­ سازند که به کارگیری آن در شعر به حافظ اختصاص ندارد جز این که ایهام در شعر دیگر شاعران با ایهام در شعر حافظ همان قدر فرق و فاصله دارد که شعر او با شعر دیگران. ایهام در شعر دیگران صنعتی از صنایع شعری و حُسنی از محاسن کلامی و حالت و کیفیتی عارض بر شعر محسوب می شود؛ در حالی که در شعر حافظ، روح شعر و کیفیتی جوهری به شمار می رود. در این جستار «ایهام و انواع آن »در غزلهای حافظ مورد بررسی قرار گرفته­ است. اگرچه این صنعت در سبک خراسانی نمونه­هایی دارد فراوانی آن در سبک عراقی تا جایی است که به کار بردن ایهام و اجتناب از صراحت بیان یکی از   ویژگی های مهم ادبی سبک عراقی به شمار می رود. خواجه ی شیراز با آوردن کلمات و عباراتی گوناگون که محتمل معانی و مفاهیم گوناگونی هستند، ذهن خواننده را به معنی و مضمونی بدیع رهنمون می شودو این تنیدگی و مناسبات واژگان دراشعارش تا جایی پیش می رود که گاهی از درون یک ایهام ، ایهامی دیگر می زاید و چه بسا یک ایهام، ذهن خواننده را به ایهام دیگری سوق می دهد که در پی آن به معنی و مفهوم تازه ای دست می یابد بدون آن که به این معنای دوم در مفهوم کلی بیت اشاره ای شده باشد و این اعجاز تا جایی پیش می رودکه گاهی معانی و تفاسیر بسیاری از یک بیت به دست می دهد و ممکن است شما، بارها و بارها بیتی را خوانده باشید تا بتوانید به ایهام آن پی ببرید. فراوانی ایهام و انواع آن دربرخی از غزلیّات حافظ گاهی زیاد و بسیار پیچیده­ و رسیدن به آن دشوار است و این شگرد وخیال­پردازی گاه، مرزهای افراط را درمی­نوردد و به‌حدّی می رسد که گاه در یک بیت از غزلی بیش از چند ایهام را می­توان مشاهده کرد.فصل اول: بیان مسأله1-1- بیان مسألهیکی از موضوعات اساسی ادب فارسی، ویژگی زیباشناسی آن است که توجّه به آن راز هنرمندی و تصویر آفرینی‌های یک شاعر و یا نویسنده را در یک اثر ادبی بهتر به دیگران می‌شناساند و التذاذ ادبی را در خواننده یا شنونده بر می‌انگیزد و با توجّه به همین زیباآفرینی‌های شاعرانه است که شاعری در بین دیگران شاخص و ممتاز می‌گردد. با توجّه به اهمّیّت این مسأله، نگاه دقیق و موشکافانه به آرایش‌ها و صور خیال می‌تواند لایه‌های درونی یک اثر را آن چنان که شایسته و بایسته است، به مخاطبان بنمایاند. لایه‌هایی که کشف و شناسایی آن از نگاه خواننده‌ی سطحی‌نگر دور می‌ماند. اگرچه سخن‌سنجان در طی سال‌ها متمادی کوشش‌هایی عمیقی در زمینه علوم بلاغی صورت داده‌اند دریای بیکران ادب فارسی هم چنان جای تأمّل و ژرف نگری بسیار دارد. بی گمان ارزنده ترین ویژگی یک اثر که آن را وارد حوزه ی ادبیّات می کند ، ادبیت آن است که به باور بسیاری از ادب شناسان،کارکرداصلی ادبیّات است. همان که در خواننده لذّتی روحانی و معنوی ایجاد می کند و بی تردیدیکی از برجسته ترین ابزارهای ادبیت بخشیدن به کلام ، علوم بلاغی اندکه به سه علم بدیع،معانی و بیان تقسیم می شوند. ایهام وانواع آن که موضوع محوری این پژوهش است، از موضوعات محوری بدیع است و توجّه نگارنده در این پژوهش به ایهام و انواع آن به دلیل اهمّیّتی است که این آرایه ادبی در درک و فهم بخش وسیعی از معانی و مفاهیم اشعار حافظ داردکه از دید خواننده عادی دور می ماند.2-1- سوال های پژوهش1ـ گونه‌های ایهام در غزلیّات حافظ کدام است؟2ـ کدام قسم ایهام در شعر حافظ کاربرد بیشتری دارد؟3ـ آیا ایهام تازه‌ای در غزل حافظ به چشم می‌خورد؟3-1- پیشینه پژوهشیکی از ویژگی‌های مهم و برجسته ادبی در شعر هر شاعر جدا از مسأله مضامین شعری، صور خیال آن است؛ زیرا چنان که می‌دانیم تقریباً همه صاحب نظران متّفق القول هستند که آن چه شعر را از هر کلامی متمایز می‌کند، صور خیال است. نظر به اهمّیّت این موضوع، نویسندگان و اهل فن در دوره‌های مختلف و به خصوص در دوره معاصر کتاب‌ها و مقالاتی ارجمند در این زمینه نوشتندکه بعضاً در نوع خود کم نظیر هستند. در این میان گروهی از پ‍ژوهشگران به بررسی جنبه‌ها و عناصر مادّی و معنوی غزلیّات این شاعر فرزانه پرداخته‌اند و هریک پرده از رازی گشوده‌اند که برای بسیاری از دوستداران این شاعر سترگ تازگی داشته است؛ امّا در این زمینه تحقیقی کارهایی صورت گرفته که درخور توجه است؛ امّا به نظر می‌رسد آن چنان که بایسته و شایسته بوده به انواع آن توجّه نشده و حق مطلب به خوبی ادا نگردیده است. همین موضوع نگارنده این سطور را بر آن داشته تا با تلاشی مضاعف به بررسی انواع ایهام در غزل حافظ بپردازد. ازمیان کارهایی که در این زمینه خاص نگاشته شده است، پنج اثر بیشتر درخور توجّه است که عبارتند از:                                              1) ایهامات دیوان حافظ، اثر طاهره فرید                                                                            2) ایهام در شعر فارسی، محمّد راستگو                                                                            3) مقاله «ایهام و تناسب در شعر خاقانی و حافظ»، اثر دکتر سیّد ضیاء الدین سجّادی.                      4) مقاله «سایه روشن ایهام در شعر خاقانی و حافظ»، اثر آقای علی اصغرفیروزنیا.                            5) مقاله «ایهام و گونه‌های آن در قصاید خاقانی»، اثر احمد غنی‌پور ملکشاه.                                    لازم به یادآوری است که در کتاب هایی که درباره ی ایهام در شعر حافظ کار شده بیشتر به واژه های ایهامی توجّه شده است نه به انواع ایهام ،یعنی؛ نویسندگان، واژه هایی را که در شعر حافظ، دارای دو یا چند معنی هستند ایهام در نظر گرفته اند. برای نمونه طاهره فرید درکتاب « ایهامات دیوان حافظ » ایهام را درشعر حافظ به سه دسته تقسیم می کند که عبارتند از : « دسته اوّل : ایهام لفظی ، دسته دوّم : ایهام معنوی، دسته سوّم: ایهام لفظی و معنوی . در ایهام لفظی ممکن است لفظ دارای دو معنی باشد و یا ممکن است لفظ دارای معنی لغوی و مجازی باشد و یا دربیتی، دولفظ به کار رفته که با هم تجنیس ناقص اند و... و هم چنین انواع ایهام معنوی عبارتنداز : الف) ایهامی که مربوط به نکات دستوری است . ب) ایهامی که به معنی لغوی استعمال شده ولی قراین طوری است که استعاری بودن آن را از چیزی ممکن می سازد و برعکس . ج) گاهی مناسبات طوری است که استعاره بودن یک کلمه از دو چیز محتمل است و . . . » (فرید،1376 :22 - 17) .                              راستگو در کتاب «ایهام در شعر فارسی» نیز بعد از تعریف ایهام، گونه های ایهام را چنین برمی شمارد : ایهام چندمعنایی(=توازی) ، ایهام و مجاز ، ایهام و جناس ، ایهام و ابهام ، ایهام و کژتابی، ایهام و نماد و ... و بعد به بررسی انواع این ایهام ها می پردازد و در معرفی گونه های ایهام توازی می نویسد : «ایهام توازی برپایه خاستگاه ها و زمینه سازهای گوناگونی که می تواند داشته باشد به این گونه ها بخش پذیر است: ایهام توازی واژگانی(= سازه ای) ، ایهام توازی ساختاری ، ایهام توازی سازه ای - ساختاری و . . . »(راستگو ، 1379: 28) . اگر چه راستگو به پاره ای ازاقسام ایهام اشاره نموده است و نگاه او به این زیور بدیعی نسبت به نگاه دیگران جامعیّت دارد کامل نیست او نیز به ایهام هایی چون ایهام ترجمه، ایهام تبادر، ایهام تام، ایهام توکید، ایهام عکس، ایهام مبیّنه(آشکار)، ایهام مجرّده(پیراسته)، ایهام مرشّحه(پرورده)، ایهام موشح، ایهام مهیّا ، ایهام در ایهام تناسب،ایهام درایهام تضاد، ایهام در ایهام ترجمه، شبه ایهام یا ایهام گونه، ایهام آمیغی ، ایهام تناسب تلمیحی و ایهام سمعی و... اشاره ای نکرده است . به همین دلیل تمام سعی نگارنده ی این پایان نامه براین است که به بررسی انواع ایهام درشعر حافظ بپردازد که جامع ترین و کامل ترین نگاه به اقسام ایهام (به خصوص ایهام های نویافته ) تا به امروز در شعر حافظ باشد.4-1- فرضیه های پژوهشسعی نویسنده در این نوشته بر این بوده است که اقسام شناخته شده و ناشناخته ی ایهام در شعر حافظ را بهتر به مخاطبان بشناسد.5-1- حدود پژوهش با توجّه به نام پایان نامه غزل‌های حافظ مورد بررسی قرار گرفته است.6-1- اهداف پژوهشدراین پایان نامه تلاش می‌شود تاایهام و اقسام آن در شعر حافظ بهتر به مخاطبان شناسانده شود به خصوص ایهام‌های جدیدی که کمتر به آن‌ها توجّه شده است.تعداد صفحه : 117قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید

1 پاسخ

بخش دیدگاه ها غیر فعال است.