پایان نامه ارشد رشته علوم سیاسی: تأثیر امنیتی شدن بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی

با عنوان : تأثیر امنیتی شدن بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران 1389-1380

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشکده حقوق و علوم سیاسی

رساله جهت اخذ درجه دکتری روابط بین‌الملل

عنوان:

تأثیر امنیتی شدن بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران 1389-1380

استاد راهنما:

دکتر سید جلال دهقانی فیروزآبادی

اساتید مشاور:

دکتر حسین سلیمی

دکتر غلامعلی چگنی‌زاده

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فصل 1- کلیات………………………. 1

1- بیان مسئله …………………….. 2

2- سؤال اصلی پژوهش…………………….. 4

3- فرضیه اصلی پژوهش…………………….. 4

4- سوالات فرعی ……………………..  5

5- فرضیه‌های فرعی  …………………….. 5

6- تعریف متغیرها و مفاهیم پژوهش …………………….. 5

7- فلوچارت متغیرهای تحقیق……………………..7

8- مرور ادبیات مرتبط با موضوع پژوهش …………………….. 8

9- اهداف پژوهش ……………………..17

10- روش‌شناسی ……………………..  18

11- مشکلات و تنگناهای احتمالی پژوهش…………………….. 18

12- سازمان‌دهی پژوهش …………………….. 19

فصل 2- مطالعات امنیتی کردن: از نظریه تا روش‌شناسی ………………. 20

مقدمه …………………….. 21

1- نظریه امنیتی کردن مبتنی بر قرائت مکتب کپنهاگ…………………….. 23

1.1. مبانی فلسفی ……………………..  23

1.1.1. جان لانگشاو آستین  …………………….. 23

1.1.2. ژاک دریدا ……………………..26

1.1.3 کارل اشمیت  ……………………..  26

1.2. مبانی نظری ……………………..  27

1.3. دلالت‌های روش‌شناختی  …………………….. 30

1.3.1. مرجع امنیت ……………………..   30

1.3.2. بازیگران امنیتی‌ کننده…………………….. 31

1.3.3. بازیگران کارکردی…………………….. 31

2- نظریه امنیتی کردن مبتنی بر قرائت مکتب پاریس…………….. 32

2.1. مبانی فلسفی ……………………..  32

2.1.2. میشل فوکو …………………….. 32

2.1.3. پیر بوردیو……………………..  34

2.2. مبانی نظری  …………………….. 36

2.2.1. مخاطب‌محوری ……………………..  36

2.2.2. وابستگی متقابل کارگزار و بافت…………………….. 37

2.2.3. ابتناء کردارها بر «دیسپوزیتیف»…………………….. 39

2.3. مبانی روش‌شناختی  …………………….. 42

2.3.1. سطوح و واحدهای تحلیل…………………….. 42

2.3.1.1. سطح کارگزاران …………………….. 42

2.3.1.2. سطح کنش‌ها ……………………..43

2.3.1.3. سطح بافت  ……………………..  43

2.3.2. روش پژوهش در امنیتی کردن …………………….. 44

فصل 3- محور شرارت: برساخته‌شدن جمهوری اسلامی ایران به مثابه تهدید …… 52

مقدمه …………………….. 53

1- وقوع حادثه 11 سپتامبر…………………….. 54

2- تحلیل گفتمان جرج دابلیو بوش…………………….. 56

2.1. مرحله اول: توصیف   …………………….. 56

2.1.1. تحلیل واژگان …………………….. 56

2.1.2. تحلیل ویژگی‌های دستوری ……………………..  63

2.2. مرحله دوم: تفسیر …………………….. 69

2.2.1. بافت موقعیتی  …………………….. 69

2.2.2. بافت بینامتنی و پیش‌فرض‌ها…………………….. 71

2.3. مرحله سوم: تبیین ……………………..  74

3- سطوح و واحدهای تحلیل در امنیتی کردن جمهوری اسلامی ایران …… 79

3.1. سطح اول: کارگزاران……………………..  79

3.1.3. مرجع امنیت و مرجع تهدید کننده…………………….. 79

3.1.2. بازیگر امنیتی کننده…………………….. 81

3.1.3. مخاطبان……………………..  81

3.1.4. بازیگران کارکردی  …………………….. 83

3.1.5. جایگاه یا روابط قدرت بازیگران …………………….. 83

3.1.6. هویت اجتماعی بازیگران …………………….. 84

3.2. سطح دوم: کنش‌ها…………………….. 84

3.2.1. وجه نوع کنش ……………………..   84

3.2.2. وجه راهبردی ……………………..85

3.2.3. دیسپوزیتیف امنیتی کردن……………………..  87

3.2.4. سیاست‌گذاری‌های معطوف به امنیتی کردن……………………..  89

3.3. سطح سوم: بافت …………………….. 91

فصل 4- امنیتی کردن و برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران …….. 94

مقدمه …………………….. 95

1- پیشینه برنامه هسته‌ای ایران…………………….. 96

2- تحلیل گفتمان قطع‌نامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد…….. 102

2.1. مرحله اول: توصیف…………………….. 103

2.1.1. تحلیل واژگان……………………..  103

2.1.2. تحلیل ویژگی‌های دستوری ……………………..  105

2.2. مرحله دوم: تفسیر …………………….. 110

2.2.1. بافت موقعیتی ……………………..  110

2.2.2. بافت بینامتنی و پیش‌فرض‌ها…………………….. 111

2.3. مرحله سوم: تبیین  …………………….. 116

2.3.1. روسیه …………………….. 117

2.3.2. جمهوری خلق چین ……………………..  119

2.3.3. ایالات متحده آمریکا…………………….. 120

2.3.4. اتحادیه اروپا…………………….. 123

3- سطوح و واحدهای تحلیل در امنیتی کردن جمهوری اسلامی ایران ……. 125

3.1. سطح اول: کارگزاری  …………………….. 126

3.1.1. مرجع امنیت و مرجع تهدید کننده…………………….. 126

3.1.2. بازیگر امنیتی کننده…………………….. 126

3.1.3. مخاطبان……………………..  127

3.1.4. بازیگران کارکردی  …………………….. 127

3.1.5. جایگاه یا روابط قدرت بازیگران……………………..  128

3.1.6. هویت اجتماعی بازیگران……………………..  128

3.2. سطح دوم: کنش‌ها…………………….. 129

3.2.1. وجه نوع کنش …………………….. 129

3.2.2. وجه راهبردی……………………..131

3.2.3. دیسپوزیتیف امنیتی کردن …………………….. 132

3.2.4. سیاست‌گذاری‌های معطوف به امنیتی کردن …………………….. 134

3.3. سطح سوم: بافت…………………….. 135

4- جمع‌بندی: امنیتی شدن و مدیریت فوق‌العاده برنامه هسته‌ای ایران…….. 137

فصل 5- امنیتی شدن و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران…….. 139

مقدمه …………………….. 140

1- گفتمان سیاست خارجی ایران در دوره حکومت سید محمد خاتمی……. 141

1.1. ارزش‌های تجربی  …………………….. 141

1.2. ارزش‌های رابطه‌ای ……………………..  145

1.3. ارزش‌های بیانی ……………………..  146

2.حادثه 11 سپتامبر و ایجاد تردید در پاره‌گفتار امنیتی…………………….. 147

3- گفتمان سیاست خارجی ایران در دوره حکومت محمود احمدی‌نژاد ……. 158

3.1. ارزش‌های تجربی  …………………….. 159

3.2. ارزش‌های رابطه‌ای  …………………….. 162

3.3. ارزش‌های بیانی  …………………….. 163

4- برنامه هسته‌ای ایران و تجسم‌بخشی تهدید…………………….. 164

فصل 6- نتیجه‌گیری……………………..   174

فهرست منابع  …………………….. 182

ضمائم …………………….. 195

ضمیمه اول: متن سخن‌رانی سالانه جرج دابلیو بوش در 2002……….. 195

ضمیمه دوم: متن شش قطع‌نامه شورای امنیت سازمان ملل متحد ناظر به برنامه هسته‌ای ایران…….  204

ضمیمه سوم: متن سخن‌رانی سید محمد خاتمی در پنجاه‌وهفتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد…..221

ضمیمه چهارم: متن سخن‌رانی محمود احمدی‌نژاد در شصت‌ویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد…..227

چکیده:

این رساله به منظور تأکید بر اهمیت همزمان انگاره‌ها و عینیات در سیاست بین‌الملل به رشته تحریر در آمده است. این گزاره که در ذیل سازه‌انگاری یا نظریه اجتماعی روابط بین‌الملل مطرح می‌شود، در پیوند با مقوله امنیت، به نظریه یا چهارچوب مفهومی امنیتی کردن شکل می‌دهد و به تعبیر واضعان این چهارچوب، یعنی تیِری بالزاک فرانسوی و الی ویور دانمارکی، از قابلیت تحلیل رفتار حکومت‌ها در سطح خرد و کلان برخوردار است.

با ابتناء بر موارد موارد فوق، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در بین سال‌های 1380 تا 1389 در قبال امنیتی کردن موضوعات «تروریسم» و «پرونده هسته‌ای» بررسی می‌شود. پرداختن به این امر منوط به واکاوی دلائل و نحوه امنیتی شدن موضوعات مزبور در پرتو کاربرد وجوه زبانی امنیت و استناد به وجوه جسمانی تهدید است. پژوهش‌گر بر این باور است که «استعاره محور شرارت» و «کلیشه سلاح‌های هسته‌ای» وجه زبانی و «توانایی‌های نظامی هسته‌ای»، وجه جسمانی امنیتی کردن را تشکیل می‌دهند. با اتکا به این موارد است که بازیگران امنیتی کننده، دو موضوع تروریسم و پرونده هسته‌ای ایران را امنیتی کرده و جمهوری اسلامی ایران را به سمت رفتار مقتضی سوق داده‌اند. بی‌تردید رفتار جمهوری اسلامی ایران در این رابطه، ریشه در نظام فکری و گفتمان نخبگان حاکم در مقطع زمانی مورد بحث داشته است.

فصل اول: کلیات

1- بیان مسئله

هدلی بول در کتاب «جامعه آنارشیک» با اتکا به نظرات اِی اچ اِل هیرِن[1]، مورخ آلمانی، محیطی مقید به قواعد مشترک را متصور می‌شود که در آن، ارزش‌ها و منافع مشترک، بن‌مایه تعاملات میان کشورها قرار می‌گیرد. او این محیط را جامعه بین‌المللی می‌نامد. در نگاه اجتماعی او به نظام بین‌الملل، حفظ نظم، کارویژه اصلی کشورها محسوب می‌شود چرا که در پرتوی نظم، اهداف جامعه بین‌المللی اعم از بقا، خودمختاری و صلح محقق می‌گردد(Bull, 2002: 16-18). بر اساس این رویکرد، ارزیابی رفتار هر یک از کشورها و نسبت آن با نظم موجود امری بدیهی به نظر می‌رسد.

از جمله کشورهایی که رفتار خارجی آن مبتنی بر این نگاه، به کرّات، مورد بررسی و بازبینی قرار گرفته است، ایران می‌باشد. ایران، با اتکا به ملاحظات ژئوپولیتیک و ماهیت نظام سیاسی، همواره مورد توجه سایر کشورها بوده است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تأسیس جمهوری اسلامی ایران، مبتنی بر اصول اسلام سیاسی، هویت جدیدی بر پایه اسلامیت و ایرانیت تعریف شد. این هویت جدید که منافع و اهدافی را شکل می‌داد، زمینه ساز بروز رفتارها و سیاست‌هایی متناقض با حفظ نظم مورد انتظار سایر اعضای جامعه بین‌المللی گشت. طرح مقولاتی چون «صدور انقلاب»، «حمایت از جنبش­های آزادی­بخش نظیر جنبش مردم فلسطین و لبنان» و «نفی هرگونه سلطه­پذیری از طریق تسخیر سفارت آمریکا» توسط جمهوری اسلامی ایران، در نظام بین­الملل به «تجدیدنظر طلبی»، «حمایت از تروریسم» و «نقض حقوق بین­الملل» تعبیر شد.

این موارد زمینه را برای طرح «موضوع ایران در دستور کار امنیتی»[2] فراهم آورد. طرح موضوع ایران در دستور کار امنیتی، نقطه آغاز فرایند امنیتی کردن است. امنیتی کردن از جمله مفاهیم موجود در مکاتب امنیتی مبتنی بر رویکرد سازه‌انگارانه محسوب می‌شود که ناظر به تهدید انگاری یک پدیده بواسطه درک بین‌الاذهانی اعضای یک جامعه سیاسی اعم داخلی و بین‌المللی است. تأکید این مکاتب بر ساخت اجتماعی تهدید، ریشه در اهمیت نقش زبان و قواعد زبانی از یک‌سو و بُعد جسمانی تهدید از سوی دیگر دارد که در نهایت برساخته شدن یک پدیده به مثابه تهدید و امنیتی شدن را رقم می‌زند.

بر این اساس جمهوری اسلامی ایران، به مثابه یک تهدید در نظام بین‌الملل برساخته شد و مقابله با آن ضروری گشت. مقابله با تهدید یا مدیریت آن در چهارچوب نظریه امنیتی کردن، با اتکا به ابزارهای فوق‌العاده یا فراسیاسی انجام می‌شود. به سخن دیگر، موجودیت‌های درگیر در فرایند امنیتی کردن اعم از بازیگر امنیتی کننده، بازیگران کارکردی و مخاطبان به کمک یکدیگر شیوه‌ای را برای برطرف ساختن تهدید بر می‌گزینند که غیرعادی است و تنها در شرایط خاص کاربرد دارد.

اما نکته حائز اهمیت در خصوص امنیتی کردن جمهوری اسلامی ایران آن است که علی‌رغم وقوع این فرایند در ابتدای ظهور و شکل‌گیری موجودیت نظام اسلامی در ایران، برساخته شدن به مثابه تهدید، در سال‌ها و دوره‌های مختلف حیات جمهوری سالامی، از شدت و گستردگی متفاوتی برخوردار بوده و به تبع آن، پیامدهای رفتاری وسیع‌تری را در پی داشته است. یکی از مقاطع برجسته و واجد اهمیت، سال‌های آغازین هزاره سوم میلادی است که با وقوع حادثه منحصربفرد 11 سپتامبر همراه شد. هرچند جمهوری اسلامی ایران در حدوث این واقعه ایفاگر نقشی نبود، ماهیت و وسعت این حادثه، سبب گره خوردن آن با نام ایران شد. بر این مبنا، متعاقب 11 سپتامبر، جمهوری اسلامی ایران در کنار دو کشور عراق و کره شمالی در قالب استعاره «محور شرارت» به مثابه تهدید برساخته شد و به تعبیر نظری امنیتی گشت.

امنیتی شدن جهوری اسلامی ایران بی‌تردید بخش عمده‌ای از رفتارهای خارجی ایران را تحت تأثیر قرار داد به گونه‌ای که سیاست خارجی حکومت وقت را معطوف به غیرامنیتی کردن ساخت.

اما ادعای یکی از اعضای سازمان منافقین مبنی بر تلاش جمهوری اسلامی ایران برای افزایش درصد غنای اورانیوم در تأسیسات نطنز و تولید آب سنگین در رآکتور 40 مگاواتی اراک و متعاقب آن، گزارش مدیرکل وقت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در خصوص اعلام ننمودن برخی از فعالیت‌ها و برنامه‌های هسته‌ای توسط ایران، زمینه را برای امنیتی شدن مجدد ایران فراهم ساخت. طرح این مسئله اگرچه در بادی امر مورد توجه واقع شد، تمهید و آمادگی جهانی به منظور مدیریت تهدید عراق از طریق توسل به جنگ، مانع از اتخاذ تصمیم در خصوص تهدید جدید، یعنی ایران گشت.

پایان یافتن جنگ عراق که منتج به پیروزی کم هزینه ایالات متحده آمریکا شده بود، جمهوری اسلامی ایران را در کانون امنیتی کردن قرار داد. صدور 6 قطع‌نامه توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد در مدت چهار سال، حکایت از امنیتی کردن با استناد به تهدیدآمیزی برنامه هسته‌ای ایران داشت. قدر مسلم در این چهار سال نیز سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر غیرامنیتی کردن کشور و به تعبیر دیگر، بازگرداندن پرونده هسته‌ای ایران به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی متمرکز گردید.

اما از آن حیث که سیاست خارجی کشورها حاصل اندرکنش عوامل خارجی و داخلی است، جمهوری اسلامی ایران نیز از این قاعده مستثنی نبوده و سیاست خارجی آن در بین سال‌های 1380 تا 1389 تحت تأثیر گفتمان‌ نخبگان سیاسی قرار داشته است. گفتمان‌های اصلاحات و اصول‌گرایی که در این سال‌ها در ایران حیات داشته‌اند، مولد رفتارهای متفاوتی در قبال امنیتی شدن بوده‌اند. این رفتارهای متفاوت که ریشه‌های گفتمانی دارند، بر استمرار یا توقف امنیتی کردن نیز مؤثر واقع شده‌اند. در پژوهش حاضر با بررسی فرایند امنیتی کردن، به تأثیرپذیری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از این فرایند می‌پردازیم.

2- سؤال اصلی پژوهش

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در بین سال‌های 1380 تا 1389 تحت تأثیر امنیتی شدن، چگونه بوده است؟

3- فرضیه اصلی پژوهش

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دوره حکومت سید محمد خاتمی (1384-1380) بواسطه غلبه گفتمان اصلاحات، بر ایجاد تردید در پذیرش پاره‌گفتار امنیتی متمرکز شده بود. سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دوره حکومت محمود احمدی‌نژاد (1389-1384) نیز بواسطه غلبه گفتمان اصول‌گرایی، به تجسم‌بخشی تهدید و در نتیجه استمرار پذیرش پاره‌گفتار امنیتی معطوف شده بود.

4- سوالات فرعی

4-1- موضوع اصلی در مطالعات امنیتی کردن چیست؟

4-2- جمهوری اسلامی ایران در بین سال‌های 1389-1380 با استناد به چه موضوعاتی امنیتی شد؟

4-3- جمهوری اسلامی ایران چرا و چگونه در پرتو حوادث 11 سپتامبر امنیتی شد؟

4-4- برنامه هسته‌ای ایران چرا و چگونه بر امنیتی شدن جمهوری اسلامی ایران تأثیر گذاشت؟

4-5- نسبت گفتمان‌های غالب سیاست خارجی در ایران با ایجاد تردید و پذیرش پاره‌گفتار امنیتی از سوی مخاطبان در قبال جمهوری اسلامی ایران چیست؟

[1]– A.H.L.Heeren

[2]– raising the issue on the agenda

تعداد صفحه : 242

قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید