پایان نامه ارشد رشته فقه اسلامی : تحولات علم فقه از اوایل قرن 10 تا اواسط قرن 12

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه اسلامی

با عنوان :  تحولات علم فقه از اوایل قرن 10 تا اواسط قرن 12

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد  دامغان

پایان نامه ارشد رشته فقه اسلامی

با عنوان:

تحولات علم فقه از اوایل قرن 10 تا اواسط قرن 12

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شودتکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)مقدمه    در میان علوم و معارف اسلامی علم فقه از جایگاه عمده و ویژه ای برخوردار است . فقه فهم دقیق احکام شرعی است و فقیه کسی است که قدرت استنباط و رد فروع بر اصول را دارد . فقه مانند سایر رشته های علوم اسلامی دارای پیشینه کهن می باشد و از زمان ائمه علیهم السلام تاکنون فقهای بزرگی به تدوین، تنظیم و تعمیق مباحث فقهی همت گماشته اند و از صدر اسلام تاکنون فقه شیعه ادوار مختلفی را پشت سر نهاده است و به خلاف برخی از اخباریین و اهل حدیث که باب فهم کلام خدا، قرآن کریم و روایات معصومین را به روی خویش بسته می یابند؛ سایر فقهای عظام قائل به اجتهاد و فهم متون دینی بوده اند و فقه شیعه یک فقه پویا و رو به رشد و ابواب آن رو به تزاید بوده است و در بستر زمان و در ادوار مختلف فقه شیعه در تمام بخش ها و ابواب مسیر تکامل را پیموده است و این توسعه یافتگی در فقاهت شیعه در دوران حکومت پادشاهان صفویه ظهور بیشتری داشته است . به ویژه در فقه سیاسی شیعه و یا احکام حکومتی به لحاظ حضور فقها در دربار صفوی و بحث های مختلف زمینه این رشد بیشتر از هر دوره دیگر مشاهده می شود و از همین روی در این رساله به تحولات علم فقه در عصر صفویه به طور نسبتاً مفصل بدان پرداخته شده است و اصطلاحاً مورد کنکاش علمی قرار گرفته است. امید است این رساله و این تحقیق که مبتنی بر تدقیق نظر نیز بوده است بتواند قدم کوچکی را پیش روی پژوهشگران دنیای فقه و حقوق قرار دهد.1- مسئله تحقیق – اهمیت و انگیزه انتخاب موضوع این رساله تحقیق پیرامون تحولات علم فقه از اوایل قرن 10 تا اواسط قرن 12 می باشد و شاید تبیین این پیشرفتها و برجسته سازی آن در عصر صفویه بتواند فراسوی اهل تحقیق و نظر که قصد پی جویی فقه سیاسی شیعه را دارند چراغ راهی باشد تا آنان این دوره را نیز با شوق فراوان و با دقت نظر به بررسی و مطالعه آن بپردازند و اهمیت این مسئله از این نظر درخور توجه است که به فقه سیاسی شیعه و به ویژه به بحث ولایت فقیه و شئون حاکمیت در این رساله پرداخته خواهد شد و به واقع برای اولین بار شاید در سطحی گسترده در عصر صفویه این موضوع محل تضارب افکار فقهای عظام قرار گرفت.2- هدف تحقیق:هدف از انجام تحقیق حاضر و بررسی پیشرفتهای فقهی عصر صفویه بیشتر روشن ساختن جایگاه رفیع فقهای عظامی چون محقق کرکی، شهید ثانی، شیخ بهائی، مرحوم مجلسی و بسیاری دیگر از فقهایی است که در این عصر ( صفویه ) زندگی می کرده اند و منشأ تحول عظیمی نه تنها در فقه سیاسی شیعه بلکه             در سایر رشته های علوم نیز شده اند و ما بر آنیم در این رساله به نقش و جایگاه این عالمان وارسته و فرزانگان علم و اندیشه بیشتر آشنا شویم و بطور اخص از اندیشه های ناب فقهی مرحوم محقق کرکی که اساس و شخصیت اول فقه سیاسی شیعه در این عصر به شمار می رود .3- روش توصیف و تحلیل:روش تحقیق بیشتر بر اساس مراجعه به متون تاریخی و فقهی و تألیفات اساتید مختلف در زمینه تاریخ حکومت صفویه بوده است و سعی شده با جمع آوری مطالب مختلف به ویژه در زمینه پیشرفتهای فقهی عصر صفویه کاری بدیع و درخور توجه به دانشجویان فقه و حقوق عرضه گردد.4- سوالات و فرضیات تحقیق1-4 سوالات تحقیق:ممکن است در اذهان برخی از پژوهشگران حوزه تاریخ فقه فقها این سوال مطرح شود که این رساله متکفل پاسخ گویی به چه سوالی از دانشجویان فقه و حقوق می باشد لذا بدین منظور به چند سوال اصلی و فرعی به عنوان سوالات تحقیق ذیلاً اشاره می کنم:سوالات اصلی:
  1. آیا فقه در عصر صفویه به ویژه در حوزه فقه سیاسی تحولاتی داشته است یا خیر؟
  2. آیا پادشاهان صفویه نقشی در این تحولات فقهی ایفاء نموده اند یا خیر؟
سوالات فرعی:
  1. آیا می توان اختلاف اخباریین و اصولیین را به عنوان یک بحث مهم دوره صفویه نام برد؟
  2. آیا می توان بحث ولایت فقیه را از عمده ترین پیشرفت فقهی عصر صفویه ذکر نمود؟
2-4 فرضیه های تحقیق :
  1. فقه در عصر صفویه در حوزه فقه سیاسی تحولاتی داشته است .
  2. پادشاهان صفویه در این تحولات فقهی نقش داشته اند .
  3. اختلاف اخباریین و اصولیین به عنوان یک بحث مهم در عصر صفویه بوده است .
  4. بحث ولایت فقیه به عنوان یکی از عمده ترین پیشرفت های فقهی عصر صفویه می باشد .
5- ساختار تحقیق :این پایان نامه در چهار بخش اصلی و نتیجه گیری تدوین گردیده است و هر بخش مشتمل بر دو یا سه فصل بوده و هر فصل نیز دارای چند مبحث،گفتار و بند بوده است، در بخش اول پایان نامه بعد از ذکر مقدمه و پیش گفتار،به کلیات و مفاهیم بحث پرداختیم و سپس در بخش دوم به دوران حکومت صفویه پرداخته ایم و در فصل اول به حکومت صفویه در ایران و در فصل دوم به رابطه صفویه و تشیع و در فصل سوم به زوال دولت صفویه اشاره نموده ایم و در بخش سوم به اختلاف اصولیین و اخباریین در چندین فصل اشاره کرده ایم، نخست در فصل اول به مکتب اخباریین و دلایل آنان و سپس در فصل دوم                 به محورهای اختلاف بین اصولیین و اخباریین و سرانجام در فصل سوم به تبیین اندیشه های اصولیین             و اخباریین و آغاز اجتهاد و زمینه های اجتهاد در فقه شیعه وادله مجتهدین اشاره کرده ایم و دربخش چهارم به پیشرفتهای فقهی در عصر صفویه در قالب چهار فصل پرداخته ایم در فصل اول به حاکمیت در فقه سیاسی شیعه و در فصل دوم به حکومت صفویه و نقش علما در آن و در فصل سوم به مراحل فقه سیاسی شیعه در قالب چند مبحث و سرانجام در فصل چهارم به تأملی در برخی احکام اجتماعی اسلام در عصر صفویه اشاره شد و بالاخره در پایان با ذکر نتیجه گیری از مباحث پرداخته شده، این رساله را به مرحله اتمام رسانده ایم.6- مشکلات تحقیق:با توجه به اینکه موضوع این پایان نامه هر چند که به موضوعات بدیع و بکر از پایان نامه نویسی بوده است کمتر دیده شده است که محققان و اساتید رشته فقه و حقوق به طورگسترده وخاص به این موضوع بپردازند لیکن این امر باعث نگردید که ما با کمبود و محدودیت منابع مواجه گردیم بلکه این امر خود انگیزه ای بود تا با سعی و تلاش و جدیت و البته با کمک استاد راهنما و مشاور محترم قسمتی از این کمبود و فقد منابع را تدارک نماییم لذا بر خودم لازم می دانم از مساعدت و راهنمایی های روشنگرانه استاد محترم راهنما جناب آقای دکتر احمدرضا بهنیافر نهایت تشکر و امتنان را عرضه دارم.7- پیشینه تحقیق :تا آنجا که نگارنده این پایان نامه بررسی نموده است جز در آثار استاد رسول جعفریان نه تحت عنوان موضوع پایان نامه بلکه بحث های مشابه و مرتبط با موضوع پایان نامه که در آثار خویش به آن پرداخته است. بحث مستقل دیگری با عنوان رساله و دقیقاً منطبق با پایان نامه مشاهده نکردم و تنها به برخی از پایان نامه ها در مقطع دکتری و کارشناسی ارشد و نیز برخی از مقالات مرتبط با برخی از مباحث این پایان نامه مرتبط بوده و مورد استفاده اینجانب قرار گرفته است.پایان نامه 1- عنوان پایان نامه : تاثیر حاکمیت صفویه در تحولات فقهی و نظام حقوقی ایران. رشته و گرایش فقه          و مبانی حقوق اسلامی . دانشگاه تهران، استاد راهنما: پاکتچی، احمد. استاد مشاور: حسینی ، محمد . تاریخ دفاع 1387. دانشجو: رضوانی منفرد، احمد.2- عنوان پایان نامه: حدود ولایت حاکم در امور حسبیه. رشته گرایش: فقه و مبانی حقوق اسلامی. دانشگاه قم. استاد راهنما: مرعشی ، حسن. استاد مشاور: دیرباز، عسگر. تاریخ دفاع 1377.دانشجو:سارانی، امین.3- عنوان پایان نامه: حجیت ظواهر کتاب سنت از دیدگاه اصولیین و اخباریین. رشته و گرایش:فقه         و مبانی حقوق اسلامی.دانشگاه قم. استاد راهنما: کریمی ، حسین. تاریخ دفاع 1376. دانشجو: وکیل زاده، رحیم.4- عنوان پایان نامه: حجیت عقل و سنت. رشته و گرایش: فقه و حقوق اسلامی. دانشگاه : آزاد تهران مرکزی. استاد راهنما: رحیمی ، علی. استاد مشاور:عجمی، یونس.تاریخ دفاع1377. دانشجو: کسیری، خدیجه. مقالات 1- عنوان مقاله: دوره های تاریخ و تدوین تحول فقه شیعه. نویسنده: کاظمی موسوی، احمد.انتشارات تحقیقات اسلامی . تاریخ مقاله 1389.2- عنوان مقاله: تاریخچه فقه تشیع.نویسنده: طباطبایی، حسین. انتشارات قم. تاریخ مقاله1388.3- عنوان مقاله: تحولات نظری فقه سیاسی شیعه از مشروطیت تا انقلاب. نویسنده: حیدری، عباس.انتشارات تهران. سال مقاله 1387.4- عنوان مقاله: اخباریان برجسته شیعه. نویسنده : سجادیان، منیرسادات و امیری ، معصوم.تاریخ مقاله1387.5- عنوان مقاله : محقق کرکی در مشروعیت دولت صفوی، نویسنده: مشکوریان، محمدتقی. دانشگاه امام صادق.دانش نامه دکتری. تاریخ مقاله 1389.پیش گفتار:در آغاز کلام لازم است قبل از ورود در مباحث اصلی این پایان نامه به مفهوم فقه لسان اهل لغت               و در اصطلاح فقها و نیز فقه در قرآن و پس از آن به بررسی فقه در عصر صحابه و تابعین و لسان اهل روایات و همچنین به معنای فقه در اصطلاح کلام فقها و اصولیین و نیز به واژگان مشابه آن اشاره کنیم              تا با بصیرتی کامل و نگاهی عمیق و ژرف و به نحو جامع الاطراف به موضوع این پایان نامه بپردازیم .فصل اول: در این فصل به تبیین معنای فقه در لغت و اصطلاح و در فرهنگ قرآنی و اصطلاح فقیهان اشاره می شود.1-1 : فقه در لغتدر نگاه بدوی و مراجعه ابتدایی به کلمات و تعبیرات کثیری از اهل لغت، به نظر می رسد که «فقه» به معنای مطلق فهم باشد. از تعبیراتی نظیر گفته های ذیل چنین استفاده ای می شود:«الفقه، الفهم. قال اعرابی لعیسی بن عمر: شهدت علیک بالفقه....»( جوهر اسماعیل، بن حماد، صحاح اللغه، ج6، ص224 ). الفقه، بالکسر العلم بالشی، والفهم له والفطنه له.»( فیروز آبادی، محمدبن یعقوب، قاموس اللغه، ج4، ص289 ) ، «الفقه، فهم الشیء.» (فیومی، احمدبن محمد، مصباح المنیر، ص479 ).لیکن با تأمل و نگاهی مجدد، خصوصاً به عبارات لغویانی که در مقام تعیین تفاوتهای ظریف بین واژگان متشابه برآمده اند و فروق اللغه را تدوین کرده اند، به این نتیجه می رسیم که «فقه» در لغت، مطلق فهم نیست، بلکه موشکافی و ریزبینی و فهم دقیق را «فقه»گویند. اگر بخواهیم دقیق تر سخن بگوییم، باید به جای «فهم دقیق» از «ادراک دقیق» استفاده کنیم و بگوییم: با مراجعه به فروق اللغه، به این نتیجه می رسیم که فقه در لغت، مطلق علم به یک شیء و ادراک آن نیست، بلکه ریزبینی و ادراک دقیق را «فقه» گویند؛ زیرا:اولاً: گرچه در عبارات پیش گفته، فقه به «مطلق فهم» معنا شده، لکن با مراجعه به بعضی از کتب لغت به دست می آید که واژه «فهم» خود، برابر با مطلق علم و ادراک نیست، بلکه عبارت از ادراک خفی و دقیق است (الجزائری، نورالدین محمد، فروغ اللغات ، ص174 (و با نوعی استنتاج و تعقل همراه است: «ادراک أمرٍ عن تعقل و هو الاستنتاج العلمی »؛ (مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، «فهم» ) چنان که «تفهیم» نیز همانند آیه «ففهّمناها سلیمان...»، (انبیاء(21)، آیه79 (باری بیش از مطلق تعلیم دارد            و وقتی می گوییم: «به او تفهیم کردم»، مقصود این است که او را به عمق و باطن مطلب رساندم.اگر ابن فارس در مقاییس اللغه، فقه را به مطلق علم تفسیر کرده و گفته است: «وکل علم لشیء فهو فقه»، بدین جهت است که در این عبارت، تنها در مقام بیان این نکته است که واژه فقه در ابتدا عام بود و شامل هر علمی می شد، ولی پس از آن به علم شریعت اختصاص یافت: «کل علم لشیءٍ فهو فقه، ثم اختص ذلک بعلم الشریعه»؛ نه اینکه در مقام بیان معنای دقیق فقه و تفاوت آن با علم باشد. شاهد این مدعا جمله سوم عبارت ایشان است که می گوید: «وأفهمتک الشیء: بیّنته لک»؛ یعنی افهام را به «تبیین» معنا می کند و روشن است که تبیین یک مسئله، بیش از مطلق تعلیم آن است.ثانیاً: کتب لغت دیگری وجود دارد که در تفسیر واژه فقه تصریح می کنند که «فقه» به معنای مطلق آگاهی و درک نیست، بلکه با نوعی استنتاج، تعمق، تأمل و شکافتن کلام همراه است:الف. راغب که به تعبیر بعضی از صاحب نظران، لغوی تیزچنگی در یافتن معنای اصلی و دقیق است،                می گوید:«فقه آن است که انسان با استنتاج از معلومات و قضایای بالفعل و موجود، به مجهولی دست یازد.» (راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مترجم خسروی حسینی، غلامرضا، «الفقه هو التوصل الی علم غائبٍ بعلمٍ شاهدٍ.» . مفردات راغب، ماده «فقه» ) .ب. ابوهلال عسکری در الفروق اللغویه می نویسد: «فقه آن است که انسان با دقت و تأمل، پی               به مقتضای کلام ببرد؛ لذا به کسی که مخاطب شماست، می گویید: «تفقه ما أقوله؛ یعنی در آنچه می گویم تأمل کن تا بر آن واقف شوی.» (ابوهلال عسکری، حسن بن عبداله، الفروق اللغویه، الفرق بین العلم و الفقه، ص412 ) .ج. ابن اثیر می نویسد: «فقه در اصل به معنای فهم است و از شکافتن و گشودن مشتق شده است.» (طوسی، محمدبن حسن، النهایه، ج2، ص465 ) .د. هروی می گوید: «معنای حقیقی فقه، شکافتن و گشودن است و فقیه کسی است که کلام را                    می شکافد.» (ابوعبید هروی، احمد بن محمد، الغریبین، ج2، انتشارات المجلس الاعلی للشئون الاسلامیه لجنه احیاء التراث الاسلامی، ص126 ) .گویا بر اساس همین عبارات است که ابواسحاق مروزی، فقه را به «فهم الشیء الدقیق» تعریف کرده است (زرکشی، محمد بن عبداله، المنثور فی القواعد، ج1،ص12 (و با توضیحی که در ارتباط با معنای لغوی «فهم» گذشت نیز روشن می شود که اشکال زرکشی که گفته است: «مختار مروزی با سخن ارباب لغت که فقه را به مطلق فهم معنا کرده اند، مردود است»، (همان ) وارد نیست.نیز گویا بر همین اساس است که بعضی از محققان لغوی معاصر تصریح می کنند که اصل واحد در این مادّه، فهم بادقت و تأمل است: «إن الأصل الواحد فی الماده هو فهم علی دقه و تأمل.» (مصطفوی، حسن، پیشین، ماده «فقه» . ) البته مناسب تر بود که وی به جای واژه فهم، واژگانی چون ادراک یا آگاهی را به کار می برد؛ زیرا ـ چنان که گذشت ـ مادّه «فهم» خود، نوعی دقت و تأمل را در بر دارد و این نکته ای است         که خود ایشان در مادّه «فهم» به آن اشاره یا تصریح کرده اند. (مصطفوی، حسن، پیشین، ماده «فهیم». )از آنچه گذشت به خوبی می توان اطمینان یافت که معنای لغوی فقه، مطلق ادراک و آگاهی نیست،           بلکه نوعی دقت و موشکافی و ریزبینی در آن اشراب شده است و در لغت فقیه به کسی گفته می شود           که کلام را بشکافد و ریزبین و دقیق و بصیر باشد و اگر بپذیریم که قرآن کریم به لسان قوم نازل شده                و در غیر افعال مخترع ـ که غالباً در عبادات تصور دارد ـ به مقتضای قوانین بلاغت و فصاحت، با مخاطبان خویش به زبان خود آنان سخن می گوید و از خود ابداعی ندارد و از همین رو بهترین منبع در شناخت لغت و ریشه یابی آن است، باید بگوییم واژه «فقه» در فرهنگ قرآنی و در فرهنگ راسخان علوم الهی           تا قرینه ای مقتضی خلاف در آن نباشد، به همین معناست؛ چنان که تفصیل آن خواهد آمد. یادآوریبا توجه به آنچه از تصریح ارباب لغت در دو مادّه «فهم» و « فقه» گذشت و گفتیم نوعی دقت و تأمل در مادّه « فقه» اشراب شده است، دیگر نیازی نیست تا برای اثبات مدعا استشهاد شود که عرب به «فقهت أن الاثنین أکثر من الواحد» و یا «فقهت أن السماء فوقنا» تعبیر نمی کند و به کسی که آگاه به بدیهیات             و ضروریات احکام است، عنوان « فقیه» نمی دهد؛ چنان که زرکشی چنین استشهادی را از بعضی نقل کرده است. (زرکشی، محمدبن عبداله، المنثور فی القواعد، پیشین ).اگر چنان تعبیر و چنین عنوانی به کار گرفته نمی شود، شاهد بر مدعای فوق نیست؛ زیرا ممکن است گفته شود که تعبیر به «علمت أن السماء فوقنا» و یا «فهمت أن السماء فوقنا» و یا «شعرت أن الاثنین أکثر               من الواحد» نیز نمی شود و به آگاه به بدیهیات احکام، «فهیم» یا «عالم» نیز اطلاق نمی شود. پس صرف عدم اطلاق را نمی توان دلیل بر این گرفت که «فقه» از حیث مفهومی اخص از فهم و علم است.1-2 : فقه در فرهنگ قرآنیاز ملاحظه مجموع آیاتی که در آن واژه فقه و مشتقات آن به کار رفته است، چند نکته به دست می آید:الف.فقه در فرهنگ قرآنی به همان معنای لغوی؛ یعنی بصیرت و ریزبینی و ادراک دقیق استعمال شده است و این نکته ای است که حتی در آیات استشهادی برای نقض این معنا (این نقض از جانب زرکشی، محمدبن عبداله، در المنثور فی القواعد، ج1، ص12، پیشین، صورت گرفته است ( اینکه به معنای مطلق آگاهی است، نیز صادق است، نظیر آیه ای که قول قوم شعیب، خطاب به آن حضرت را نقل می کند:              (به این آیه و آیه بعد در «الموسوعه الفقیهه» کویتی استدلال شده است(ر.ک: الجزء الاول ، ص11 )                 «قالوا یا شعیب ما نفقه کثیراً مما تقول»؛ (هود، آیه91 )زیرا چنین نبود که آنان از حرفهای شعیب سر در نیاورند، بلکه با آنکه ظاهر سخنان آن حضرت درباره مبدأ و معاد و مسائل اخلاقی و غیر آن را می فهمیدند، به جهت سیطره شهوات و خواسته های نفسانی و نیز چون به حاق و روح بیانات او پی نمی بردند و نمی توانستند آن را باور کنند، می گفتند: «ما کثیری از آنچه را که تو می گویی، نمی فهمیم و دقیقاً از آن سر           در نمی آوریم».آیه «و إن من شیء الا یسبح بحمده و لکن لاتفقهون تسبیحهم» (اسراء، آیه44. ) یز چنین است ؛ زیرا این گونه نیست که از خضوع و خشوع همه موجودات در مقابل خداوند و از تنزیه و تسبیحی که لااقل در حد زبان حال دارند، چیزی نفهمیم. آنچه برای ما نامعلوم و نامفهوم است، حقیقت و کنه تسبیح آنان است که به همان عدم فقه و عدم فهم دقیق برمی گردد. همچنین است آنچه در شأن کفار وارد شده است: «فما لهؤلاء القوم لایکادون یفقهون حدیثاً» (نساء، آیه 78 )و زرکشی مدعای فوق را با آن نقض کرده است (زرکشی، محمدبن عبداله، المنثور فی القواعد، پیشین. ) ؛ زیرا قطعاً چنین نبود که آنان از هیچ حدیث                     و کلامی سردر نیاورند.انطباق معنایی که در عرصه آیات اختیار شد، بر آیاتی چون«...لیتفقهوا فی الدین...» (توبه، انعام، آیه65           و آیه122 )و «انظر کیف نصرّف الایات لعلهم یفقهون» (انعام، آیه65 ) و «طبع علی قلوبهم فهم لایفقهون» (توبه، آیه87 ) و «رب اشرح لی صدری... یفقهوا قولی» (طه، آیه28 ) روشن تر است، خصوصاً وقتی دو آیه 97 و 98 سوره انعام با هم مقایسه و ملاحظه شود؛ زیرا به گفته علامه طباطبایی در المیزان (طباطبایی، علامه، المیزان، ج7، ص290 ) ، از آنجا که در آیه 97، سخن از نظر کردن در ستارگان و اوضاع سماوی است (و هو الذی جعل لکم النجوم…) و فهم آن مئونه چندانی نمی طلبد، تعبیر «قد فصلنا الایات لقوم یعلمون» آمده است، ولی در آیه 98 که سخن از آیت نفس انسانی است (و هو الذی أنشاکم من نفس واحده...) و فهم اسرار آن افزون بر بحثهای نظری، نیاز به مراقبت باطنی و تعمق شدید و تثبیت بلیغ دارد، تعبیر «قد فصلنا الایات لقوم یفقهون» به کار رفته است.ب. حوزه و محدوده استعمال این واژه در لسان آیات، اختصاص به احکام فرعی ندارد، بلکه فقیه قرآنی کسی است که در مجموعه دین از فهم دقیق و بصیرت لازم برخوردار باشد و این مجموعه، شامل همه مسائل اعتقادی، اخلاقی و مسائل فرعی عملی می شود.استفاده این نکته از آیاتی همانند آیه 122 سوره توبه:«لیتفقهوا فی الدین ولینذروا قومهم إذا رجعوا إلیهم» مئونه و تکلفی ندارد؛ زیرا اولاً: «دین» که تفقه در آیه به آن تعلق گرفته، عبارت از مجموع مسائل اسلامی است: «أن الدین عندالله الاسلام...» (آل عمران، آیه19 ) ؛ ثانیاً: تصریح یا ظاهر آیه این است که تفقه در دین، سبب انذار قوم و در نهایت بر حذر شدن آنان می شود و قطعاً چنین هدفی به صرف آشنایی با مسائل حلال و حرام، بدون شناخت مبدأ و معاد و مسائل اخلاقی تأمین نمی گردد.در موارد دیگر استعمالات قرآنی (حدود نوزده مورد دیگر)، شمول واژه فقه در غیر مسائل فرعی روشن تر است؛ زیرا بدون استثنا در همه آن موارد، مورد استعمال این واژه، مسائل اعتقادی و اخلاقی است؛            نظیر آیه سیزدهم سوره حشر که کمی خوف از خداوند و در مقابل، مقهور و مرعوب خلق خدا شدن را به قلت فقه احاله داده است: «لـأنتم أشد رهبه فی صدورهم من الله ذلک بأنهم قوم لایفقهون ».تذکر این نکته نیز لازم است که محدودیت واژه فقه در مسائل دینی، اعم از احکام و اخلاق و اعتقادات، جزء مادّه این واژه نیست. به تعبیر دیگر، هیچ گونه محدودیتی برای این واژه در عرصه آیات در معنای لغوی به وجود نیامده است و اگر در مثل«لیتفقهوا فی الدین»، محدوده مسائل دینی را ملاحظه می کنیم،            به یمن وجود واژه «دین» بعد از «لیتفقهوا» و قرائن دیگر است. به بیان دیگر، اگر فقه در لغت به معنای بصیرت و ادراک دقیق در هر چیز است، در قرآن نیز به همین معنا آمده و تغییری در آن رخ نداده است؛ گرچه مورد استعمال همه مشتقات آن یا بیشتر آنها مسائل دینی باشد.تعداد صفحه :136قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید