پایان نامه ارشد رشته کشاورزی : بررسی تغییرات اسانس حاصل از گیاه به­ لیمو

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته کشاورزی گرایش فیزیولوژی و اصلاح گیاهان دارویی ومعطر

با عنوان : بررسی تغییرات اسانس حاصل از گیاه به­ لیمو

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد دامغان

دانشکده کشاورزی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته مهندسی کشاورزی علوم باغبانی

گرایش فیزیولوژی و اصلاح گیاهان دارویی ومعطر

عنوان

بررسی تغییرات اسانس حاصل از گیاه به ­لیمو در شرایط کشت بافت و مزرعه

استاد راهنما

دکتر کمال قاسمی بزدی

استاد مشاور

دکتر بهاره کاشفی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب
عنوانصفحه
چکیده ………………………………………………………………………1
فصل اول: مقدمه و کلیات
1-1 گیاهان دارویی ……………………………………………………………2
1-1-1 اهمیت کشت گیاهان دارویی ………………………………………………2
1-1-2 تاریخچه گیاهان دارویی ………………………………………………….3
1-2 به‌لیمو ……………………………………………………………………5
1-2-1 تاریخچه و معرفی به­لیمو…………………………………………………..5
1-2-2 به­لیمو (Lemon verbena) از نظر رده­بندی گیاهی ………………………………..6
1-2-3 گیاه­شناسی به­لیمو ……………………………………………………….6
1-2-4 نام­های دیگر به­لیمو ………………………………………………………6
1-2-5 گونه‌های دیگر به‌لیمو …………………………………………………….6
1-2-6 منشأ و پراکنش به­لیمو در ایران …………………………………………….7
1-2-7 اهمیت اقتصادی به­لیمو ……………………………………………………8
1-2-8 روش پرورش گیاه به­لیمو …………………………………………………8
1-2-9 زمان جمع­آوری به­لیمو ……………………………………………………9
1-2-10 خواص دارویی و کاربردهای به­لیمو ………………………………………..10
1-2-11 مواد تشکیل­دهنده اسانس به­لیمو …………………………………………..10
1-2-12 فرمول­های شیمیایی و شکل نمایی از برخی مواد تشکیل دهنده­ی اسانس به‌لیمو ……..11
1-3 کشت بافت ………………………………………………………………12
1-3-1 کشت کالوس …………………………………………………………..14
1-3-2 تولید متابولیت­های ثانویه …………………………………………………14
1-3-3 باززایی گیاه ……………………………………………………………15
1-4 کشت بافت گیاهان دارویی …………………………………………………..15
1-5 اهمیت تکثیر به­لیمو از طریق کشت­بافت ………………………………………..17
1-6 اهداف تحقیق …………………………………………………………….17
فصل دوم: مروری بر تحقیقات انجام شده
2-1 گیاهان دارویی ……………………………………………………………18
2-2 کشت بافت به­لیمو …………………………………………………………20
2-3 کشت بافت در سایر گیاهان ………………………………………………….21
2-4 میزان ماده موثره به­لیمو ………………………………………………………22
2-5 خواص ضدمیکروبی به­لیمو ………………………..…………………………23
2-6 تغذیه و کودهای زیستی …………………………………………………….24
فصل سوم: مواد و روش‌ها
3-1 زمان و مکان انجام آزمایش …………………………………………………..30
3-2 مواد گیاهی ………………………………………………………………30
3-3 عملیات کشت بافت ………………………………………………………..30
3-3-1 ترکیبات هورمونی بکار رفته در محیط کشت­ ………………………………….30
3-3-2 طرز تهیه محلول‌های ذخیره‌ای ترکیبات محیط کشت ……………………………31
3-3-3 آماده­سازی تنظیم کننده­های رشد گیاهی ………………………………………32
3-3-3-1 تهیه محلول پایه BAP ………………………….………………………32
3-3-3-2 تهیه محلول پایه کینتین …………………………….……………………32
3-3-3-3 تهیه محلول پایه2,4-D …………………………….…………………..32
3-3-3-4 تهیه محلول پایه NAA……………………………..……………………32
3-3-4 آماده‌سازی محیط کشت‌های مختلف ………………….………………………32
3-3-4-1 آماده سازی محیط کشت جامد ……………………………….……………34
3-3-4-2 آماده سازی محیط کشت مایع …………………………….………………34
3-3-5 تهیه و سترون سازی ریزنمونه­های به­لیمو …………………………………….34
3-3-6 کشت ریزنمونه­های به­لیمو ………………………………………………..35
3-3-7 روش یادداشت­برداری و صفات مورد مطالعه ………………………………….35
3-3-8 تجزیه­ و تحلیل آماری ……………………………………………………36
3-4 کشت آزمایش مزرعه‌ای به‌لیمو ……………………………………………….36
3-4-1 آماده­سازی مزرعه ………………………………………………………..36
3-4-2 آزمایش خاک ……………………………………………………………37
3-4-3 تهیه و انتقاال نهال­های به­لیمو ………………………………………………37
3-4-5 آبیاری مزرعه ……………………………………………………………37
3-4-6 اعمال تیمارهای کودی …………………………………………………….37
3-4-7 یادداشت­برداری صفات مورد مطالعه …………………………………………38
3-4-8 روش برداشت و خشک­کردن به­لیمو …………………………..…………….38
3-4-9 اسانس­گیری ……………………………………………………………39
3-4-10 تجزیه و تحلیل آماری طرح مزرعه ………………………………………….40
فصل چهارم: نتایج و بحث
4-1 نتایج حاصل از کشت ریزنمونه­های به‌لیمو برروی محیط کشت­های MS حاوی 4 نوع ترکیب هورمونی NAA و BAP …………………………………………..………………41
4-2 نتایج حاصل از کشت ریزنمونه­های به‌لیمو برروی محیط کشت­های MS حاوی 6 نوع ترکیب هورمونی NAA و 2,4-D وBAP و کینتین ……………………………………………45
4-3 نتایج حاصل از کشت ریزنمونه­های به‌لیمو برروی محیط­کشت­های MS حاوی 5 نوع ترکیب هورمونی NAA و BAP ………………………………………………..…………48
4-4 نتایج بهترین حالت‎های کشت بافت برای گیاه به‌لیمو در شرایط آزمایشگاهی………………….52
4-5 نتایج حاصل از بررسی تاثیر کودی بر عملکرد و خصوصیات مورفولوژیکی به­لیمو در شرایط مزرعه ……………………………………………………………………….52
4-4-1 آزمون خاک ……………………………………………………………52
فصل پنجم: نتیجه‌گیری
5-1 نتیجه‌گیری و جمع‌بندی ……………………………………………………..55
5-2 نتایج آزمایش‌های درون شیشه‌ای ……………………………………………..55
5-2-1 آزمایش اول ……………………………………………………………55
5-2-2 آزمایش دوم ……………………………………………………………58
5-2-3 آزمایش سوم ……………………………………………………………60
5-3 آزمایش مزرعه‌ای ………………………………………………………….61
5-4 پیشنهادات ………………………………………………………………..63
فهرست منابع …………………………………………………………………64
چکیده انگلیسی ……………………………………………………………….69

چکیده

جنس Lippia دارای بیش از 200 گونه است که در این بین گونه Lippia citriodora L. دارای ارزش بالای دارویی می­باشد. این گیاه به دلیل اهمیت فراوان اقتصادی در صنایع غذایی، داروسازی و عطرسازی در قسمت‌های مختلفی از ایران کشت و کار می­شود و گونه­های بومی­ نیز از جنس Lippia در مناطق گرمسیری و نیمه­گرمسیری کشور وجود دارد. بدین منظور دو آزمایش جداگانه در شرایط درون شیشه‌ای و مزرعه‌ای انجام شد. در شرایط آزمایشگاهی سه آزمایش جداگانه با استفاده از طرح کاملا تصادفی با 4 تکرار انجام شد و در آن اثر 13 تیمار مختلف هورمونی (BAP، NAA، 2,4-D و کینتین) و اثر زمان بر میزان کالوس‌زایی و باززایی ریزنمونه‌های به‌لیمو بررسی گردید. با توجه به نتایج تجزیه واریانس در آزمایش درون شیشه‌ای در غلظت‎های مختلف هورمونی، صفت‎های ریشه‎زایی، ساقه‎زایی، کالوس‎زایی، تغییررنگ، تغییرشکل در سطح یک درصد معنی‌دار شدند. در مقایسه‌ی میانگین بین تیمارهای مورد بررسی مشخص شد که محیط کشت MS12 حاوی 3/0 میلی‌گرم بر لیتر اکسین NAA بدون سیتوکنین برای صفت‌های ریشه‌زایی، کالوس‌زایی، زنده‌مانی، تغییر رنگ و تغییرشکل به‌ترتیب با 8/63، 6/91، 100، 2/97 و 2/92 درصد بهترین تیمار هورمونی بود، ولی در مورد ساقه‌زایی، محیط کشت MS بدون هورمون با 3/68 درصد بیشترین تعداد نوساقه‌ها را ایجاد نمود. در آزمایش مزرعه‌ای نیز از بین چهار سطح کودی مختلف شامل صفر، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار ازته و غلظت سه در هزار NPK بر روی صفات مورفولوژیکی و میزان عملکرد گیاه به­لیمو، تیمار 50 کیلوگرم در هکتار کود ازته بهترین نتایج را در بر داشت.

کلید واژه: به‌لیمو، کالوس‌زایی، ساقه‌زایی، ریشه‌زایی، ترکیبات هورمونی، کود ازته.

1-1 گیاهان دارویی

1-1-1 اهمیت کشت گیاهان دارویی

با ظهور داروهای شیمیایی و بیولوژیک، نقش و اهمیت گیاهان دارویی در تأمین سلامت بشر، در معرض فراموشی قرار گرفت. اما با گذشت زمان، استقبال از گیاهان دارویی با رشد قابل توجهی روبرو شده است. به­نظر می­رسد مردم جهان از یک سری نارسایی­های طب مدرن خسته شده­اند و به‌طور روز افزون به‌سمت داروهای گیاهی روی می­آورند. اصولاً زمانی که قانون ابن­سینا را در غرب به آتش کشیدند و ادعا کردند شیمی، مولکول و فیزیولوژی را شناخته­اند، طب به انحراف کشیده شد. به­طوری که هم­اکنون طب مدرن توانایی حل بسیاری از مشکلات بشر را ندارد و طی سال­های اخیر در کتب درسی به این موضوع اعتراف کرده­اند. به­همین دلیل، امروزه حدود 50 درصد داروهای تولید شده در جهان منشاء طبیعی دارند که با تغییراتی به­عنوان دارو مورد استفاده قرار می­گیرند. که نیمی از این مقدار از منابع معدنی، حیوانی و باکتریایی بدست می­آید و نیمی دیگر منشاء گیاهی دارد. برای مثال، تمام هورمون­های مصرفی گیاهی هستند و از گیاهان مختلفی نظیر سیب­زمینی مکزیکی، شنبلیله و غیره به­دست می­آیند. همچنین ترکیباتی مثل وین­بلاستین و وین­کریستین که از داروهای ضدسرطان هستند از گیاه بدست می­آیند و یا گلیکوزیدهای قلبی از جمله این گروه داروها محسوب می­شوند (قاسمی دهکردی و همکاران، 1380).

گیاهان دارویی یکی از مهم‌ترین منابع دارویی می­باشند که از هزاران سال پیش کاربرد داشته­اند. سازمان بهداشت جهانی تخمین زده است که بیش از 80 درصد از مردم به­صورت سنتی و یا مدرن از گیاهان دارویی استفاده می­کنند. بعلاوه برخی از داروهای شیمیایی نیز با الگوبرداری از مواد گیاهی ساخته شده­اند (تریپاتی[1] و تریپاتی، 2003).

در قرن اخیر دانشمندان به زیان­های ناشی از سموم شیمیایی، مواد افزودنی، اسانس و طعم­دهنده­های مصنوعی کاملاً پی­برده­اند و بروز انواع سرطان­ها و بیماری­های مختلف تأییدکننده این موضوع می­باشند. بر این اساس کشورهای پیشرفته که دارای امکانات تحقیقاتی گسترده‌ای در مورد شناسایی این مواد مضر بوده‌اند، تصمیم گرفته­اند که در چند سال اخیر کلیه­ی مواد مصرفی شیمیایی را از مواد غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی بتدریج حذف نموده و بجای آن از منابع گیاهی استفاده کنند .کشور ما دارای غنی­ترین منابع گیاهی از نظر مقدار و تنوع در سطح جهان می­باشد .هم­اکنون کشورهای پیشرفته پی به ارزش گیاهان دارویی و صنعتی برده و درصدد کشت و پرورش آنها در سایر کشورهای فقیر شده­اند. شناسایی گیاهان اسانس­دار گامی مهم در جهت اهلی کردن و ترویج شیوه­های صحیح بهره­برداری و استفاده از این گیاهان می‎باشد. گیاهان دارویی اسانس­دار نقش مهمی در زندگی انسان دارند و در ایران از سابقه طولانی برخوردار می­باشند (موسویان و بصیری، 1378).

در گذشته گیاهان دارویی جمع­آوری شده از طبیعت برای رفع نیازهای بازار کافی بود، طی سالیان گذشته تعدادی از گونه­های پرمصرف در خطر انقراض قرار گرفته­اند، برای رفع نیازهای فزاینده به داروهای گیاهی، گیاهان بایستی کشت شوند، علاوه بر اطمینان از منابع کافی کشت گیاهان دارویی باعث تولید مواد خام دارویی با کیفیت یکنواخت و خصوصیات شناخته شده می­گردد. از سوی دیگر تامین مواد اولیه برای صنایع داروسازی نیاز به افزایش تولید محصول در واحد سطح دارد که علمی­ترین و اقتصادی­ترین روش دستیابی به­این مهم افزایش کارایی نهاده­های مورد استفاده در زراعت گیاهان دارویی می­باشد (توماس[2]، 2000).

کشت یک گیاه دارویی از نظر اقتصادی وقتی مقرون به­صرفه است که متابولیت­های ثانویه آن به­حد مطلوب رسیده باشد، با شناخت عوامل محیطی موثر در تولید و انتخاب ارقام گیاهی مناسب می­توان به­حد اکثر مقدار محصول دست یافت (امیدبیگی، 1386). در مناطقی مثل ایران وجود نور فراوان یکی از منابع مهم و بالقوه در تولید گیاهان دارویی است که باید یا مناسب­ترین روش­ها از آن استفاده کرد (امیدبیگی، 1386). در شرایطی که هیچ­گونه محدودیت عوامل محیطی وجود نداشته باشد، تولید ماده خشک گیاهی با مقدار نور جذب شده متناسب است (مونتیس[3]، 1994).

 

1-1-2 تاریخچه گیاهان دارویی

با نظری اجمالی به فرهنگ مصرف داروهای گیاهی در ایران می­توان متوجه میراث با ارزش این گیاهان در طب غنی سنتی ایران شد. از طرفی فلات وسیع ایران از اقلیم­ها و محیط­های گوناگون برخوردار است، به­همین دلیل بیش از 7500 گونه گیاهی مختص به ایران است. از این رو به­حق، فلور ایران یکی از منابع داروخیز جهان محسوب می­شود. از آنجایی که گیاهان وحشی در محدوده­های جغرافیایی گسترده­ای یافت می­شود، جمع­آوری و دسترسی به آنها از نظر اقتصادی مقرون به­صرف نیست و استفاده از گیاهان وحشی جوابگوی صنایع داروسازی نخواهد بود و چنین استفاده­ی انبوه از گیاهان طبیعت مسلماً موجب نابودی آنها خواهد شد. از این رو نسبت به کشت این گیاهان در سطوح زراعی اقدامات مفیدی در سطح کشور انجام شده است. گزارش شده است که انسان دیر و یا زود چاره­ای به­جز بازگشت به طبیعت خود نخواهد داشت. از این رو، در کشورهای توسعه یافته اقدامات وسیعی را در توسعه و پیشرفت کشت و استفاده از گیاهان دارویی انجام شده است. امید است در کشور ما با تربیت نیروی متخصص و فرهنگ­سازی استفاده از گیاهان دارویی، از این نعمت الهی بی­نصیب نمانیم (ابراهیم­پور و عیدی­زاده، 1388).

ابن­سینا، دانشمند و پزشک نامدار ایرانی در سال­های 428-370 هجری مطابق با 980-1037 میلادی که در غرب او را به­نام آویسینیا می‌شناسد و پس از انقراض تمدن یونان او را بزرگ‌ترین دانشمند جهان و به اشتباه، عرب دانسته­اند (چون کتاب­های او به عربی نوشته شده است). در جلد دوم کتاب قانون فی­الطب بیش از 800 نمونه گیاه طبی و غذایی را نام می­برد که از آن میان 541 گیاه و مشتقات آنها دارای توصیف کاربردی و صفات ریخت­شناختی هستند. او اختلاف شکل و صفات گیاهان مشابه یا نزدیک به هم را (برای اجتناب اشتباه آنها از یکدیگر) با توجه خاصی در کتاب “قانون” توضیح می­دهد و در مورد چگونگی استفاده از مشتقات گیاهان دارویی و کاربرد آنها، با ترتیبی خاص، معین و نظام یافته به شرح و تفصیل آنها می­پردازد (زارع­زاده، 1383).

آلبرت ماگنیوس[4] این کشیش که در نوشته‌ها به آلبرت بوستادت بیشتر معروف است، در سال‌های 1193-1280، بعد از ابن­سینا و بیرونی در ایام و بحران فکری قرون وسطی اروپا، درباره طب و تاریخ طبیعی و همچنین گیاه­شناسی کتابی به نام رستنی­ها، دو وژتابلیس[5] را نوشت. محتویات و نحوه نگارش این کتاب، به خوبی نشان می­دهد که آلبرت کبیر نیز تحت تأثیر شدید تئوفراست و دیگر دانشمندان و قدمای رم و یونان مورد قبول کلیسا قرار داشت و در عین حال، برخی مشاهدات خود را نیز در این کتاب آورده است (زارع­زاده، 1383).

ایرانیان از دیرباز و حتی پیش از دیگران در زمینه گیاهان دارویی و کاربرد درمانی آنها از دانش پیشرفته‌ای برخوردار بوده­اند. نمونه بارز آن کتاب باستانی اوستاست .در«وندیداد» یکی از پنج کتاب تشکیل­دهنده اوستا (که در مجموع دست­کم 2500 سال پیشینه دارد)، بخش­های پرشماری به گیاه درمانی، معرفی گیاهان دارویی و کاربرد آنها اختصاص یافته است. اما متأسفانه در لشکرکشی اسکندر مقدونی، کتابخانه مشهور اسکندریه در آتش­سوزی عمدتاً نابود شد و بیشتر منابع و آثار و کتاب­های جمع­آوری شده در آن سوخت و خاکستر شد. بدین ترتیب، سوابق گیاه­شناسی شرق کهن در دو تمدن ایران و مصر بر اثر این آتش­سوزی­ها، فاقد هر گونه مدرک دیرینه شناخت گیاهان دارویی و خواص آنها گردید. متأسفانه بعدها نیز بر اثر تخریب قلاع فرقه اسماعیلیه و آتش زدن کتابخانه­های آن بوسیله هلاکوخان مغول، بقیه آثار مکتوب گیاهان دارویی، که توسط این فرقه جمع­آوری شده بود، از میان رفت، تا اینکه در قرن هشتم و نهم میلادی، اطباء ایرانی رونق خاصی به طبابت ایران و جهان بخشیدند. بطوریکه با پیدا شدن دانشمندان و نوابغی نظیر ابوعلی­سینا و محمد زکریای رازی با انشار کتاب­های معروف خود (قانون و الحاوی) پیشرفت­های زیادی نصیب ملت ایران و جهانیان گردید. این پیشرفت­ها همچنین در قرون بعد نیز ادامه یافت. در قرن 13 میلادی، ابن­بیطار، اختصاصات متجاوز از 1400 گیاه را که خود شخصاً می­شناخت را در کتابش شرح داد (دوازده امامی، 1386؛ زارع­زاده، 1383).

1-2 به لیمو

1-2-1 تاریخچه و معرفی به­لیمو

گیاه به­لیمو (شکل 1-1) با نام علمی Lippia citriodoraاز خانواده شاه­­پسند (Verbenaceae) (مظفریان، 1389؛ زرگری، 1375)، این گیاه بومی آمریکای جنوبی است (زرگری، 1375) و به­نام پزشک گیاه­شناسی موسوم به Lippi که در سال­های 1678 تا 1704 میلادی می­زیسته و در حبشه به­قتل رسید، نامگذاری شده است (زرگری، 1375). در فرهنگ گیاه­درمانی ایران، برگ­های این گیاه به­صورت دم­کردنی به­منظور آرامبخش، ضدتشنج و برطرف­کننده تپش قلب و سرگیجه مصرف دارد (امین، 1388). تا 100 سال پیش فقط به­عنوان یک گونه زینتی شناخته می­شد، ولی امروزه به­دلیل اهمیت فراوان اقتصادی آن در صنایع غذایی و عطرسازی در اکثر کشورها از جمله در ایران و به ویژه در استان گلستان کشت شده و به خوبی پرورش می­یابد. امروزه این گیاه در شمال کشورمان کشت و کار می­شود و گونه­های بومی آن از جنس Lippia در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری کشورمان وجود دارد (امین، 1370).

 1-2-2 به­لیمو (Lemon verbena) از نظر رده­بندی گیاهی

به‌لیمو از سلسله­ی Planta، شاخه­ی Magnoliophyta، رده­ی Magnoliopsida، راسته­ی Lamiales، خانواده Verbenaceae، جنس Aloysia، و گونه­ی A. triphylla، است(آنونیموس[6]، 2007).

1-2-3 گیاه­شناسی به­لیمو

به­لیمو درختچه­ای کوچک به ارتفاع تا 90-100 سانتیمتر، با شاخه­های شیاردار و کم و بیش زبر برگ­ها در چرخه­های 3 یا 4 تایی، سرنیزه­ای، به­طول 5- 5/7 سانتیمتر، با دمبرگ کوتاه، کامل یا در میانه دندانه­دار، بدون کرک، در سطح تحتانی به­انبوهی پوشیده از کرک­های غده­دار (منقوط)، با بوی لیمو سنبله­ها چرخه­ای و محوری یا مجتمع شده در پانیکول­های انتهایی اغلب 3 تایی. گلها سفید، به طول 5/4- 5 میلیمتر، شکوفا و گل­دهنده در تابستان و پاییز. کاسه گل به انبوهی کرکدار. لوله جام گل بلندتر از کاسه (زرگری، 1375).

1-2-4 نام­های دیگر به­لیمو

برای به‌لیمو نام‌های دیگری نیز در منابع ذکر شده است که به تعدادی از آن‌ها اشاره می‌شود.

Lippia citriodora Kunth (آزادبخت، 1378؛ زرگری، 1371؛ کریمی، 1381؛ یزدانی و همکاران، 1383) Lippia citriodora H.B.U.K (راشدی، 1380؛ کریمی، 1381)

Lippia triphylla (راشدی، 1380؛ صمصام شریعت، 1374)

Verbena triphylla L Herit (رضایی و همکاران، 1380؛ یزدانی و همکاران، 1383)

Aloysia citriodora orteg (رضایی و همکاران، 1380؛ یزدانی و همکاران، 1383)

Aloysia triphylla (L “Herit) Britton (راشدی، 1380)

1-2-5 گونه‌های دیگر به‌لیمو

گونه­های مفید دیگری از این گیاه وجود دارد و در محل­های رویش، کاربرد درمانی دارند که در زیر به طور گذرا به آن­ها پرداخته شده است:

1-Lippia graveolens H.B.& K : در برزیل و مکزیک می­روید .تیزان حاصل از آن برای درمان روماتیسم به­کار می­رود.

2-:scaberrima L. Sond در آفریقای جنوبی می­روید و به­عنوان بندآورنده و منعقدکننده خون، مصرف می‌گردد.

3- Cham microcephala L.: درختچه­ای است بومی برزیل که برگ­هایی پوشیده از تارهای غده­ای مملو از اسانس مطبوع و گل­هایی سفیدرنگ دارد .بوی آن شبیه بوی آویشن و رومارن است .از آن به­منظور رفع تشنج و درمان ناراحتی­های ناشی از گزش مار استفاده می­شود.

4- : geminata L. (Willd citrata L.) درختچه­ای است بومی جزایر آنتیل و نواحی مختلف آمریکای جنوبی که معادل 123/0 درصد اسانس پک اولت (peck olt) از آن به­دست می­آید .برگ این گیاه به­صورت دم­کرده و در رفع نزله به­کار می­رود.

5- Hochst adoensis L.: در آمریکا می‌روید و از برگ آن برای رفع تب و سرفه استفاده می‌شود. دارای اندام­های معطر و اسانسی با ترکیب شیمیایی متفاوت برحسب منشأ جغرافیایی است (در محل اصلی رویش، برای آن 4 گونه قائل­اند). سرشاخه­ی گل­دار این گیاه بیشتر از سرشاخه­های برگدار آن، اسانس دارد. گل­های آن معادل 14 تا 15 در هزار اسانس خام با بوی معطر تولید می­کند که معادل 37 درصد کامفر چپ از آن استخراج می­شود.

6- :Lantana pseudo– theaSt. Hill L.pseudo- Thea درختچه­ای است بومی نواحی گرم آمریکا که بیشتر در مناطق مرتفع برزیل می­روید. دارای برگ­های متقابل با بوی مطبوع بسیار قوی است. بومیان محل از آن دم­کرده­ای تهیه می­کنند که براى رفع تشنج کاربرد دارد (رضایی و همکاران، 1380).

1-2-6 منشأ و پراکنش به­لیمو در ایران

به­لیمو بیشتر در زمین­های آفتاب­گیر، با خاک دارای نفوذپذیری (خاک لومی سبک) و رطوبت و آب کافی، رشد می­نماید (زرگری، 1371). این گیاه در برابر سرما و وزش باد شدید حساس است (راشدی، 1380). این گیاه را می­توان در نواحی مدیترانه­ای کاشت مانند بخش اعظم کرمانشاه به­جز ناحیه­ای محدود در جنوب غربی مانند پاوه، مریوان، اسلام آباد غرب، جوانرود، سرپل ذهاب، قصرشیرین، استان ایلام: گیلان غرب استان لرستان: خرم آباد و جنوب غربی آن، کوهدشت، شمال شرقی خوزستان: ایذه، شمال شرقی، کهکیلویه و بویراحمد: یاسوج، سی سخت، شمال غربی استان فارس: نورآباد ممسنی، آباده، بخش اعظم چهارمحال و بختیاری: شهرکرد، لردگان، فارسان و جنوب غربی چهارمحال و بختیاری، استان اصفهان: سمیرم، شهرضا و فریدون شهر، ناحیه معتدل بخش اعظم استان مازندران، رامسر، نوشهر، ساری، نور، بهشهر، ناحیه­ای محدود در شرق استان گیلان (چابکسر) (مظفریان، 1383).

 -2-7 اهمیت اقتصادی به­لیمو

گیاهان دارویی یکی از منابع غنی کشور بوده که امکان صادرات آن نیز وجود دارد، زیرا وقتی به ارقام واردات کشورهای اروپایی مثل آلمان و فرانسه توجه نمود، معلوم می­گردد که گیاهان دارویی بازار بزرگی در جهان داشته و کشور ما می­تواند به یکی از مهم­ترین صادرکنندگان این گیاهان تبدیل شود. به­لیمو برگ­های سبز و روشن با بوی مشابه ­لیمو دارد (کارنات[7]، 1999). اسانس آن بوی بسیار مطبوع دارد و در تهیه اودوکلن مورد استفاده قرار می­گیرد (زرگری، 1375). ضماد له کرده­ی تازه­ی آن برای التیام زخم مفید است (حاجی­شرفی، 1388). در تجارت گیاه برای تولید اسانس تولید می­شود (مظفریان، 1391). باتوجه به بازده­ی بالای به­لیمو در سطح و قیمت بالای برگ خشک این گیاه و این­که تقاضای به­لیمو در کارخانجات و مصارف عطاری‌های در سال­های اخیر بیشتر شده از اینرو تولید و بهره­برداری از آن در مزارع کشور توجیه اقتصادی دارد.

1-2-8 روش پرورش گیاه به­لیمو

تکثیر به­لیمو، به شیوه­ی قلمه­زدن شاخه­ها، خوابانیدن آن­ها (راشدی، 1380؛ رضایی و همکاران، 1380؛ زرگری، 1371) یا به وسیله­ی پاجوش (راشدی، 1380؛ رضایی و همکاران، 1380) در زمین­های زراعی نفوذپذیر و مرطوب صورت می­گیرد. به­دلیل حساس بودن این گیاه در برابر افزایش دما، آبیاری زمین زراعی در فصل­های گرم سال، امری الزامی است (زرگری، 1371؛ گرونوالد[8]، 2004). البته با استفاده از این روش، تعداد محدودی گیاه با توجه به حجم خزانه در دسترس و همچنین تعداد پایه­های مادری اولیه تولید می­شود (امیدبیگی، 1376).

تکثیر به وسیله­ی قلمه زدن بدین صورت انجام می­گیرد که شاخه­های جوان گیاه را که در آغاز، رویش طولی دارند از ساقه قطع می­کنند و پس از جدا نمودن برگ­ها، این قلمه­های خشبی را در بستر یا نهالستان‌هایی که زمین آن، از قبل آماده گردیده است، کاشته می­شوند. با آبیاری مرتب قطعه زمین نهالستان آماده می‌گردد، قلمه­ها به ­تدریج در پاییز ریشه­دار می­شوند و بر اثر رشد و نمو، آمادگی انتقال به زمین زراعی را پیدا می­کنند. دور آبیاری هر 5-10 روز یک بار بسته به بافت خاک و اقلیم منطقه متفاوت است. زمین زراعی را باید از قبل به عمق 40 تا 50 سانتی­متر به­خوبی شخم زده و تهیه کرده باشند، در غیر این صورت ریشه­های گیاه، نمی‌توانند به­آسانی در داخل خاک نفوذ نمایند و رطوبت لازم را به­دست آورند و در خاک استقرار یابند. بر پایه برخی توصیه­های کارشناسی دیگر باید زمین محل کشت، را در دو نوبت دیگر شخم زد (آخرین نوبت به­منظور اضافه و مخلوط کردن انواع کودها، به­درون خاک). پس از انجام این کارها در سطح زمین زراعی، خطوطی به­فاصله­ی یک متر ایجاد و سپس فواصلی به­طول 60 سانتی­متر در آن مشخص می­نمایند که هر یک از نقاط یاد شده محل انتقال یکی از قلمه­های ریشه­دار گیاه است. پیش از انتقال قلمه­های ریشه­دار به­زمین زراعی، آن­ها را از ناحیه­ی یک سانتی­متری یقه، قطع می­کنند و ریشه­های دراز شده گیاه را نیز کوتاه می­نمایند (هرس ریشه یا هابیاژ) تا با این عمل ریشه­های جانبی، سریع­تر آمادگی رویش پیدا نمایند. عمل انتقال قلمه­ها باید به­خوبی همراه با ضدعفونی قلمه­ها با یکی از قارچ­کش­های مناسب و زیر نظر کارشناسان گیاه­پزشکی یا حفظ نباتات به­وسیله دست صورت گیرد. پس از انجام ضدعفونی و انتقال قلمه­ها به­داخل خاک، باید قسمتی از خاک اطراف آن­ها بر اثر فشار انگشتان بر روی گیاه ریشه­دار و عاری از ساقه، به­حالت فشرده درآید تا علاوه بر خروج هوای اضافی (هواگیری) قلمه­ها بتوانند به­خوبی استقرار یابند. در پاییز پس از انجام مراقبت‌های لازم برای نگهداری گیاه از عوامل نامساعد محیط خارج، سطح زمین را با قشری از برگ­های خشک می‌پوشانند و سپس در بهار آن­ها را از روی قلمه­ها خارج می­سازند. تمام عملیات مناسب باغبانی مانند کوددهی به­موقع باید پس از آزمون خاک و زیر نظر کارشناسان تغذیه و باغبانی برای هر هکتار زمین زراعی، حدود 200 کیلوگرم کود ازته نیترات سدیم، مقدار 300 کیلوگرم سوپر فسفات و میزان 100 کیلوگرم کود سولفات پتاسیم به­دقت اعمال گردد. پس از جمع­آوری محصول، شاخه­های برگ­دار گیاه را قطع و سپس آن­ها را به­طور طبیعی به­صورت دسته­ای و به­وضع آویزان در انبارهای ویژه­ای نگهداری می­کنند، به­نحوی که جریان هوا در آن محل به­خوبی برقرار باشد. پس از خشک شدن، برگ­ها را از شاخه­ها جدا و در گونی­های کنفی یا پارچه­ای 50 تا 70 کیلوگرمی بسته­بندی و روانه بازار تجارت می­نمایند (زرگری، 1371). حدود 1700 قلمه با فواصل 12-80 × 50-40 سانتی­متر در هکتار می­توان کاشت. pH بهینه مورد نیاز محدوده 7 (یعنی تقریباً خاک قلیایی یا خنثی) است (مظفریان، 1383).

تعداد صفحه :79

قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید