پایان نامه ارشد زبان و ادبیات فارسی: بررسی آرمان‌شهر مولانا در مثنوی معنوی

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی

عنوان : بررسی آرمان‌شهر مولانا در مثنوی معنوی

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد یاسوج

پایان‌نامه کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی «M. A. »

عنوان:

بررسی آرمان‌شهر مولانا در مثنوی معنوی

استاد راهنما:

دکتر جلیل نظری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شودتکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالب:چکیده 1فصل اول: کلیات.. 21- 1- مقدمه. 31-2- بیان مسئله. 61-3- پیشینه پژوهش.... 81-4- روش تحقیق.. 10فصل دوم:آرمان‌شهر و گونه‌های آن. 112-1- ریشه لغوی آرمان‌شهر. 122-1-1- آرمان‌شهر زاده تخیل آرمانی.. 132-1-2- آرمان‌شهر و فلاسفه یونان.. 132-1-3- تاریخ اندیشه آرمان‌شهر. 142-2- گونه‌ها اتوپیا 152-2-1- اتوپیاهای زمانی و اتوپیاهای مکانی.. 162-2-2- اتوپیاهای مثبت و اتوپیاهای منفی.. 162-2-3- افلاطون و مدینه فاضله. 162-2-4- بیکن و جامعه آرمانی اش.... 182-2-5- هارینگتون و مدینه فاضله. 192-2-6- کارل مآن‌هایم و اتوپیا 192-2-7- آرمان‌شهر فارابی.. 202-3- مدینه فاضله در عرصه ادبیات... 222-3-1- مدینه فاضله اساطیری.. 232-3-1-1- آرمان‌شهرهای اهورایی.. 242-3-1-2- آرمان‌شهر‌های اهرمنی.. 282-3-3- آرمان‌شهر ادبی.. 322-3-3-1- اشتراکات آرمان‌شهر‌های ادبی.. 36فصل سوم: اندیشه و هنر مولانا 383-1- مختصری از زندگی مولوی.. 393-1-1- مولوی را بهتر بشناسیم.. 403-1-2- جهان‌بینی مولوی.. 433-1-3- اخلاق و عادات مولانا 473-1-4- خیر و شر در اندیشه مولوی.. 503-2- مثنوی معنوی مولوی.. 523-2-1- انسجام ادبی حکایات مثنوی معنوی.. 533-2-2- مثنوی و کتب آسمانی.. 533-2-3- مثنوی و اندیشه عرفانی مولوی.. 543-2-3-1- مدینه‌النبی در اندیشه مولوی.. 553-2-4- سطح سخن و پیام مثنوی.. 573-2-5- نمود عشق به شمس تبریزی در مثنوی.. 583-2-6- ویژگی‌های خاص داستان سرایی مولوی.. 583-2-7- علم فرا زمانی مولوی در مثنوی.. 593-2-8- مثنوی کتاب تعلیم زندگی.. 60فصل چهارم: مثنوی آیینه تمام‌نمای آرمان‌شهری مولوی.. 724-1- چرا مولوی در پی خلقت آرمان‌شهر است؟. 734-1-1- اصلاح‌طلبی مولوی.. 744-1-2-ایدئولوژی ناسازگار با جامعه. 744-1-3- هرج‌ومرج اجتماعی.. 754-1-4- ایدالیسم عرفانی.. 754-2- اختلاف آرمان‌شهر مولوی با سایر آرمان‌شهر‌ها 764-2-1- حکمت و عشق.. 764-2-2- رهبری عشق.. 784-2-3- عشق نیروی محرک کائنات... 804-2-4- طردعقل جزوی.. 823-4- اجتماع و جامعه آرمانی مثنوی معنوی.. 844-3-1- نگرش‌های آرمانی.. 854-3-2- تحمل و مدارا با هم‌نوعان.. 874-3-3-: مدارا معیار خوش خویی.. 884-4- انسان‌های اجتماع مولوی.. 894-4-1- اختیار اجتماعی دارد. 904-4-2- کمال یافته است... 924-4-3- میانه‌رو است... 934-4-3-1-علی مرتضی.. 974-4-4- آمیزه‌ای از عقل و عشق است... 1004-4-4-1- ابراهیم خلیل الله (ع) 1014-4-4-2- ابوبکر صدیق.. 1024-4-4-3- عمر خلیفه دوم. 1034-4-5- منجی در اندیشه مولوی و مثنوی معنوی.. 1054-5- نظام طبقاتی مردم آرمان‌شهر. 1074-5-1- حاکمان آرمان‌شهر مولوی.. 1104-5-1-1- تفاوت پادشاه با حاکم در آرمان‌شهر و مثنوی.. 1124-5-2- حکومت انبیاء 1134-5-3- حاکمانی که پیامبر نیستند. 1154-5-3-1- سالکان یا عارفان.. 1174-5-3-2- پیران و مرشدان.. 1184-5-3-3- اقطاب... 1194-5-3-4- شیوخ و مراد. 1214-5-3-5- ولیان و امامان.. 1224-5-3-6- ابدال و پیامبران.. 123فصل پنجم:حاصل سخن.. 1255-1- حاصل سخن.. 1265-2- پیشنهادات... 129فهرست منابع: 130چکیدهدر این پایان نامه با عنوان «آرمان‌شهر در مثنوی معنوی» به اندیشه­های اصلاح‌طلبانه و جامعه­ای که در رویای مولوی بوده پرداخته شده است. در این نوشته ابتدا به تعاریف مختلف آرمان‌شهر و سابقه آن در میان صاحب نظران، مخصوصاً فلاسفه یونان پرداخته و گونه‌های آرمان‌شهر، از جمله آرمان‌شهر اهریمنی، فلسفی، ادبی و... که لازمه این بحث بوده در حد ضرورت بررسی شده است. مبحث اصلی که اندیشه عرفانی مولانا و دیدگاه­های اجتماعی این شاعر، همچون اصلاح‌طلبی مولانا، ایدالیسم عرفانی مولانا، حکمت و عشق، است به طور کامل در فصل سوم و چهارم آمده است.جایگاه انسان و صفاتی که مولوی برای انسان خداجو در نظر داشته و آن صفات را به صراحت یا در قالب داستان­های رمزی برشمرده از مهم­ترین ویژگی­های آرمان‌شهر مولانا است. که شواهدی از اشعار مولانا در جهت تأیید آن­ها آورده شده است. به دلیل این که اساس آرمان‌شهر مولوی بر عشق بنا نهاده شده، و درجه نهایی این جوهر است که آرمان‌شهر این شاعر عرفانی را رقم زده است، بیشتر به این مبحث پرداخته شده است.1- 1- مقدمه طیعت سیری ناپذیر و کمال خواه آدمی ،همواره او را بر آن می دارد تا عالی ترین کمالات را در سر بپروراند و با نفی وضع موجود ،انسان بی نقص و جهانی بی عیب را در صفحه ذهن خود تصور کند .آرمان‌شهر در لغت به معنای شهر آرمانی و ایده‌آل است و در اصطلاح، جامعه‌ای برتر و والاست که در آن همه امور بر وفق مراد و مطابق میل باشد، جامعه‌ای که در آن نه خبری از ظلم و تبعیض، نه اثری از جنگ و ستیز و نه ردپایی از جهل و فقر و مرض یافت شود. «جامعه‌ای که افرادش به کمال علمی و عملی رسیده و از هوی و هوس رسته باشند. و در یک جمله جامعه‌ای خیالی که باشندگان آن در شرایط کامل زندگی می‌کنند و خیر و سعادت بر آن حکومت مطلق دارد. مدینه فاضله، جامعه آرمانی، آرمان‌شهر، شهر نیکان، لامکان، ناکجاآباد، هیچستان و... همه تعابیر گوناگون از یک حقیقت والا و مقدسند که همواره اندیشمندان و فرهیختگان هر قوم و ملتی در طول حیات بشری، آرزوی به واقعیت پیوستن آن را در سر پرورانده‌اند.در زبان فارسی این واژه برابر نهاده utopia در زبان یونانی است. utopia به معنی هیچ‌جا و برابر kallipolis در معنی زیبا شهر است. در ادبیات فارسی به صورت مدینه فاضله، مدینه سعیده، شهر لامکان، بی‌نام شهر و ناکجاآباد آمده است. واژه‌‌هایی مانند خیال‌آباد، امین آباد، خرم آباد، مه آباد، خوش آباد، پدرام شهر و شهریور یا شهریر نیز در معانی نزدیک به آن به کار رفته‌اند و گاه واژه کام‌شهر در همین معنا به کار گرفته شده است » (اصیل، 1371: 12).یکی از مهم ترین مسائلی که ذهن جامعه بشری را به خود مشغول کرده بود،آرمان شهر می باشد تا جایی که افلاطون اصل و پایه مدینه فاضله خود را بر اساس استدلالات برهان عقلی که مورد نظر جامعه غربی بود بنیاد نهاد.علاوه بر این به جزء افلاطون و فارابی ،بزرگان دیگری نیز به این موضوع پرداخته و با ارائه نظریات خود در جهت اثبات آرمان شهر تلاش های وافری نمودند و «بسیاری از این اندیشمندان، نویسندگان، و شعرا منحصرا به اندیشه‌ی آرمان‌شهری بدان صورت که افلاطون و فارابی درباره آن قلم زده‌اند، نپرداخته‌اند، لیکن ایشان با بیان نحوی حکمت عملی در بین پادشاهان گذشته و ملل مختلف و بیان نوع روابط درست مردمان و حاکمان و حتی ارائه‌ی پند‌های اخلاقی و حکمی خطاب به مردمان و حاکمان، قصد پی‌ریزی بنایی آرمانی و جامعه‌ای نیک را داشته‌اند. توفیق یا عدم توفیق شان مسئله‌ای است که در درجه دوم اعتبار باید بدان توجه شود» (حمیدیان، 1373: 111).در این میان ادیان نیز با ارائه نظرات خود در کتابهای آسمانی ،همیشه ذهن انسانها را به یک نجات دهنده آخر الزمان معطوف داشته اند و در اختیار طراحان آرمان شهر قرار داده اند.یکی از وجوه تمایز اعتقاد به آرمان شهر و جامعه موعود بر پایه ادیان الهی با اعتقاد به این موضوع ،بر پایه مکاتب دست ساز بشری است و پیروان آسمانی ریشه آن را در ظهور منجی آخر الزمان می دانند .«آنان برای آن که زندگی بر روی زمین برای انسان‌ها قابل تحمل باشد، همواره یک امید را در دل آن‌ها زنده نگه می‌دارند و آن امید به ظهور یک منجی و موعود جهانی است که با حضور خود، زمین را تبدیل به بهشت و جامعه آرمانی می‌کند. و حداقل یک بار در طول عمر بشریت، انسان قادر خواهد بود تا طعم زندگی را در جامعه‌ی آرمانی بچشد» (پناهی، 1385: 55).حجت اله اصیل بر این باور است که ،پیشینه اندیشه آرمان‌شهری در ایران را به دو دوره قبل و بعد از اسلام قابل تقسیم است که دوره قبل از اسلام، خود به دو دوره اساطیری و تاریخی منقسم می‌شود. در هر کدام از این دوره‌ها، وجود اعصار زرینی نظیر حکومت انسان‌های اساطیری مثل جمشید، فریدون و تاریخی نظیر کورش، داریوش، انوشیروان و بهرام گور که حکومتی نزدیک به آرمان‌شهر را برای مردمانشان پی‌ریزی کرده‌اند، جلب توجه می‌کند. در همین دوره اساطیری و تاریخی قبل از اسلام افرادی نظیر جمشید، کیکاوس، سیاوش و شداد با بنای بهشت‌های این جهانی با عناوین ورجمگرد، هفت کاخ، سیاوشگرد، گنگ‌دژ و بهشت شداد سعی در ایجاد جامعه‌ای آرمانی مطابق با بهشت برین داشته‌اند (اصیل، 1381، 60).اگر با نگاه نافذانه به اندیشه افلاطون ،که می توان آن را نخستین فیلسوف آرمان گرای اندیشه غربی نامید،تاملی داشته باشیم ،می توان گفت افلاطون سیاست را به عرصه های گسترده ای همچون دولت و قانون اساسی بسط می دهد و با اداراکات فلسفی خود شهر آرمانی را به تصور می کشد که آن را به عنوان بنیان گذار این اندیشه ،می شناسند.لذا در مثنوی نمی توان گفت اثری اختصاصی مربوط به مدینه فاضله است که بخواهیم آن را به عنوان تجلی گاه آرمان شهر بنامیم .با نگاهی به اندیشه عبدالحکیم می توان به دلایل زیر اشاره نماییم :«اولین و مهم‌ترین دلیل این امر آن است که این اثر دربردارنده جهان‌بینی بازسازی شده گروهی خاص است که یکی از عناصر آن آرمان‌گرایی است، عنصری که در کنار دیگر عناصر آن یعنی ساختارشکنی، عادت ستیزی، نقد و آسیب‌شناسی وضع موجود، تحول‌گرایی و اصلاح‌طلبی معنا پیدا می‌کند.دومین دلیل این است که این جهان‌بینی متعلق به قشر نخبه، اندیشمند و متفکر جامعه عصر مولوی است که از شرایط حاکم بر جامعه ناخرسندند و نابسامانی‌ها و کج‌تابی‌های آن را بر نمی‌تابد، با توجه به یکی از تعاریفی که برای آرمان‌شهر مطرح شد و در آن آرمان‌شهر، ایدئولوژی ناساز با جامعه و تحقق نیافته در تاریخ معرفی شد می‌توان گفت گروه صاحب جهان‌بینی مثنوی صاحب همان ایدئولوژی ناساز با جامعه هستند و مثنوی نیز به طور غیرمستقیم و نا خودآگاه مدل آرمانی آن است. مولانا که خود نماینده این قشر است از سوی برخی «معترض معترضان» نامیده می‌شود» (عبد الحکیم 1365: 223).دلیل سوم این امر به مقطع زمانی و بستر تاریخی که مثنوی در آن تکوین یافته، بر می‌گردد در زمان سرایش مثنوی از سویی کج‌روی‌ها و کج‌کارکرد‌هایی که در تمام ارکان جامعه پدید آمده بود، انسان را از وضع موجود ناراضی می‌ساخت؛ از سوی دیگر عاملی بسیار مهم از بیرون جامعه بر آن تأثیر عمیقی گذاشت. «مثنوی در اجتماعی تولد یافت که در اثر حمله مغول آرامش، ثبات و امنیت از آن رخت بربسته بود و هرج‌ومرج و بی‌ثباتی جانشین آن شده بود. در این جو ناآرام و نامتعادلی که فراهم آمده بود، همه چیز دچار انحطاط شده بود (صفا، 1373: 97).« خصلت آرمان‌گرایی مثنوی مورد تاکید اغلب کسانی است که در آن غور و خوضی داشته‌اند، و متفق الرای، نشانه‌ها و آثار یک شهر آرمانی را در آن یافته‌اند و بر آن تاکید کرده‌اند. مثلأ محمد علی اسلامی ندوشن مثنوی را یک آرمان‌شهر و طلب‌نامه انسانی ایده‌آل معرفی می‌کند. » (اسلامی‌ندوشن، 1377: 77). سید جعفر سجادی نیز مولانا را از آن دسته از عرفایی می‌داند که فرش زمین را ترک نکرده، به سازندگی انسان خاکی و زندگی این جهانی وی توجهی خاص داشته‌اند و از این‌رو مصدر افکار و آرای آرمانی در این زمینه مثنوی معنوی بوده است. »(صرفی و خجسته ،86،472)تعداد صفحه : 147قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید

1 پاسخ

بخش دیدگاه ها غیر فعال است.