پایان نامه ارشد: مطالعه ژنتیکی و نقشه یابی ژن رنگ پایه ساقه با استفاده از نشانگرهای مولکولی ریزماهواره در برنج

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : مهندسی کشاورزی

گرایش : بیوتکنولوژی

عنوان : مطالعه ژنتیکی و نقشه یابی ژن رنگ پایه ساقه با استفاده از نشانگرهای مولکولی ریزماهواره در برنج

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

دانشکده علوم زراعی

گروه زراعت و اصلاح نباتات

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد در رشته مهندسی کشاورزی گرایش بیوتکنولوژی

موضوع:

مطالعه ژنتیکی و نقشه یابی ژن رنگ پایه ساقه با استفاده از نشانگرهای مولکولی ریزماهواره (SSR) در برنج

اساتید راهنما:

دکتر غلامعلی رنجبر

دکتر قربانعلی نعمت زاده

استاد مشاور:

دکتر غفار کیانی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالب:فصل اول: مقدمه1-1- تولیدکنندگان برنج................................................................ 21-2- کشت برنج در ایران.............................................................. 21-3- متابولیت­های ثانویه درگیاهان................................................... 31-4- تهیه نقشه­ های ژنتیک......................................................... 4فصل دوم: کلیات و مرورمنابع2-1- مشخصات گیاهشناسی برنج............................................... 72-2- وضعیت ژنتیکی برنج............................................................ 72-3- مهندسی تولید متابولیت­های ثانویه درگیاهان............................ 82-4- ژن­های مسئول بیوسنتز فلاوونوئیدها و آنتوسیانین­ها.................... 92-5- برنج رنگی........................................................................ 112-6- نشانگرها در برنامه­ های اصلاحی......................................... 122-6-1- تعریف نشانگر................................................................ 122-6-2- انواع نشانگرها.............................................................. 132-6-2-1- نشانگرهای موفولوژیکی................................................132-6-2-2- نشانگرهای سیتوژنتیکی.............................................. 132-6-2-3- نشانگرهای بیوشیمیایی............................................. 142-6-2-4- نشانگرهای مولکولی................................................... 142-6-2-4-1- نشانگرهای مولکولی مبتنی بر DNA............................2-6-2-4-1-1- نشانگر­های مولکولی مبتنی بر هیبریداسیون............... 152-6-2-4-1-2- نشانگر­های مولکولی مبتنی بر واکنش زنجیره­ای پلیمراز..162-6-2-4-1-3- نشانگرهای مولکولی مبتنی بر PCR و هیبریداسیون..... 162-6-2-4-1-4- نشانگرهای مبتنی بر توالی­یابی (SNPها) و تراشه DNA....2-7- کاربرد نشانگرهای مولکولی.............................................. 172-8- انتخاب میان انواع مختلف نشانگرها................................... 192-9- کاربرد نشانگرهای مولکولی در برنج.................................... 192-10- انتخاب به کمک نشانگرها............................................... 212-11- استفاده از نشانگرهای مولکولی درتهیه نقشه ژنتیکی......... 212- 12- ریزماهواره................................................................... 222-12-1- تشخیص آلل­های ریزماهواره........................................... 242-12-2- مزایای نشانگرهای ریزماهواره....................................... 242-12-3- مشکلات کار با ریزماهواره............................................ 252-12-3-1- اشتباهات آلل خوانی............................................... 252-12-3-2- آلل­های صفر............................................................. 262-12-3-3- اندازه نمونه مورد نیاز................................................ 262-12-4- ریزماهواره­ها درگیاهان و برنج......................................... 272-12-5- کاربردهای ریزماهواره................................................... 282-13- نقشه­ های پیوستگی ژنتیکی.......................................... 282-14- ویژگی­های نقشه.............................................................. 292-15- سابقه نقشه یابی صفت رنگ دربرنج................................. 302-15-1- ارتباط بین رنگ پریکارپ وصفت گلوتیوز .............................332-15-2- توارث رنگ نوک دانه و ارتباط آن با صفات دیگر.................... 332-15-3- روابط بین رنگ کلاله با صفات دیگر................................... 342-15-4- ارتباطات بین رنگ پوشبرگ و صفات دیگر.......................... 342-15-5- ارتباط بین رنگ کلاله و رنگ پوشبرگ............................... 352-15-6- ارتباط بین رنگ زبانک با صفات دیگر................................ 352-15-7- ارتباطات بین رنگ زبانک و رنگ پریکارپ........................... 352-15-8- نشاندار کردن ژن­های مهم اقتصادی و انتخاب به کمک نشانگر (همراه)...362-15-9- مطالعه ژنتیکی و نشاندارکردن ژن صفت رنگ در برنج......... 37فصل سوم: مواد و روشها3-1- مواد گیاهی................................................................... 413-1-1- رقم 18-33DN-............................................................3-1- 2- رقم ندا .....................................................................423-2- کشت والدین و جمعیت F2................................................3-3- تهیه نمونه برگی............................................................ 433-4- ارزیابی صفت................................................................. 443-5- استخراج DNA ...............................................................3-5-1- روش استخراج DNA.....................................................3-6- بررسی کمیت و کیفیت DNA استخراج شده........................ 493-6-1- ازطریق اسپکتروفتومتر................................................. 493-6-2- به وسیله الکتروفورز ژل آگارز.......................................... 493-7- بارگذاری نمونه­ ها و اجرای الکتروفورز................................. 503-8- آماده سازی آغازگرهای ریزماهواره.................................... 513-9- انجام واکنش PCR..........................................................3-10- تجزیه وتحلیل داده ها..................................................... 54فصل چهارم: نتایج و بحث4-1- ارزیابی فنوتیپی............................................................ 574-2- ارزیابی مولکولی............................................................ 584-2-1- غربال والدین............................................................... 584-2-2- تحلیل لینکاژ ...............................................................604-3- ارزیابی نشانگر RM253 در ارقام دیگر برنج........................... 64فصل پنجمپیشنهادات.......................................................................... 68منابع...................................................................................70ضمائملیست پرایمرهای بکار رفته در پژوهش....................................... 79تهیه محلول­های مادری............................................................ 81ماتریس داده­های مولکولی و فنوتیپی........................................ 83چکیده:وجود رنگدانه­ های آنتوسیانین در برنج عامل اصلی تولید پایه ساقه ارغوانی رنگ محـسوب می­شود. رنگ پایه ساقه در برنج رابطه مستقیم و قوی با تشکیل دانه ­های رنگی در برنج دارد که در زیر پوسته آنها به دلیل تراکم متفاوت رنگیزه­های آنتوسیانین در لایه­های مختلف پریکارپ، پوشش دانه و آلورون، رنگ­های سرخ، ارغوانی و سیاه مشاهده می­شود. بمنظور درک درست از مسیر بیوسنتزی آنتوسیانین که اطلاعات مفیدی را در زمینه بیولوژی مولکولی و ژنتیک برنج به همراه خواهد داشت، الگوی تفرق ژن رنگ پایه ساقه با استفاده از تعداد 123 تک بوته از جمعیتF2  حاصل از تلاقی 18-33 - DN و ندا مورد مطالعه قرار گرفت.  ارزیابی تک بوته­های  F2 بر اساس رنگ پایه ساقه نشان داد تعداد 83 بوته رنگی (ارغوانی) و تعداد 40 بوته بی­رنگ تولید شده نسبت تفرق 1 :075/2 را ایجاد می­نماید. آماره c2 این نسبت تفرق برابر 48/3 بود که از نسبت تفکیک  3:1 اختلاف معنی داری را نشان نداد (95/0p < ). در نتیجه ثابت شد که صفت مورد نظر از سیستم کنترل تک ژنی تبعیت می­نماید. مطالعات انجام شده با استفاده از 59 نشانگر مولکولی میکروساتلیت میزان 28 درصد چند شکلی بین والدین را نشان داد و آنالیز پیوستگی روی تک بوته­های مغلوب جمعیت F2 از تلاقی ندا × 18-33 -   DNثابت کرد که ژن رنگ پایه ساقه بر روی بازوی کوتاه کروموزوم شماره 6 برنج با نشانگرRM253 که در فاصله 15 سانتی مورگان از ژن قرار دارد همبسته می باشد.فصل اول: مقدمه1-1- تولیدکنندگان برنجبرنج پس از گندم دومین غله مهم در دنیا به حسـاب می­آید و به عنوان یکی از مهمترین محصولات استراتژیک جهان از اهمیت و جایگاه ویژه­ای برخوردار است، نزدیک به 90 درصد سطح زیر کشت و تولید برنج متعلق به کشورهای خاور دور می­باشد. بیش از نصف محصول برنج دنیا در دو کشور هند و چین تولید می­شود. به طور کلی، کشورهای گرمسیری و نیمه گرمسیری برمه، تایلند، ویتنام، لائوس، اندونزی، فیلیپین، پاکستان، هند، آمریکا، ژاپن، ایتالیا، مصر، چین، برزیل، کوبا، مکزیک و استرالیا از تولیدکنندگان عمده برنج به شمار می­آیند. میزان تولید برنج در تایلند، برمه، ویتنام و لائوس بیش از مصرف داخلی آنهاست و بنابراین نزدیک به 90 درصد برنج موجود در بازارهای دنیا متعلق به این 4 کشور می­باشد (53).2-1- کشت برنج در ایرانکشت برنج در ایران در نواحی شمالی و در نواحی جنوبی به ویژه خوزستان تاریخچه طولانی دارد. شواهد نشان می­دهد که این محصول در این ناحیه، قرنها پیش از میلاد مسیح و در زمان هخامنشیان رواج داشته است. در ایران اسلامی نیز علی رغم دستاوردهای خوب تحقیقاتی و قریب به 600 هکتار زیر کشت برنج، متاسفانه به دلیل استفاده ناصحیح و توسعه محدود ارقام اصلاح شده و با توجه به رشد روز افزون جمعیت ایران، تولید داخلی برنج پاسخگوی نیاز مردم نیست و مقادیر قابل توجهی از خارج وارد می­شود. افزایش تولید به دو روش افزیش سطح زیر کشـت و افزایش در واحد سطـح امـکان­پذیر می­باشد. بدلیل محدود بودن زمین­های زراعی و نیز کمبود شدید آب، بدون تردید باید تولید را در واحد سطح با استفاده از روش­های به­زراعی و به­نژادی افزایش داد. دستیابی به خودکفایی در تولید برنج و حفظ ثبات قیمت آن، از جمله اهداف مهم در کشورهای کم درآمدی است که برنج بعنوان تنها غذای اصلی، اساس تأمین نیازهای غذایی بوده و برای مردم فقیر و آسیب پذیر این کشورها شغل و درآمد ایجاد می­ نماید(53). 3-1- متابولیت­ های ثانویه در گیاهانبعضی از موجودات زنده خصوصاً گیاهان، طیف وسیعی از ترکیبات موسوم به متابولیت­های ثانویه را تولید می­کند. در مفهوم کلی، متابولیت­های ثانویه ترکیبات آلی هستند که نقش ضروری در رشد و نمو موجود زنده ندارند. با مطالعاتی که تا کنون صورت گرفته است، به نظر می­رسد که متابولیت­های ثانویه به عنوان مواد طبیعی نقش اکولوژیکی مهمی در واکنش­های دفاعی گیاهان و همچنین گرده افشانی و انتشار دانه­های گیاهان به وسیله حشرات و حیوانات دارند. بعضی از این ترکیبات به عنوان علف­کش و حشره کش در صنعت استفاده می­شوند در حالی که برخی دیگر کاربرد صنعتی ندارند. دسته بزرگی از متابولیت های ثانویه کاربرد دارویی و پزشکی دارند. ترکیبات دیگری از این گروه نیز نقش مهمی در تغذیه انسان و دام و کیفیت مواد غذایی (رنگ، طعم و بو) مختلف دارند (72).به دلیل کاربردهای فراوان، متابولیت­های ثانویه موضوع جالبی برای تحقیقات اصلاح نباتات از طریق روش­های مولکولی و مهندسی ژنتیـک محسـوب می­شوند. مطالعه در زمینه وظایف این ترکیبات در گیاهان، یک موضوع جالب و مهم برای بسیاری از پروژه­های تحقیقاتی شده است و نقش تعدادی از این ترکیبات مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته است. در ده سال گذشته تحقیقات چندانی در ارتباط با متابولیت­های ثانویه انجام نشده است. مانع بزرگ در انجام این تحقیقات اطلاعات اندک از مسیرهای تولید زیستی متابولیت­های ثانویه و برهم کنش آنزیم­های درگیر در این مسیر همچنین اطلاعات محدودی از ژن­های مربوط به متابولیت­های ثانویه در دسترس است. یکی از مسیرهایی که مطالعات بیشتری در سطح ژن­های دست اندرکار آن نسبت به دیگر متابولیت­های ثانویه انجام شده است، مسیـر تولید فلاوونوئیدها و آنتوسیـانین­ها است (20). اکثـر ژن­های درگیر در مسیر تولید آنتوسیانین­ها همسانه­سازی شده و مطالعات فراوانی در سطح بیوشیمیایی، مولکولی و ژنتیک این دست از متابولیت­های ثانویه صورت گرفته است. یکی از مهمترین دلایل مطالعات بیشتر در این زمینه، آسانی بررسی این مواد از روی رنگ گل­ها، نوک دانه و پایه ساقه در گیاهانی همچون برنج است که بر اساس فنوتیپ قابل ارزیابی است (73). هدف از مهندسی ژنتیک مسیر یک متابولیت ثانویه، افزایش مقدار یک ماده خاص یا گروهی از ترکیبات و یا حتی کاهش مقدار این ترکیبات است. برای دستیابی به هدف دوم که کاهش میزان تولید یک ماده خاص یا گروهی از مواد ناخواسته است، راه­های مختلفی وجود دارد. این مواد ممکن است ترکیبات سمی در یک محصول گیاهی، مواد مانع خالص سازی یک فرآورده صنعتی یا موادی از این دست باشد. یکی از این راه­ها، مسدود کردن یک مرحله از مسیر تولید متابولیت ثانویه و مختل کردن تولید یا فعالیت آنزیم مربوط به آن مرحله است. این هدف می­تواند با کاهش میزان mRNA مسئول تولید این آنزیم، با استفاده از فناوری آنتی­سنس، RNAi یا بیان بالای یک آنتی­بادی علیه آنزیم مسئول محقق شود. فناوری آنتی­سنس برای تغییر رنگ به طور گسترده­ای استفاده شده است. راه­های دیگر دستیابی به این هدف، تغییر مسیر به سوی مسیرهای موازی یا افزایش کاتابولیسم محصول نهایی است. اما ممکن است هدف از انجام تحقیقات، افزایش تولید یک ترکیب خاص در گیاه بوده یا انتقال ژن­های مربوط به مسیر تولید یک متابولیت ثانویه به یک گیاه یا یک ریزسازواره مورد نظر باشد. همچنین ممکن است تولید یک ماده جدید که به صورت طبیعی در گیاهان تولید نشود هدف یک پروژه تولیدی- پژوهشی باشد. در بـرخی روش­ها با تغییر میزان بیان یک یا چند ژن، بر موانع تولید یک ماده غلبه می کنند و در روش های دیگر، با حذف مسیرهای موازی (رقابتی) یا کاهش کاتابولیسم ماده مورد نظر، مقدار آن ماده را در گیاه می­افزایند. ایجاد تغییراتی در بیان ژن­های تنظیمی که کنترل مسیر تولید زیستی متابولیت­های ثانویه را برعهده دارند نیز از جمله روش­های افزایش یا کاهش تولید ترکیب مورد نظر است. 4-1- تهیه نقشه های ژنتیکریشه بسیاری از محدودیت­های روش­های مختلف اصلاح نباتات، نبود زیر بنا و مقدمات ضروری اساسی برای مطالعات ژنتیک است. یکی از اجزای کلیدی و زیر بنایی و ابزار اساسی مورد نیاز برنامه-های آینده اصلاح نباتات، تهیه نقشه­های ژنتیک است. شاید یکی از مهم­ترین کاربرد نشانگرهای DNA تهیه نقشه-های ژنتیک باشد که براساس آن می­توان جایگاه ژنی و کروموزومی ژن­های تعیین کننده صفات مطلوب (ترتیب و فاصله ژن­ها و نشانگرها از یکدیگر بر روی کروموزوم ها) را تعیین کرد.با دانستن جایگاه یک ژن روی نقشه ژنتیک، می­توان از نشانگرهای مجاور آن برای احراز جود یک صفت متناظر استفاده کرد. بدین ترتیب نیازی به انتظار برای ظهور آثار ژن نیست. با استفاده از نشانگرهای DNA می توان صفات و مشخصات آینده یک نشای برنج را پیش بینی کرد. در نتیجه تاثیری مثبتی بر اصلاح و پیشبرد گیاه دارد.هدف از این پژوهش، مطالعه ژن کنترل کننده رنگ پایه ساقه در ژنوم برنج و شناسایی جایگاه­ ژنومی آن از طریق مارکرهای همبسته و ارزیابی نشانگرهای مولکولی ریزماهواره در شناسایی ارقام دارای ژن کنترل کننده رنگ پایه ساقه می­باشد. این مطالعه پیش نیاز مطالعات مولکولی بوده و مواد اصلاحی با ارزشی را برای آنها از طریق شناسایی نشانگرهای مولکولی همبسته با ژن فراهم می­آورد.فصل دوم: کلیات و مرور منابع1-2- مشخصات گیاهشناسی برنجبرنج یکی از گیاهان تیره غلات و متعلق به Poaceae (Gramineae) و قبیله Oryzae است، دارای جنس­ها و گونه­های زیادی است که مهمترین آن جنس Oryza sativa است.ساقه برنج[1] راست، استوانه­ای و جز در قسمتی که گره­ها وجود دارد توخالی است. ارتفاع ساقه از 60 تا 200 سانتیمتر متفاوت می­باشد. برنج علاوه بر ساقه اصلی، 4 تا 5 ساقه فرعی دارد. برگ­های برنج بصورت متناوب در دو توالی در دو طرف ساقه قرار گرفته­اند. برگ برنج دارای غلاف، پهنک، زبانک و گوشوارک است. همچنین برنج مانند گندم، دارای گل­آذین خوشه­ای می­باشد که دانه­ها در آن قرار می گیرند. سنبله­ها به طور انفرادی و با فاصله کم روی پانیکل قرار گرفته­اند. هر سنبلچه شامل یک عدد گلچه بارور است و هر گلچه دارای دو گلوم کوتاه می­باشد. برخلاف سنبلچه­های گندم، جو و ذرت که فشرده و نزدیک بهم هستند، سنبلچه­های برنج بصورت غیرفشرده روی محورهای اصلی و فرعی گل­آذیـن قرار می  گیرد. خوشه برنج دارای گل­های دوجنسی انفردی است که در خوشچه­های تک گلی قرار دارند (4).جنس اوریزا که بعنوان گیاه زراعی مورد کشت و کار قرار می­گیرد دیپلوئید (2n=24) بوده و دارای شش پرچم است. برنج زراعی دارای سه زیر گونه به نام هندی (ایندیکا)، ژاپنی (ژاپونیکا) و جاوه­ای (جاوانیکا) می­باشد که هر یک دارای ویژگی­های مورفولوژی خاصی هستند.[1] - Culmتعداد صفحه : 100قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید