پایان نامه ارشد کشاورزی گرایش آبیاری و زهکشی: ارزیابی هم‌خانواده‌های نفوذِ جدید در آبیاری جویچه‌ای

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته کشاورزی

گرایش : آبیاری و زهکشی

عنوان : ارزیابی هم‌خانواده‌های نفوذ جدید در آبیاری جویچه‌ای

دانشگاه صنعتی اصفهان

دانشکده کشاورزی

پایان نامه کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی

عنوان:

ارزیابی هم‌خانواده‌های نفوذِ جدید در آبیاری جویچه‌ای

اساتید راهنما:

دکتر علیرضا سلطانی تودِشکی

دکتر محمد شایان‌نژاد

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فهرست مطالب……………………….. هشت

فهرست شکل­ها ……………………..ده

فهرست جدول­ها…………………….. یازده

چکیده……………………… 1

فصل اول: کلیات و اهداف پژوهش

1-1-نفوذ……………………… 3

1-1-1- معادله‌های نفوذ……………………… 3

1-1-2- معادلات بازبینی‌شده گروه‌های نفوذ NRCS………………………

1-3- اهداف طرح………………………. 5

فصل دوم: مقدمه و بررسی منابع

2-1- معادلات نفوذ در آبیاری سطحی………………………. 6

2-2- سیر تکاملی ارائه معادلات و هم‌خانواده‌های نفوذ در آبیاری سطحی…………. 7

2-3- اصلاح معادله نفوذ برای آبیاری جویچه‌ای………………………. 8

2-4- دلایل اصلاح هم‌خانواده‌های نفوذ……………………… 9

2-5- توسعه هم‌خانواده‌های نفوذ جدید براساس جویچه…………… 11

2-5-1- داده‌های مرجع آبیاری جویچه‌ی………………………. 11

2-5-2- ارائه معادلات نفوذ گروه‌بندی‌شده……………………… 12

2-6- عوامل مؤثر بر نفوذ در آبیاری جویچه‌ای………………………. 14

2-6-1- تاثیر محیط خیس‌شده بر مقدار نفوذ……………………… 14

2-6-2- تاثیر ضریب زبری بر مقدار نفوذ……………………… 16

2-6-3- تاثیر شیب زمین بر مقدار نفوذ……………………… 17

2-6-4- تاثیر رطوبت اولیه خاک بر مقدار نفوذ……………………… 17

فصل سوم: مواد و روش‌ها

3-1- مشخصات منطقه……………………… 19

3-2- اندازه‌گیری و جمع‌آوری اطلاعات……………………….. 19

3-2-1- آماده‌سازی زمین………………………. 19

3-2-2- تعیین بافت خاک………………………… 20

3-2-3- تعیین رطوبت خاک………………………… 20

3-2-4- انتقال آب به ابتدای جویچه و تعیین دبی جریان………………………. 20

3-2-5- دستگاه مقطع‌سنج جویچه……………………… 21

3-3- اجرای آزمایش………………………… 22

3-4- روش بدست آوردن سطح مقطع جویچه……………………… 22

3-5- روش محاسبه نفوذ پایه……………………… 24

3-5-1- برآورد نفوذ نهائی با استفاده از بافت خاک………………………… 24

3-5-2- برآورد نفوذ نهائی با استفاده از شدت نفوذ 6 ساعته……………………… 25

3-5-3- برآورد نفوذ نهائی با استفاده از معادله توانی ساده……………………… 25

3-5-4- برآورد نفوذ نهائی با استفاده از برازش انتهائی………………………. 25

3-5-5- برآورد نفوذ نهائی با استفاده از روش ورودی-خروجی………………………. 26

3-6- برآورد معادلات هم‌خانواده‌های نفوذ……………………… 26

3-7- مقایسه داده‌های شدت نفوذ نهائی و عمق نفوذ آب در تیمارهای مختلف……….. 26

فصل چهارم: نتایج و بحث

4-1- مقدار رطوبت خاک پیش از آبیاری ها…………………….. 27

4-2- شدت نفوذ نهائی تعدیل‌نشده……………………… 29

4-3- شدت نفوذ نهائی تعدیل‌شده با استفاده از معادلات NRCS………………………

4-4- میانگین عمق آب نفوذیافته در زمان آزمایش………………………… 35

4-5- تحلیل آماری داده‌های حاصل از روش ورودی- خروجی…………………………….. 38

4-6- تحلیل آماری عمق نفوذ متوسط برآورد شده با معادلات SCS (روش ورودی-خروجی)…… 38

4-7- مقایسه فرآیند نفوذ در اثر اعمال تیمارهای رطوبتی……………………. 39

فصل پنجم: نتیجه‌گیری کلی و پیشنهادها

5-1- نتیجه‌گیری کلی………………………………………. 43

5-2- پیشنهادها……………………………………………… 44

فهرست منابع……………………………. 45

چکیده:

نفوذ آب به خاک یکی از فرآیندهای مهمّ در مدیریت آبیاری است. معادلات مختلفی برای تخمین مقدار نفوذ توسعه یافته‌اند. یکی از اینها، معادله‌های نفوذ گروه‌بندی‌شده منتسب به سازمان حفاظت منابع طبیعی (حفاظت خاک) امریکا می‌باشد، که به تازگی برای آبیاری سطحی بازبینی شده است. در عین حال، عامل موثر رطوبت اولیه خاک بر نفوذ، در معادلات جدید تبیین نشده است. در این پژوهش سعی بر آن شد که تأثیر رطوبت اولیه خاک بر فرآیند نفوذ که با معادلات NRCS برآورد شده‌اند، مورد بررسی قرار گیرد. برای این منظور یک طرح کاملاً تصادفی با نُه کرت (سه تیمار و سه تکرار) اجرا شد. برای ایجاد رطوبت‌های اولیه متفاوت، هر کرت در پنج نوبت با فواصل پنج، هفت و نُه روز آبیاری شد. در هر کرت سه جویچه به طول 30 متر و عرض 60 سانتی‌متر ایجاد و به منظور اعمال شرایط واقعی در مزرعه دو جویچه جانبی برای هر جویچه اصلی در نظر گرفته شد. مقادیر نفوذ نهایی براساس بافت خاک و همچنین با استفاده از چهار روش شامل شدت نفوذ شش ساعته، معادله توانی ساده، برازش انتهایی و روش ورودی- خروجی به‌دست آمد. نتایج نشان داد شدت نفوذ نهائی بسته به روش تعیین آن، دارای مقادیر متفاوت بوده و تأثیر رطوبت‌های اولیه نیز بر آنها متفاوت می‌باشد؛ بگونه‌ای که کمترین تأثیر رطوبت اولیه بر روش ورودی-خروجی بود. همچنین گرچه تاثیر رطوبت اولیه خاک بر عمق نفوذ حاصل از روش‌های مذکور در بازه‌های زمانی مختلف معنی‌دار نبود اما مقدار عمق برآورد شده با روش‌های مختلف، مساوی نبوده و دارای اختلاف معنی‌دار با یکدیگر بودند.

فصل اول

کلیات و اهداف پژوهش

افزایش تولید محصولات زراعی در بیشتر کشورها تا قبل از دهه 1950، بخاطر افزایش و توسعه سطح زیر کشت انجام گرفته است، ولی از این دهه به بعد، قسمت عمده افزایش تولید در کشورهای پیشرفته متکی بر افزایش محصول در واحد سطح بوده است. از جمله عوامل مهم در افزایش راندمان تولید در واحد سطح، استفاده صحیح از آب است. در مناطق خشک و نیمه‌خشک، مانند کشور ایران، علاوه بر ارزش آب به عنوان یک عامل محدودکننده تولیدات کشاورزی، معمولاً هزینه استحصال آب نیز نسبت به نقاط مرطوب زیادتر است، و لذا خود عاملی بر اهمیت مصرف آب است ]11[.

میانگین بارندگی ایران کمتر از یک سوم میانگین بارندگی دنیا است. پائین بودن بارندگی سالیانه و عدم توزیع مناسب آن در طول سال باعث می‌گردد که انجام صحیح آبیاری یکی از ملزومات کشاورزی در ایران باشد. از طرفی، افزایش جمعیت و نیاز روزافزون مردم به مواد غذائی، یک افزایش دائمی در مورد مصرف آب در کشاورزی ایجاد کرده است. صرفه‌جویی آب در کشاورزی از این جهت دارای اهمیت است که دوسوم تمام آب رودخانه‌ها، دریاچه‌های آب شیرین و آبخوانهای زیرزمینی در سطح جهانی به مصرف آبیاری می‌رسد. اما به عللی از قبیل تبخیر شدید در مناطق خشک و نیمه‌خشک، تلفات توزیع آب، ناهموار بودن سطح زمین و انتخاب نامناسب روش آبیاری، راندمان آبیاری به طور میانگین کمتر از40 درصد است. بنابراین در صورت بهبود و مدیریت هرکدام از عوامل فوق، می‌توان در مصرف آب صرفه‌جویی کرد و زمین‌های زیادتری را به زیر کشت برد ]11[.

در این میان، شناخت عوامل مؤثر مانند نفوذ و کاهش تلفات و افزایش بازده آبیاری از این طریق، یکی از گام‌های اساسی در افزایش بهره‌وری از منابع آب و خاک، افزایش تولیدات و توسعه کشاورزی بحساب می‌آید.

1-1- نفوذ

یکی از خصوصیات فیزیکی خاک نفوذ آب به داخل خاک می‌باشد. نفوذ برحسب تعریف عبارت از وارد شدن آب از سطح زمین به داخل خاک است. سرعت وارد شدن آب به خاک یا به عبارت دیگر شدت نفوذ آب نیز از متغیرهای بسیار مهم در طراحی آبیاری و حتی انتخاب نوع سامانه است. بنابراین شدت نفوذ آب را می‌توان مهمترین مشخصه فیزیک خاک در آبیاری دانست ]13[.

آب ممکن است به صورت عمودی در خاک نفوذ کند، مانند حالتی که در آبیاری‌های کرتی یا نواری وجود دارد. در وضعیت‌های دیگر مانند آبیاری جویچه‌ای علاوه بر نفوذ عمودی، آب به صورت جانبی نیز در خاک نفوذ می‌کند. تفکیک این دو (نفوذ عمودی و جانبی) از یکدیگر بسیار دشوار می باشد، لذا توصیه می‌شود که اندازه‌گیری نفوذ منطبق با نوع آبیاری صورت گیرد ]13[.

1-1-1- معادله های نفوذ

برای آنکه پدیده نفوذ به صورت نظری توصیف شود و بتوان در مدل‌های طراحی سیستم‌های آبیاری از آن استفاده شود، معادله‌های مختلفی ارائه شده است. تعداد این معادله‌ها نسبتاً زیاد است که پاره‌ای از آنها بسیار پیچیده‌اند به طوری که حل آنها بدون استفاده از ماشین‌های محاسب عملی نیست اما تعدادی معادله ساده نیز توسط متخصصان ارائه شده است. یکی از این معادله‌ها، معادلات گروه‌بندی‌شده می‌باشد ]12و 13[.

مطابق شواهد موجود، تاریخچه این گروه‌بندی به دهه 1950 برمی‌گردد که طی آن سازمان حفاظت خاک وزارت کشاورزی امریکا[1] (SCS) تلاش همه‌جانبه‌ای را برای ارائه روابط کلّی نفوذ جهت طراحی و ارزیابی آبیاری سطحی شروع کرد. محقّقین بدنبال معادلاتی بودند که بتوان بدون استفاده از اندازه‌گیری مزرعه‌ای، آنها را ارائه داد. این پیگیری‌ها منجر به ارائه منحنی‌های نفوذ در آبیاری نواری در سال 1974 و جویچه‌ای در سال 1984 گردید ]2[. معادلات نفوذ مذکور بصورت نمودارهای شماره‌دار (معروف به خانواده‌های نفوذ[2]، IF) ارائه شد که هر شماره تقریباً برابر سرعت نفوذ نهائی بر حسب اینچ ‌در ساعت است.

پایه اطلاعاتی این معادلات، یک‌سری آزمایش‌های «استوانه‌های نفوذ» در مناطق مختلف بوده است. بر این داده‌ها معادله «توانی ساده» (کاستیاکف) برازش یافته و شدت نفوذ پایه هر سری (بر اساس زمان رسیدن تغییرات شدت نفوذ در فاصله یک‌ساعت به 10 درصدِ شدت نفوذ) محاسبه شد. این داده‌ها به 10 گروه تقسیم گشتند که وجه مشترک در هر گروه، «شدت نفوذ پایه» بود. این تابع تا سال 1994 به عنوان هم‌خانواده نفوذ سازمان حفاظت خاک (SCS) و از 2004 با نام هم‌خانواده نفوذ سازمان حفاظت و منابع طبیعی[3] (NRCS) شناخته می‌شده است ]2[.

خانواده‌های نفوذ نقطه شروعی برای طراحی و ارزیابی سامانه‌های آبیاری سطحی بود. با این‌حال، پس از چندین دهه کاربرد این معادلات، بدلیل ضعف‌های مشاهده شده در خانواده‌های نفوذ اولیه، از جمله: تفاوتِ شرایط واقعی در آبیاری سطحی (حرکت آب) با شرایط استخراج معادله (حالت استغراقی ساکن در استوانه‌های نفوذ)، عدم‌لحاظ دقیقِ شرایط آبیاری اوّل در مزرعه تازه شخم‌خورده، متغیّربودن مقدار ثابت معادله نفوذ و وابستگی آن به زمان و به نوع خاک، . . . ، نیاز به بازبینی این معادلات با لحاظِ تجربیّات سه دهه کارهای مطالعاتی احساس شد ]2[.

2-1-1- معادلات بازبینی‌شده گروه‌های نفوذ NRCS

سری جدید گروه‌های نفوذ بر اساس داده‌های نسبتاً مناسب و خوب مزرعه‌ای (عمدتاً ‌جویچه‌ای) توسعه یافته است، که از نقاط ‌قوّت معادلات اصلاح‌شده محسوب می‌گردد. این معادلات، در قالب «توانی چندجمله‌ای» و مشابه کاستیاکف- لوئیس تنظیم شده‌اند.

به منظور توسعه هم‌خانواده‌های نفوذ برای آبیاری جویچه‌ای، داده‌های موجود به مجموعه آزمایش‌های جریان پیوسته برای اولین آبیاری و آبیاری‌های بعدی و جریان موجی برای اولین آبیاری و آبیاری‌های بعدی تقسیم شدند. از آنجایی که میزان تغییرات بسیار زیاد بوده و ممکن بود کاربر با مشکلاتی در استفاده از هم‌خانواده‌های نفوذ مواجه شود و نیز برای زمانی که داده‌های واقعی موجود نیستند، تصمیم گرفته شد تا به عنوان یک نقطه شروع، هم‌خانواده‌های نفوذ به صورت توابعی از جریان پیوسته برای اولین آبیاری لحاظ شوند. مسلماً این اقدام از انعطاف‌پذیری زیادی برای کاربران برخوردار است ]2[.

در حقیقت، گروه‌های نفوذ جدید شامل یک سری معادلات مربوط به «سامانه‌های جویچه‌ای» و برایِ «آبیاری اوّل» با «شدت جریان ورودی ثابت» می‌باشد. بر این اساس، پس از انتخاب شماره گروه مطلوب، ضرائب معادله متناظر با شرایط آبیاری، با تعدیل ضرائب شرائط استاندارد بدست می‌آیند. در فصل بعد به توضیح این روش پرداخته می‌شود ]2و38[.

در این پژوهش، با توجه اهمیّت کاربرد معادلات گروه‌بندی‌شده نفوذ (به ویژه در شرایطی که اطلاعات کافی مزرعه‌ای در دسترس نمی‌باشد)، و همچنین عدم‌لحاظ شرایط رطوبتی خاک در معادلات مرجع و عدم‌‌لحاظ آن برای تعدیل معادلات مرجع، موضوع رطوبت اولیه خاک مورد توجه قرار گرفت.

[1] Soil Conservation Service of the US Department of Agriculture

[2] Infiltration families

[3] Natural Resources and Conservation Service of the US Department of Agriculture

تعداد صفحه : 61

قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید