پایان نامه ارشد گروه الهیات رشته علوم قرآن و حدیث: آثار اجتماعی اقامه قسط و عدل در کلام امیرالمؤمنین علیه‌السلام

متن کامل پایان نامه با فرمت ورد

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه و الهیات

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشکده الهیات و معارف اسلامی

پایان نامه جهت اخذ کارشناسی ارشد

گروه علوم قرآن و حدیث

 

آثار اجتماعی اقامه قسط و عدل در کلام امیرالمؤمنین علیه‌السلام

 

استاد راهنما: دکتر محمد حسین بیات

استاد مشاور: دکتر محمد شعبان پور شش پلی

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکیده

اجرا و برقراری عدل و قسط در جامعه مهم‌ترین هدف حکومت و وظیفه اصلی پیامبران و ائمه اطهار علیهم السلام می‌باشد؛ و امام علی علیه‌السلام خود مصداق کامل عدالت و کلام وی راه‌گشای بشریت می‌باشد که در این پژوهش به بررسی آثار اقامه عدل و قسط در سخنان گوهربار آن حضرت پرداخته شده است.

از نظر حضرت علی علیه‌السلام عدل به معنای قرار گرفتن هر چیز در جای خود است، به بیان دیگر با توجه به این کلام، عدل به معنای رعایت حقوق مردم و تعادل و برابری در تمامی امورمی‌باشد.

عدالت به دو دسته عدل الهی و انسانی تقسیم می‌شود و عدل انسانی، به عدل فردی و عدل اجتماعی و عدالت اجتماعی (بهره‌مندی همه افراد جامعه با توجه به ظرفیت و استعدادشان از امکانات عمومی موجود در جامعه) خود به عدل سیاسی، اقتصادی و قضایی تقسیم می‌گردد.

گسترش عدالت اجتماعی در جامعه در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی و قضایی تبعات خاص خود را دارد،چنان‌که در زمینه سیاسی موجب ایجاد امنیت سیاسی، شکست دشمن، خشنودی و رضایت‌مندی مردم از زمامداران و رهبران جامعه، امیدواری مردم، قوام جامعه و … می‌گردد و در زمینه اقتصادی سبب کاهش فقر، ایجاد آسایش، توسعه و رفاه، کمک به ستمدیده، اصلاح و آبادانی شهرها، ایجاد امنیت اقتصادی و … می‌شود و در زمینه قضایی نیز آثاری از قبیل: برابری طرفین دعوا در قضاوت، برپایی حق و تساوی در رعایت حقوق مردم، حمایت از حقوق مردم و صاحبان حق، ایجاد امنیت اجتماعی، سعادت و آرامش و … را به دنبال دارد.

اختلاف نابه‌جاى طبقاتى، بی‌کارى، فقر، تجاوز به حقوق دیگران، تبعیض در بهداشت و درمان و دانش و تعلیم و تربیت از بى‏عدالتى‏هاى اجتماعى نشأت مى‏گیرد. از هنگام اجتماعى شدن زندگى انسان بیشترین ناهنجارى‏ها و تلخ‏کامى‏ها و تبعیض‏ها و تفاوت‏ها از بى‏عدالتى دامن‏گیر جامعه شده است، با اجرای عدالت در جامعه می‌توان همه‌ی این موارد را ریشه کن ساخت و جامعه را به سوی پیشرفت و تعالی سوق داد.

کلید واژه: عدل، قسط، امام علی علیه‌السلام، عدالت اجتماعی، عدالت سیاسی، عدالت اقتصادی، عدالت قضایی.

 

فهرست مطالب

کلّیات و طرح تحقیق

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 1

بیان مساله ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..1

اهمّیت موضوع ……………………………………………………………………………………………………………………………………….2

سوال اصلی …………………………………………………………………………………………………………………………………………….3

سوالات فرعی …………………………………………………………………………………………………………………………………………3

فرضیه ها ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 3

پیشینه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………4

روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 5

فصل اوّل: مفهوم شناسی

1-1. معنای اقامه…………………………………………………………………………………………………………………………………. 7

2-1. معنای لغوی عدل……………………………………………………………………………………………………………………….. 7

3-1. معنای اصطلاحی عدل………………………………………………………………………………………………………………… 8

1-3-1. اعتدال …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 8

2-3-1.رعایت استحقاق ها (اعطاء کل ذی حق حقه) …………………………………………………………………. 8

3-3-1.تساوی و رفع تبعیض ………………………………………………………………………………………………………… 9

4-1. مفهوم عدالت از منظر امام علی علیه‌السلام …………………………………………………………………………….. 10

1-4-1. قرار دادن و قرار یافتن هرچیز در جای خودش……………………………………………………………. 10

2-4-1. انصاف و داد…………………………………………………………………………………………………………………….. 11

3-4-1. مساوات………………………………………………………………………………………………………………………….. 11

4-4-1. رعایت حقوق و رساندن هر ذی حقی به حقش…………………………………………………………….. 13

5-4-1. اعتدال و میانه روی………………………………………………………………………………………………………… 14

6-4-1. فهم عمیق، نیکو داورى کردن و…  ………………………………………………………………………………… 15

7-4-1. عدم اتهام به خداوند……………………………………………………………………………………………………….. 16

5-1. معنای لغوی قسط…………………………………………………………………………………………………………………….. 16

6-1. معنای اصطلاحی قسط………………………………………………………………………………………………………………17

7-1. تفاوت عدل و قسط…………………………………………………………………………………………………………………….17

8-1. انواع عدالت……………………………………………………………………………………………………………………………….. 19

1-8-1. تعریف عدالت فردی………………………………………………………………………………………………………….20

2-8-1. تعریف عدالت اجتماعی…………………………………………………………………………………………………….20

9-1. انواع عدالت اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………….. 23

1-9-1. تعریف عدالت سیاسی…………………………………………………………………………………………………….. 23

2-9-1. تعریف عدالت اقتصادی…………………………………………………………………………………………………… 24

3-9-1. تعریف عدالت قضایی……………………………………………………………………………………………………… 25

فصل دوّم: قلمرو عدالت اجتماعی

1-2. حوزه عدالت اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………. 28

2-2. مصادیق اجرای عدالت اجتماعی ………………………………………………………………………………………………. 28

1-2-2. برپایی حق……………………………………………………………………………………………………………………………. 28

2-2-2. برقراری مساوات…………………………………………………………………………………………………………………… 30

3-2-2. توجه یکسان به مردم ……………………………………………………………………………………………………… 32

4-2-2. مبارزه با تبعیض……………………………………………………………………………………………………………… 32

5-2-2. مبارزه با فساد اقتصادی………………………………………………………………………………………………….. 34

6-2-2. بازگرداندن حقوق غصب شده …………………………………………………………………………………………37

7-2-2. نظارت بر فعالیت‌های اقتصادی………………………………………………………………………………………. 38

8-2-2.توجه به یتیمان و عدم تصرف اموال آنان ……………………………………………………………………….. 39

9-2-2. ظلم نکردن به مردم ……………………………………………………………………………………………………….. 40

10-2-2. توجه به نیازمندان ……………………………………………………………………………………………………….. 41

11-2-2. یاری مظلومان ……………………………………………………………………………………………………………… 43

12-2-2. مراعات حقوق ضعیفان ………………………………………………………………………………………………… 43

13-2-2. اصلاح نظام سیاسی ……………………………………………………………………………………………………… 44

14-2-2. تخفیف در مالیات ………………………………………………………………………………………………………… 46

فصل سوم: آثار اجتماعی عدالت سیاسى

1-3. عدالت سیاسی از منظر امام علی علیه‌السلام …………………………………………………………………………… 49

2-3. آثار اجتماعی عدالت سیاسی ……………………………………………………………………………………………………. 50

1-2-3. ایجاد امنیت سیاسی ………………………………………………………………………………………………………. 50

2-2-3. شکست دشمن  ……………………………………………………………………………………………………………… 53

3-2-3. اجراى احکام و حدود شرعى ……………………………………………………………………………………………54

4-2-3. خشنودى مردم……………………………………………………………………………………………………………….. 55

5-2-3. ایجاد الفت و پیوند میان انسان‏ها …………………………………………………………………………………… 57

6-2-3. پایداری در دوستی و برادری………………………………………………………………………………………….. 61

7-2-3. ناامیدى دشمن در دستیابى به آرزوهایش…………………………………………………………………….. 62

8-2-3.دوام و پایداری حکومت…………………………………………………………………………………………………… 63

9-2-3. ایجاد حیات …………………………………………………………………………………………………………………….. 65

10-2-3. رعایت حقوق مردم ………………………………………………………………………………………………………… 67

11-2-3.پرهیز از تبعیض ……………………………………………………………………………………………………………. 68

12-2-3. شایسته سالاری …………………………………………………………………………………………………………… 71

13-2-3. اصلاح جامعه و روزگار …………………………………………………………………………………………………. 74

14-2-3. امیدوارى مردم …………………………………………………………………………………………………………….. 76

15-2-3. ارزش‌مندی حکومت …………………………………………………………………………………………………….. 77

16-2-3. جلوگیرى از شورش هاى مردمى…………………………………………………………………………………. 78

17-2-3. قوام جامعه…………………………………………………………………………………………………………………… 80

18-2-3. انتظام امور …………………………………………………………………………………………………………………….81

19-2-3. اداشدن حقوق متقابل رهبر و مردم…………………………………………………………………………….. 83

20-2-3. مدیریت صحیح ……………………………………………………………………………………………………………. 85

21-2-3. استوارى در بردبارى …………………………………………………………………………………………………….. 87

22-2-3. حفظ دین و مرزهای مسلمانان……………………………………………………………………………………. 88

23-2-3. شرکت مردم در همه امور مربوط به حاکمیت و اعتماد آنان به حاکمیت………………….. 88

24-2-3. عزّت مندی ………………………………………………………………………………………………………………….. 91

فصل چهارم: آثار اجتماعی عدالت اقتصادی

1-4. عدالت اقتصادی از منظر امام علی علیه‌السلام…………………………………………………………………………. 93

2-4. آثار اجتماعی عدالت اقتصادی …………………………………………………………………………………………………. 95

1-2-4. کاهش فقر و فاصله طبقاتی بین مردم یک جامعه ……………………………………………………………… 95

1-1-2-4. آثار فقر در نگاه امام علی علیه‌السلام ……………………………………………………………………… 98

2-2-4. گشایش و توسعه ……………………………………………………………………………………………………………… 99

3-2-4. اصلاح و آبادانى شهرها ………………………………………………………………………………………………… 100

4-2-4. کمک به ستمدیده ……………………………………………………………………………………………………….. 102

5-2-4. امنیت اقتصادی……………………………………………………………………………………………………………. 105

6-2-4. تساوی در توزیع امکانات برای نقاط مختلف کشور…………………………………………………….. 107

7-2-4. تعادل اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………. 108

8-2-4. اصلاح مردم ………………………………………………………………………………………………………………….. 109

9-2-4. حفاظت از بیت المال و تقسیم عادلانه آن بین مردم جامعه ……………………………………… 110

10-2-4. رسیدگی به امور طبقه فرودست جامعه ……………………………………………………………………. 114

11-2-4. افزایش برکات ……………………………………………………………………………………………………………. 116

12-2-4.تأمین رفاه همه اقشار جامعه ……………………………………………………………………………………… 118

13-2-4. قوام اجتماعی جامعه …………………………………………………………………………………………………. 120

14-2-4. حفظ کرامت و انسانیت …………………………………………………………………………………………….. 122

15-2-4. آرامش و سعادت مردم………………………………………………………………………………………………. 124

16-2-4. بازگرداندن حقوق غصب شده ……………………………………………………………………………………. 126

فصل پنجم: آثار اجتماعی عدالت قضایی

1-5. عدالت قضایی از منظر امام علی علیه‌السلام………………………………………………………………………….. 129

2-5. آثار اجتماعی عدالت قضایی ……………………………………………………………………………………………………131

1-2-5. پرداخت حقوق هرکس مطابق با عمل وی ………………………………………………………………….. 131

2-2-5. برابری طرفین دعوا در قضاوت ……………………………………………………………………………………. 132

3-2-5.برپایی حق و تساوی در رعایت حقوق مردم ……………………………………………………………….. 134

4-2-5.عدم طمع نزدیکان قاضی و امیدواری سایرین به عدالت وی ………………………………………. 138

5-2-5. ایجاد امنیت اجتماعى ………………………………………………………………………………………………….. 139

6-2-5. عدم زورگویی و درازدستی یکی از طرفین دعوا بر دیگری …………………………………………. 141

7-2-5. سعادت و آرامش ………………………………………………………………………………………………………….. 141

8-2-5. حمایت از حقوق مردم و صاحبان حق………………………………………………………………………… 143

9-2-5. مهلت دادن به کسی که شاهد غایبی دارد در مجلس قضاوت……………………………………. 145

10-2-5. پرهیز از قضاوت با ظن و گمان…………………………………………………………………………………. 145

نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………………………. 148

فهرست منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………………………………………….. 151

 

پیشگفتار

عدالت برای آدمی نه تنها نیازی مهم، بلکه خصلتی فطری و آرمانی و همیشگی بوده است. این امر همواره از مهم‌ترین دغدغه‌های بشر بوده است و تحقق و استقرار آن، خواست دائمی انسان‌ها در تمام دوره‌های تاریخی بوده و هست.

عدالت یعنی رعایت حقوق و رساندن هر ذی حقی به حق و حقوقش، به همین دلیل است که اجرای آن از اهمیّت ویژه‌ای برخوردار است تا جایی‌که خداوند آن‌را هدف بعثت انبیاء قرار داده استکه به این واسطه مردم را به گونه‌ای بسازند تا خود آن‌ها مجری قسط و عدل قرار‌گیرند و حقوق یکدیگر را بپردازند و به این وسلیه از تضییع حق ضعیفان و سایر افراد ممانعت شود.

ائمه اطهار علیهم السلام نیز عدالت را برای احقاق حق امری ضروری می‌دانستند و تأکید آن‌ها برای اعطای حق به صاحبان آن را می‌توان، دلیل عمده اهمیّت آنان به عدالت در اسلام در نظر گرفت.

مولای متقیان امیرالمؤمنین علیه‌السلام که خود مظهر و الگوی کامل عدالت است، همواره در کلام خویش به برقراری این امر مهم تأکید می‌نمود و از کارگزاران و فرمانده‌های حکومتی خویش می‌خواست که اجرای عدل وداد را در اداره امور، به عنوان یک اصل قرار دهند.

اجرای عدل و قسط در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، قضایی، فرهنگی و … دربردارنده آثار مثبت و سازنده‌ای می‌باشد که همواره امام علی علیه‌السلام در خلال تبیین موضوع عدالت و تشویق کارگزاران خویش به رعایت آن، به این آثار اشاره می‌نماید تا به این واسطه نه تنها کارگزاران بلکه سایر مردم با این آثار آشنا گردند و برای اصلاح و آبادانی جامعه و هم‌چنین پیشرفت آن، به عدل و داد عمل نمایند.

از آن‌جا که احادیث امام علی علیه‌السلام فقط مختص مردمی که در زمان حیات این بزرگوار زندگی می‌کردند نمی‌باشد، مردم همه‌ی قرون از مخاطبان آن هستندو از این رو می‌بایست این مردم به ویژه زمامداران و سیاستمداران به این احادیث جامه عمل بپوشانند. برای این‌کار لازم است که ابتدا مردم با احادیثی که راجع به عدالت و پیامد آن است، آشنا گردند و آن‌را درک نمایند امّا درک و فهم این احادیث برای اکثر مردم که با علوم دینی آشنایی ندارند، دشوار است به همین خاطر محقّقان و اندیشمندان اسلامی موظّفند که این احادیث را مورد بررسی قرار دهند و به تبیین و توضیح آن بپردازند تا به این وسیله سایر مردم با موضوع عدالت و آثار آن آشنا گردند.

در پژوهش حاضر به بررسی آثار اقامه عدل و قسط در احادیثی از امام علی علیه السلام که در کتب حدیثی نهج‌البلاغه، غررالحکم و دررالکلم، بحارالانوار، کافی و… نقل شده‌است، پرداخته شده. و با استفاده از شروح نهج البلاغه، شرح غررالحکم و سایر کتب مربوطه، این احادیث شرح داده شده.

 

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 172

قیمت : چهارده هزار تومان

 

 

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید

2 پاسخ

بخش دیدگاه ها غیر فعال است.