پایان نامه ارشد گروه فقه و الهیات رشته تفسیر قرآن: الگویی شایسته از مقاصد، محتوا و تناسب سوره ها به ترتیب نزول 30 سوره­ی ابتدای نزول

متن کامل پایان نامه با فرمت ورد

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه و الهیات

دانشگاه علوم و معارف قرآن کریمدانشکده تفسیر و معارف قرآن قمپایان نامه مقطع کارشناسی ارشدرشته تفسیر قرآن   موضوع:الگویی شایسته از مقاصد، محتوا و تناسب سوره ها به ترتیب نزول 30 سوره­ی ابتدای نزولاستاد راهنما:عبدالکریم بهجت­پوربرای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شودتکه هایی از متن به عنوان نمونه ::چکیدهبا وجود این­­که بسیاری از مستشرقان و دانشمندان اسلامی بر این نکته اصرار دارند که قرآن از گسیختگى ویژه­اى برخوردار است و همین امر موجب سردرگمى خواننده خواهد شد، لکن می­دانیم هدف‌داری و غایت­مندی قرآن، ساختار نظام‌مند لفظی و معنایی را برتافته است، چه از متن گسسته و نامنظم، هدف و غایتی سر نمی‌زند واندیشمندان گذشته و بخصوص متأخرین این نظام هندسی معنادار و هدف جو را هم در کلیت پیکره قرآن هم در درون اجزا و بخش‌های کوچک‌تر، چون سوره‌ها و آیات قابل اثبات می­دانند.به همین جهت بر آن شدیم تا به بررسی تفاسیر مختلف پیرامون هدف، موضوع و ساختار چندین سوره از قران که در واقع پیش زمینه و یا کلید فهم سوره‌ها و رهیافت به معنا و مفهوم یکایک آیات هر سوره  بستگی به تبیین آن دارد و بر هر مفسر قرآنی لازم است تا در مرحله نخست، غرض سوره را کشف و شناسایی کند تا مبنا و بستری برای فهم معارف سوره و سمت و سو دهنده تفسیر آیات آن باشد، بپردازیم.روش پژوهشی در این پایان نامه ، براساس ترتیب نزولی است؛ زیرا در این روش، نقش هدایتی- تربیتی قرآن و حکمت نزول تدریجی آن، به خوبی نمایان می­گردد. به عنوان نتیجه­ی نهایی می­توان گفت: عامل انسجام هر سوره، مقصود آن است نه موضوعات بیان­شده در سوره. برای مثال مقصود سوره­ی قیامت، اثبات قدرت خداوند بر رستاخیز است. درحالی­که مفسران بدون درنظر گرفتن هدفی برای سوره مطالب را پراکنده و بی­تناسب بیان نموده­اند، در رساله­ی حاضر با توجه به هدف هر سوره، محتویات متنوع آن، در یک تقسیم هماهنگ، سازوار و منطقی، به­گونه­ای که خواننده بتواند از مجموعه­ی محتوا و چینش آن آگاهی یابد، ارائه گردیده است و تناسب منطقی و شایسته­ی هر سوره را این­گونه یافتیم که خداوند، این سوره­ها را در سیر تغییر و تحول جامعه­ی معاصر نزول، با مخاطب قرار دادن پیامبر9، مومنان و کافران نازل نموده­ است.واژگان کلیدیمقصود، موضوع، تناسب، ترتیب نزول. فهرست مطالبعنوان                                                                                                                                صفحه فصل اوّل: کلّیات.. 11-1- مقدّمه.. 21-1-1- بیان مسأله. 21-1-2- سؤال اصلی پژوهش... 51-1-3- سؤالات فرعی پژوهش... 51-1-4- فرضیه پژوهش... 51-1-5- پیش فرضهای پژوهش... 61-1-6- اهمیت موضوع. 61-1-7- سابقه پژوهش... 71-1-8- اهداف پژوهش... 71-1-9- روش پژوهش... 71-1-10- جنبه جدید بودن و نوآوری تحقیق.. 71-2-‌ مفهوم شناسی... 81-2-1-‌ غرض... 81-2-2- هدف.. 91-2-3-‌ مقصد. 91-2-4- موضوع. 101-2-5- محتوا 101-2-‌6- تناسب.. 101-3- تعریف علم مناسبت یا تناسب... 121-3-1- اهمیت و ضرورت علم مناسبت و نقش آن در تفسیر قرآن: 121-3-2- پیشینه علم مناسبت: 131-3-3- اقسام مناسبت در قرآن: 161-4- هدفمندی سوره‌ها. 191-4-1-‌ وحدت غرض یا وحدت موضوع ملاک وحدت سور. 221-4-2- سیر تطور تاریخی وحدت سور. 241-4-3- بستر و پایه نظریه وحدت غرض آیات سوره‌ها 28‌ 1-4-4- ویژگی‌های نظریه هدفمندی سوره‌ها 291-4-5- ملاک دستیابی غرض... 311-5- چگونگی دستیابی به ترتیب نزول سوره‌ها. 34فصل دوّم: تجزیه و تحلیل و نتیجه گیری.. 22نوشتار اوّل: سوره­ی علق... 221-1- شناسه­ی سوره. 221-2- مقصود سوره. 221-3- محتوای سوره. 251-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 281-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 29نوشتار دوّم: سوره­ی قلم.. 292-1- شناسه­ی سوره. 292-2- مقصود سوره. 302-3- محتوای سوره. 322-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 38نوشتار سوّم: سوره­ی مزمل.. 393-1- شناسه­ی سوره. 393-2- مقصود سوره. 403-3- محتوای سوره. 423-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 483-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 49نوشتار چهارم: سوره­ی­ مدثر. 504-1- شناسه­ی سوره. 504-2- مقصود سوره. 504-3- محتوای سوره. 524-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 554-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 57نوشتار پنجم: سوره­ی حمد.. 585-1- شناسه­ی سوره. 585-2- مقصود سوره. 595-3- محتوای سوره. 605-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 635-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 63نوشتار ششم: سوره­ی مسد.. 646-1- شناسه­ی سوره. 646-2- مقصود سوره. 646-3- محتوای سوره. 666-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 666-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 67نوشتار هفتم: سوره­ی تکویر. 687-1- شناسه­ی سوره. 687-2- مقصود سوره. 687-3- محتوای سوره. 707-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 737-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 74نوشتار هشتم: سوره­ی اعلی... 748-1- شناسه­ی سوره. 758-2- مقصود سوره. 758-3- محتوای سوره. 788-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 818-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 82نوشتار نهم: سوره­ی لیل.. 839-1- شناسه­ی سوره. 839-2- مقصود سوره. 839-3- محتوای سوره. 869-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 899-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 90نوشتار دهم: سوره­ی فجر. 9110-1- شناسه­ی سوره. 9110-2- مقصود سوره. 9110-3- محتوای سوره. 9410-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 9710-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 97نوشتار یازدهم: سوره­ی ضحی... 9811-1- شناسه­ی سوره. 9811-2- مقصود  سوره. 9911-3-  محتوای سوره. 10111-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 10311-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 104نوشتار دوازدهم: سوره­ی انشراح.. 10412-1- شناسه­ی سوره. 10412-2- مقصود سوره. 10512-3- محتوای سوره. 10712-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 10812-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 109نوشتار سیزدهم: سوره­ی عصر. 10913-1- شناسه­ی سوره. 10913-2- مقصود سوره. 11013-3- محتوای سوره. 11213-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 11313-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 114نوشتار چهاردهم: سوره­ی عادیات... 11414-1- شناسه­ی سوره. 11514-2- مقصود سوره. 11514-3- محتوای سوره. 11714-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 11914-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 120نوشتار پانزدهم: سوره­ی کوثر. 12115-1- شناسه­ی سوره. 12115-2- مقصود سوره. 12115-3- محتوای سوره. 12215-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 12415-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 125نوشتار شانزدهم: سوره­ی تکاثر. 12616-1- شناسه­ی سوره. 12616-2- مقصود سوره. 12616-3- محتوای سوره. 12916-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 13016-5- ارتباط سوره به ترتیب نزول. 131نوشتار هفدهم: سوره­ی ماعون.. 13217-1- شناسه­ی سوره. 13217-2- مقصود سوره. 13217-3- محتوای سوره. 13417-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 13617-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 137نوشتار هجدهم: سوره­ی کافرون.. 13818-1- شناسه­ی سوره. 13818-2- مقصود سوره. 13918-3- محتوای سوره. 14118-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 14218-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 143نوشتار نوزدهم: سوره­ی فیل.. 14319-1- شناسه­ی سوره. 14319-2- مقصود سوره. 14319-3- محتوای سوره. 14519-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 14619-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 147نوشتار بیستم: سوره­ی فلق... 14720-1-  شناسه­ی سوره­ی فلق.. 14720-2-  مقصود سوره. 14820-3-  محتوای سوره. 15020-4-  ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 15120-5-  ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 151نوشتار بیست و یکم: سوره­ی ناس.... 15221-1- شناسه­ی سوره. 15221-2- مقصود سوره. 15321-3- محتوای سوره. 15421-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 15621-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 156نوشتار بیست و دوّم: سوره­ی اخلاص.... 15722-1- شناسه­ی سوره. 15722-2- مقصود سوره. 15822-3- محتوای سوره. 15922-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 16022-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 161نوشتار بیست و سّوم: سوره­ی نجم.. 16223-1- شناسه­ی سوره­ی.. 16223-2- مقصود سوره. 16223-3- محتوای سوره. 16423-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 16723-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 169نوشتار بیست و چهارم: سوره­ی عبس.... 17024-1- شناسه­ی سوره. 17024-2- مقصود سوره. 17024-3- محتوای سوره. 17224-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 17524-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 176نوشتار بیست و پنجم: سوره­ی قدر. 17725-1- شناسه­ی سوره. 17725-2- مقصود سوره. 17725-3- محتوای سوره. 17925-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 18025-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 181نوشتار بیست و ششم: سوره­ی شمس.... 18126-1- شناسه­ی سوره. 18126-2- مقصود سوره. 18226-3- محتوای سوره. 18426-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 18626-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 187نوشتار بیست و هفتم: سوره­ی بروج.. 18827-1- شناسه­ی سوره. 18827-2- مقصود سوره. 18927-3- محتوای سوره. 19127-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 19327-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 194نوشتار بیست و هشتم: سوره­ی تین... 19528-1- شناسه­ی سوره. 19528-2- مقصود سوره. 19628-3- محتوای سوره. 19728-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 19928-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 199نوشتار بیست ونهم: سوره­ی قریش.... 20129-1- شناسه­ی سوره. 20129-2- مقصود سوره. 20129-3- محتوای سوره. 20229-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 20229-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 203نوشتار سی­ام: سوره­ی قارعه.. 20430-1- شناسه­ی سوره. 20430-2- مقصود سوره. 20430-3- محتوای سوره. 20530-4- ارتباط سوره به ترتیب مصحف.. 20630-5- ارتباط سوره  به ترتیب نزول. 207نتیجه­گیری و پیشنهاد­ها..................................................................................................................211کتابنامه. 212   1-1- مقدّمهقرآن کریم معجزه الهی آخرین پیامبر آسمانی، کلام پروردگار و گنجینه­ای تمام نشدنی است که با هدف و رسالت هدایت و تربیت عملی مخاطبان، نازل شده است، مجموعه­ای از سوره­ها و آیات که هر کدام مصادیق گفتاری تربیتی است و اجزایی برای آن هدف کلی و کلان شمرده می­شود. حال انسان جستجو­گر برای دست­یابی به معارف این کتاب و درک بهتر حقایق آن و رسیدن به مراد خدا، نیازمند آن است که بداند غرض و مقصود هر یک از سور که چیزی فراتر از تناسب و ارتباط آیات است، چیست؟ به عبارتی یکی از ابعاد شگفت انگیز قرآن کریم، تناسب آیات آن با یکدیگر است که هر خواننده متفکری با قرائت قرآن و دقت در آیات یک سوره، چه کوچک و چه بزرگ به نظم و ارتباط شگفت انگیز آن پی­می‌برد، گرچه یک جا نازل نگشته­ و به صورت پراکنده با فاصله‏های زیاد یا کم، نازل شده باشند؛ اما با دقتی که دانشمندان- به ویژه در عصر اخیر- در محتوای سرتاسر هر سوره انجام داده‏اند به این نتیجه رسیده‏اند که هر سوره، هدف خاصی را دنبال می‏کند که جامع میان آیات هر سوره است و وحدت سیاق سوره را تشکیل می‏دهد و هم­چنین باعث تعاقب و ارتباط سور در ترتیب نزول شده است و در نتیجه می­تواند ما را به منظور خدای متعال نزدیک گرداند.گرچه پیشینیان به اهمیت و ارزش تناسب و ارتباط آیات پی برده بودند، اما قرآن‌پژوهان متأخر جون علامه طباطبایی ضمن تأکید بر روابط آیات، آن را از منظر جدیدی نگریسته و اعلام کرده‌اند که هر سوره دارای غرض واحدی است که در نشان دادن به هم پیوستگی آیات آن نقش بسزایی دارد، و اولین وظیفه­ی هر مفسر پیش از ورود به تفسیر آیات، به دست آوردن و کشف روح حاکم بر سوره‌هاست، تا در پرتو آن بتواند به مقاصد و جزئیات سوره دست یابد.اگر نظریه «وحدت غرض سوره‌ها» به بار نشیند و سیمای آن از پس زنگار شبهات رخ نماید، آثار و برکات آن در همه­ی مباحث قرآنی اعم از علوم قرآنی و کتب تفسیری آشکار خواهد شد. اما علی رغم نظریه «وحدت غرض سوره‌ها» برخی از مفسران برای ایجاد انسجام و وحدت میان آیات سوره‌ها ملاک موضوع را پذیرفته‌اند و قائل به وحدت موضوعی هستند، اگرچه قائلان به این نظریه از هدف سوره به عنوان عامل وحدت، سخن می‌گویند لکن موضوع سوره را مقصود آن میدانند اما نظر صحیح  آن است که انسجام مجموعه از غرض و مقصود آن شناخته می‌شود.به عبارت دیگر، موضوع، معیار وحدت سوره نیست؛ زیرا کمتر سوره ای می‌توان یافت که دو یا چند موضوع متنوع در آن وجود نداشته باشد.با توجه به مطلب فوق متوجه می‌شویم که وحدت موضوعی در تمام سوره‌های قرآن قابل اثبات نیست.یکی دیگر از جلوه های تناسب و ارتباط در ساختار قرآن کریم، مناسبت‌های موجود میان سوره های آن است. این موضوع از سوی بسیاری از مفسران و پژوهشگران علوم قرآن بررسی و پی گیری شده و حجمی از تفاسیر و کتاب‌های علوم قرآن را به خود اختصاص داده است.بی هیچ ابهامی روشن است که اعتقاد به وجود تناسب میان سوره‌ها منوط به پذیرش نظریه توقیفی بودن ترتیب آن‌ها در مصحف است، بر همین اساس همواره کسانی از تناسب سور سخن گفته که به توقیفی بودن چینش همه آن یا دست کم اکثریت قریب به اتفاق شان اعتقاد داشته‌اند زیرا فقط با این فرض است که می‌تواند از وجود مناسبت‌های واقعی سخن گفت.اما در مقابل نظریه­ی توقیف در ترتیب سور، نظر و رأی اکثر علما اجتهاد در ترتیب سور است.  وبزرگانی چون:آیت­الله خویی، معرفت و... بر این نظرند که نوع قرار گرفتن سور هیچ جنبه توقیف شرعی نداشته، به همین خاطر هیچ اصالتی برای تناسب‌های ادعا شده قائل نیستند.ادعای تناسب میان سوره‌ها در ترتیب مصحفی بسیار دشوار می‌نماید و مورد انتقاد گروه زیادی از دانشمندان علوم قرآن قرار گرفته است؛ حق آن است، تناسب سوره‌ها در نزول طبیعی سوره‌ها که در مدت 23 سال رسالت پیامبر اکرم9 به تدریج و ترتیبی خاص بوده است به اثبات نزدیک‌تر است.برای رسیدن به جدول قابل اعتمادی از ترتیب طبیعی نزول سوره‌ها و آیات، تلاش‌های فراوانی توسط مسلمانان و مستشرقان، صورت گرفته است. طبق آخرین مطالعات و تتبع در منابعی که به ذکر ترتیب نزول به طور مسند یا غیر مسند پرداخته‌اند جداول مسند، غیرمسند و ترکیبی ارائه گردیده که قابل توجه است ولی ما تنها جدولی از روایات مسند را که بیشترین اعتماد بر آن وجود دارد، آورده ایم.نوشتارى که پیش روى شماست، در دو فصل تنظیم شده است؛ که در فصل اول آن مطالبی اساسی پیرامون مفهوم شناسی ازجمله: غرض، هدف، تناسب و...، علم مناسبت، اهمیت و پیشینه­ و اقسام آن، نظریه­ی هدفمندی سوره­ها و ارائه­ی جدولی از ترتیب نزول سوره­ها بیان شده است. در فصل دوم، هر سوره به صورت یک نوشتار و هر نوشتار به شرح ذیل تدوین گردیده است:در ابتدا شناسه­ی هر سوره آورده شده است که در آن به نام یا نام­های سوره، جایگاه سوره در چینش مصحفی و تنزیلی، مکی و مدنی بودن آن و تعداد آیات سوره پرداخته شده است. در مرحله­ی بعد اقوال مفسرانی که در تفاسیر خود به غرض و مقصد سوره­ها اشاره نموده­اند بیان شده است و در قسمت بررسی و جمع­بندی مقصود، دیدگاه­های مختلف، بررسی شده و سعی بر آن شده است که بهترین دیدگاه با توجه به سیر نزولی آیات و موافق با مراد خداوند برگزیده و ارائه گردد. در مرحله­ی سوم، به محتوای سوره­ها توجه نموده­ایم و همانند قسمت غرض پیش رفته و در قسمت بررسی و جمع­بندی محتوا، دیدگاهی که به سازوارگی و پیوند میان آیات توجه نموده است را برگزیده و آن را به عنوان محتوای شایسته ارائه نموده­ایم و در مرحله­ی پایانی در دو قسمت، ارتباط مصحفی سوره­ها و ارتباط نزولی، دیدگاه مفسران را مطرح نموده و در بررسی و جمع­بندی ارتباط سوره، ارتباطی متناسب با روند نزولی سوره­ها برگزیده­ایم.***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 254قیمت : چهارده هزار تومان  
 

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید

9 پاسخ

بخش دیدگاه ها غیر فعال است.