پایان نامه ارشد گروه فقه و الهیات رشته علوم قرآن و حدیث: عناصر داستانی قرآن کریم

متن کامل پایان نامه با فرمت ورد

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه و الهیات

دانشگاه علامه طباطباییدانشکده الهیات و معارف اسلامیپایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی­ارشد (M.A) رشته علوم قرآن وحدیث عنوانعناصر داستانی قرآن کریم استاد راهنما: دکتر عباس اشرفیاستاد مشاور: دکتر علی­رضا فخاریبرای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شودتکه هایی از متن به عنوان نمونه :چکیده:این پژوهش بررسی و تحلیل عناصر داستانی قرآن کریم می­باشد. روش تحقیق در این پژوهش، کتابخانه­ای بوده که با مطالعه­ی تمامی آیات قرآن کریم و استخراج آیات مشتمل بر داستان­های قرآنی و بررسی آن­ها از طریق مراجعه به کتب تفسیری و نیز کتب مرتبط با داستان­نویسی، عناصر داستانی افتتاحیه و اختتامیه، پیرنگ، شخصیت، زمان، صحنه و رخداد (حادثه) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته­اند. ملاک انتخاب داستان­ها تعریفی است که در همین پژوهش برای داستان ارائه گشته است مبنی بر اینکه داستان، بیان و نقل وقایع است به ترتیب توالی زمان، مشروط بر اینکه تعداد وقایع از سه واقعه کم­تر نباشد و لااقل زمان وقوع دو تا از آن­ها با هم متفاوت باشد. البته برای جلوگیری از گستردگی و پراکندگی در تحقیق ویژگی تاریخی بودن داستان نیز مد نظر قرار گرفت. در این پژوهش نشان داده شده است که تمامی عناصر برجسته­ی داستانی به خوبی در داستان­های قرآن به کار گرفته شده است که میزان حضور عنصر در داستان و نیز به کار گیری یک عنصر در یک داستان و عدم به کار گیری آن در داستان دیگر بیش از هر چیز به هدف هدایتی موجود در سوره و داستان باز می­گردد.  واژه­های کلیدی: قرآن، داستان، قصه، عناصر داستان  فهرست مطالبعنوان                                                                                                                       صفحهفصل اول: کلیاتمقدمه.........................................................................................................................................13بیان مسأله..................................................................................................................................14اهمیت و ضرورت تحقیق.............................................................................................................16پیشینه­ی تحقیق..........................................................................................................................17سؤال اصلی................................................................................................................................17سؤالات فرعی............................................................................................................................17اهداف.......................................................................................................................................18تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی تحقیق....................................................................................18فصل دوم: درباره­ی داستانسرآغاز......................................................................................................................................20ویژگی­های قصه.........................................................................................................................22تعریف داستان.............................................................................................................................23واژه­شناسی قصص در قرآن.........................................................................................................26
  • واژه­ی قصص................................................................................................................27
  • واژه­ی حدیث................................................................................................................30
  • واژه­ی نبأ......................................................................................................................32
  • واژه­ی مثل....................................................................................................................32
انواع داستان­های قرآن................................................................................................................34
  • رمان.............................................................................................................................36
  • داستان کوتاه..................................................................................................................37
  • اپیزود یا واقعه­ی ضمنی..................................................................................................38
  • داستان کوتاهِ کوتاه (داستانک).........................................................................................39
  • نمایشنامه......................................................................................................................39
ویژگی­های داستان­های قرآن.......................................................................................................40الف) اهداف داستان­های قرآن....................................................................................................40
  • عبرت­آموزی.................................................................................................................40
  • اثبات نبوت پیامبر اسلام.................................................................................................42
  • اثبات حق بودن وعده­ی خداوند......................................................................................43
  • تثبیت قلب پیامبر و ایجاد امید در مؤمنین........................................................................43
  • اثبات وحدت دین و اصول مشترک در ادیان آسمانی........................................................44
ب) اسلوب داستان­های قرآن.......................................................................................................45
  • ایجاز و تفصیل..............................................................................................................45
  • تکرار............................................................................................................................46
  • فواصل..........................................................................................................................46
ج) موضوع داستان­های قرآن.......................................................................................................47داستان و اساطیر.........................................................................................................................48داستان و تاریخ...........................................................................................................................55تاریخ در لغت و اصطلاح.............................................................................................................56تفاوت قصص قرآنی و گزارش تاریخی........................................................................................57الف) ناقلان اخبار.......................................................................................................................57ب) کیفیت طرح وقایع.................................................................................................................58تفاوت داستان­های قرآن و رمان­های تاریخی................................................................................58فصل سوم: عناصر داستانی قرآن کریممقدمه.........................................................................................................................................61گفتار اول: داستان­های موجود در سور قرآن.................................................................................62سرآغاز......................................................................................................................................62گفتار دوم: افتتاحیه و اختتامیه.....................................................................................................70سرآغاز......................................................................................................................................70شیوه­های افتتاح در داستان­های قرآن...........................................................................................71اختتامیه در داستان­های قرآن.......................................................................................................75گفتار سوم: پیرنگ.....................................................................................................................81سرآغاز......................................................................................................................................81تعریف پیرنگ.............................................................................................................................81بررسی عنصر پیرنگ در داستان­های اصحاب کهف، یوسف و گاو بنی اسرائی..................................83گفتار چهارم: شخصیت................................................................................................................90سرآغاز......................................................................................................................................90تعریف شخصیت.........................................................................................................................90تصویر کلی شخصیت­های قرآن....................................................................................................91شخصیت و شخصیت­پردازی در قرآن...........................................................................................92
  • شیوه­ی مستقیم...............................................................................................................92
  • توصیف غیر مستقیم.......................................................................................................94
عمل داستانی..............................................................................................................94گفتار­ها و مکالمه­ها.....................................................................................................95محیط........................................................................................................................95توصیف مشخصات بیرونی............................................................................................95انواع شخصیت در داستان­های قرآن..............................................................................................96
  • شخصیت­های پویا..........................................................................................................97
  • شخصیت­های ایستا (باثبات)...........................................................................................97
کشمکش نمایشگر شخصیت.......................................................................................99
  • شخصیت­های اصلی و فرعی.........................................................................................101
  • شخصیت­های واسطه....................................................................................................101
گفتار پنجم: زمان.....................................................................................................................104سرآغاز....................................................................................................................................104زمان تاریخی در قصه­های قرآن.................................................................................................105شیوه­ی نقل حوادث داستان از لحاظ زمانی.................................................................................106الف) رعایت تسلسل زمانی (زمان خطی)....................................................................................106ب) شکسته شدن زمان خطی.....................................................................................................106برخی واژه­های حامل عنصر زمان در قرآن.................................................................................108زمان روایی در قصص قرآنی.....................................................................................................109رابطه بین زمان روایی و زمان گاهشمارانه..................................................................................110
  • طول زمان روایت........................................................................................................111
  • نظم و ترتیب زمان روایت............................................................................................113
  • بسامد یا تناوب زمان...................................................................................................114
گفتار ششم: صحنه و صحنه­پردازی...........................................................................................116سرآغاز....................................................................................................................................116صحنه­پردازی در قرآن کریم......................................................................................................117
  • توصیف مستقیم...........................................................................................................117
  • توصیف به یاری گفتگو................................................................................................118
  • توصیف آمیخته به نقل و گفتگو...................................................................................119
اجزای صحنه در داستان­های قرآن.............................................................................................120
  • محل جغرافیایی داستان................................................................................................120
  • زمان یا عصر وقوع داستان...........................................................................................120
  • محیط کلی و عمومی شخصیت­ها..................................................................................121
  • پدیده­های طبیعی.........................................................................................................121
  • خصوصیات شخصیت­ها...............................................................................................122
صحنه­پردازی در پرتو تصویرگری..............................................................................................123شیوه­های تصویرگری قرآن در داستان­ها.....................................................................................123
  • تصویر­پردازی با حروف...............................................................................................124
  • تصویر­پردازی با کلمات................................................................................................124
  • بهره جستن از فنون بلاغت...........................................................................................125
تشبیه..........................................................................................................................125استعاره.....................................................................................................................125کنایه........................................................................................................................126
  • تنوع در ارائه­ی صحنه­ها..............................................................................................126
انتقال از گذشته به حال.............................................................................................126حذف.......................................................................................................................127گفتار هفتم: رخداد (حادثه)........................................................................................................128سرآغاز....................................................................................................................................128انواع رخداد (حادثه) در داستان­های قرآن..................................................................................128الف) حادثه­ی زاییده­ی قضا و قدر..............................................................................................129ب) حادثه­ی غیر عادی و اعجازگونه.........................................................................................129ج) حادثه­ی عادی و طبیعی.......................................................................................................129موقعیت حوادث در داستان­های قرآن.........................................................................................129برخی ویژگی­های رخداد­ها در قصص قرآن................................................................................130الف) واقعی بودن رخداد­ها.........................................................................................................130ب) کوتاهی جملاتِ بیانگرِ رخدا...............................................................................................131ج) وقوع پی در پی و بی­وقفه­ی حوادث.....................................................................................131د) حذف برخی رخداد­ها...........................................................................................................131فصل چهارم: نتیجه­گیری...........................................................................................................133سرآغاز....................................................................................................................................133جمع­بندی.................................................................................................................................133نتیجه­گیری...............................................................................................................................134پیشنهاد­ها و راهکار­ها...............................................................................................................135فهرست منابع............................................................................................................................136  مقدمهیکی از مؤلفه­های قدرتمند سازنده­ی هر فرهنگ، داستان می­باشد. بدون شک هیچ­یک از فرهنگ­های بشری، خالی از عنصر داستان­پردازی و قصه­گویی نیست. شاید به طور قطع نتوان تاریخچه­ی پیدایش داستان را مشخص کرد اما «آنچه مسلم است از دوران کهن این یار، انیس خوب روز و شب آدمی بوده و زبان گویای افکار و عقاید، آداب و سنن، آرزوها و علایق و آنچه در نهان­خانه­ی جان بشر جای داشته، گردیده است» (ملبوبی،1376، ص16).اگر بخواهیم از کهن­ترین داستان­ها سخن بگوییم باید به تمدن مصر اشاره کنیم، چرا که «مجموعه­ای از قصه­هایی که تاریخ آن به حدود چهار هزار سال پیش از میلاد مسیح می­رسد، از فرهنگ و تمدن مصری باقی مانده است» (میرصادقی،1390، ص32).«بعد از قصه­های مصری، ادبیات آشوری– بابلی از جمله منظومه­ی حماسی گیلگمش قدیم ترین قصه­ی به جا مانده است که قدمت آن به حدود دو هزار سال پیش از میلاد مسیح می­رسد» (میرصادقی، 1390).از دیگر داستان­های کهن به جا مانده می­توان به حماسه­هایی اشاره نمود که هومر آن را شش قرن پیش از میلاد مسیح سروده است.آنچه در بالا بدان اشاره شد تنها بخش کوچکی از سرگذشت پر فراز و نشیب داستان­گویی و داستان­نویسی است و شاید شایسته­تر آن باشد که با فورستر هم­داستان شویم و عمر داستان­گویی را به دوره­ی غارنشینی انسان­های اولیه برگردانیم، آن­هایی که « شب­ها هنگام خوردن گوشت شکار، وقایع روزانه را برای هم تعریف می­کرده­اند» (فورستر، ترجمه­ی یونسی، 1369، ص32).داستان­ها همواره در بستر رودخانه­ی جاری فرهنگ­ها نقش­های متفاوتی را به دوش کشیده­اند. گاه وظیفه­ی سرگرم کردن را بر عهده داشته­اند، گاه به عنوان رسانه­ای توانمند در انتقال مفاهیم و ارزش­ها در خدمت انسان­ها بوده­اند، گاه در چهره­ی افسانه و اسطوره در جهت توجیه و تبیین پدیده­های طبیعی و فراطبیعی نمایان شده­اند و کوتاه سخن اینکه چه در گذشته و چه اینک فرهنگی را نمی­توان یافت که برای بالندگی از داستان بی­نیاز باشد و اساساً «فرهنگ بدون یک داستان گویی صادقانه و قدرتمند نمی­تواند شکوفا شود» (مک کی، ترجمه­ی گذرآبادی، 1390، ص10).قرآن کریم که آخرین کتاب آسمانی فرستاده شده برای راهنمایی بشر می­باشد و در پی آن است تا زنگار باورهای نادرست را از آیینه­ی قلب آدمیان بزداید و فرهنگی الهی را جایگزین تمامی پندارهای غلط بنماید و طرحی نو در اندازد، برای رسیدن به این هدف هدایتی خود از شیوه­های گوناگونی بهره می­جوید. به بیان دیگر این کتاب آسمانی یک خط مشی کلی دارد که آن را با اسلوب­های متفاوتی عرضه می­دارد. جوادی آملی می­گوید: «هر چه در قرآن دارد، قبل از آنکه سهم خاص خود را از قرآن ببرد، از خطوط کلی قرآن بهره مند است. خدای سبحان قرآن را با یک سلسله اصول کلی توصیف کرد؛ آنگاه در این محور خاص، هم حکمت دارد، هم موعظه دارد، هم جدال احسن دارد، هم جدال تاریخی دارد، هم قصص دارد و مانند آن» (جوادی آملی، 1365، ص140).امام خمینی در زمینه­ی قصص قرآنی چنین می­نویسد: «و از دیگر مطالب این صحیفه­ی الهیه، قصص انبیا و اولیا و حکماست، و کیفیت تربیت حق آن­ها را، و تربیت آن­ها خلق را؛ که در این قصص فواید بی شمار و تعلیمات بسیار است و در آن قصص به قدری معارف الهیه­ و تعلیمات و تربیت­های ربوبیه مذکور و مرموز است که عقل را متحیّر کند» (امام خمینی، 1386، ص184). همین موارد ذکر شده در کلام امام خمینی و نکته­های پیش گفته شده باعث گردیده که علما و دانشمندان، نظر خاصی به داستان­های قرآن داشته باشند و آن­ها را از جنبه­های گوناگون مورد بررسی قرار دهند. یکی از این جنبه­ها، جنبه­ی ادبی و هنری این داستان­ها می­باشد که این تحقیق به دنبال بررسی عناصر داستانی موجود در قصص قرآنی است تا گوشه­ای از آفرینش هنری در این قصص را باز نماید.***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 139قیمت : چهارده هزار تومان  
 

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید

1 پاسخ

بخش دیدگاه ها غیر فعال است.