پایان نامه : بررسی تطبیقی گفتمان سیاسی و اجتماعی طنز در اشعار ملک­ الشعرای بهار و جمیل­ صدقی ­زها وی

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات عربی

عنوان :بررسی تطبیقی گفتمان سیاسی و اجتماعی طنز در  اشعار ملک­الشعرای بهار    و جمیل­صدقی­زها وی

دانشگاه بوعلی سینا

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

گروه آموزشی زبان و ادبیات عربی

 

 

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته زبان وادبیات عربی

 

 

 

 

عنوان:

 

بررسی تطبیقی گفتمان سیاسی و اجتماعی طنز در  اشعار

ملک­الشعرای بهار    و جمیل­صدقی­زها وی

 

 

 

استاد راهنما :

دکتر فرامرز میرزایی

 

 

 

استاد مشاور:

دکتر هادی نظری منظم

 

 

3 اسفند 1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)
 چکیده :      « طنز» یکی از انواع ادبی است که ناهنجاری­های جامعه، بویژه رفتارهای نامطلوب مراکز قدرت را به چالش می­کشد. از این‌رو همیشه مورد تأکید ناقدان و ادیبان قرار گرفته است. بویژه شاعران عراق و ایران، با توجه به نابسامانی­های شرایط سیاسی و اجتماعی این دو کشور در طی150 سال اخیر، بدان توجه درخوری داشته­اند. جمیل صدقی زهاوی (1863-1936م) و ملک‌الشعرای بهار(1884-1954م) به علت زندگی در چنین دوره­ای از زبان رسای طنز برای نقد وضع سیاسی و اجتماعی بهره بردهاند. بررسی گفتمان در اشعار طنز این دو شاعر نشان می­دهد که آنها هم از لحاظ معنایی و هم از لحاظ زبانی وجوه مشترک بسیاری با هم دارند؛ تجارب تلخ سیاسی و اجتماعی از جمله استعمار و استثمار مردم، ظلم و ستم عاملان سیاسی، سطحینگری، باورها و سنت­های خرافی، فقر، کاهلی، نادانی، ناآگاهی و حقوق زنان مهمترین ابعاد مشترک آنها در بعد معنایی است. همچنین آندو شاعر در مبارزه با ادبیات سنتی و تشویق به ساختارشکنی ادبی بویژه در بعد محتوا و زبان، تجانس فراوانی با هم دارندبه نظر می­رسد که این مشابهت­ها ناشی از بافت اجتماعی و سیاسی یکسان و آشنایی دیرینۀ آنها با یکدیگر باشد.
کلید واژه­ها: ملک الشعرای بهار، جمیل صدقی زهاوی، گفتمان شعری، طنز ادبی، ادبیات تطبیقی .
فصل اولطرح پژوهشی
  1. 1 مقدمه. 3
2.1. بیان مسأله. 63.1. سابقه و ضرورت پژوهش... 74.1. اهداف پژوهش... 85.1. فرضیات.. 86.1. روش تحقیق.. 8 فصل دومادبیات تطبیقی، گفتمان و طنز2.1. ادبیات تطبیقی.. 111.1.2. مفهوم ادبیات تطبیقی.. 112.1.2. مکتب فرانسه. 123.1.2. مکتب آمریکا 144.1.2. جریان های نو در ادبیات تطبیقی.. 145.1.2. گرایش های جدید مکتب فرانسه. 156.1.2. اهداف ادبیات تطبیقی.. 162.2. گفتمان. 181.2.2. مفهوم گفتمان و گفتمان کاوی.. 182.2.2. ارکان گفتمان. 193.2. طنز. 201.3.2. زمینه اصلی رواج طنز. 222.3.2. هدف طنز. 232.3.2. انواع طنز. 244.3.2. شیوه های طنز. 26فصل سومبافت برون متنی گفتمان در اشعار طنز بهار و زهاوی 1.3. موقعیت سیاسی زهاوی.. 323.1.1. انقلاب دهۀ بیست.. 342.3. اوضاع اجتماعی عراق. 363.3. موقعیت سیاسی بهار. 383.3.1. مشروطه (١٢٨۵ – ١٢٩٩هـ.ش) 382.3.3. حکومت پهلوی.. 404.3. اوضاع اجتماعی ایران. 415.3. گذری بر زندگی و اندیشه های دو شاعر. 431.5.3. زهاوی.. 431.1.5.3. اندیشه های زهاوی.. 452.1.5.3. آثار زهاوی.. 483.1.5.3. شعر زهاوی.. 482.5.3. بهار. 521.2.5.3. زندگی و اندیشه های بهار. 522.2.5.3. شعر بهار. 553.2.5.3. آثار بهار. 586.3. آشنایی زهاوی و بهار. 587.3. شعر دوره معاصر در عراق و ایران. 60فصل چهارمبافت متنی گفتمان در اشعار طنز بهار و زهاوی 1.4. تحلیل موضوعی.. 661.1.4. طنز سیاسی.. 661.1.1.4. عاملان و حوادث سیاسی.. 662.1.1.4. استعمارگران. 743.1.1.4. جنگ جهانی.. 774.1.1.4. بیداری مردم. 782.1.4. طنز اجتماعی.. 801.2.1.4. دعوت به پیشرفت و مبارزه با نادانی و سستی.. 802.2.1.4. دفاع از حقوق زنان. 843.2.1.4. مبارزه با فقر. 864.2.1.4. مبارزه با باورها و سنت های خرافی.. 885.2.1.4. مبارزه با سطحی نگری و قشری گری.. 966.2.1.4. مقابله با مفاسد اجتماعی.. 1012.4. تحلیل هنری.. 1071.2.4. زبان. 1071.1.2.4. مجاز. 1082.1.2.4. استعاره 1143.1.2.4. کنایه. 1184.1.2.4. تشبیه. 1212.2.4. موسیقی.. 1231.2.3.4. موسیقی بیرونی.. 1232.2.2.4. موسیقی درونی.. 1263.2.4. تصویرگری.. 1354.2.4. بینامتنی.. 1391.4.2.4. بینامتنی تاریخی.. 1443.4. قصیدۀ نکیر و منکر. 146فصل پنجمنتایج پژوهش 1.5. یافته های پژوهش... 153 5.2. المخلص... 156فهرست منابع  159

مقدمه

 السلام و الصلاه علی محمدٍ خاتم النبیین و آله الطییبین و الطاهرین ادبیات تطبیقی به عنوان اندیشه­ای نو راه­کارهایی را برای مطالعه تجانس وتقابل فرهنگی ملت­ها از جمله ادبیات پیش روی ما نهاده است.این علم جدید در پی آن است که مشترکات فرهنگی ملت­هارا بیابد و آنگاه براساس این مشترکات آنها را به هم پیوند زند. دو ملت فارس و عرب، از قرون گذشته با هم تعاملات فرهنگی بسیار داشته­اند. این تعاملات در کشورهای هم مرز، همچون عراق و ایران بیشتر به چشم می­خورد. این دو کشور دادوستدهای بسیاری در زمینه­های مختلف فرهنگی،اقتصادی و حتی سیاسی داشته­اند که در دهه­های اخیر،بویژه در دوران مشروطه­خواهی، گسترش بیشتری یافته است.هر دو کشور در زمان حیات زهاوی (1279-1354ه.ق =1863- 1936م) و بهار (1263-1330ه.ش = 1884-1954م) تحت سلطۀ مستبدان عثمانی و قاجاری بودند، که باعث گسترش جنبش­های آزادی­طلبانه گردید. از سوی دیگر عقب­ماندگی­های اجتماعی و فرهنگی بر مشکلات سیاسی ­افزود. بنابراین جای شگفتی نیست که اکثر شاعران در این دوره به ادبیات رآلیستی توجه داشته و مسائل روز را در شعر خود منعکس می­کردند. بهار و زهاوی همچون اکثر شاعران هم عصر خود، به عنوان شاعرانی متعهد و معناگرا، با نگاهی موشکافانه به نابرابری­ها وناهنجاری­های جامعه، سعی در اصلاح مفاسد اجتماعی و تقویت مصالح مردمی داشتند. از سوی دیگر استبداد و خفقان سیاسی اجازۀ انتشار حقایق را آن­چنان که بود، نمی­داد؛ بنابراین به طنز سیاسی و اجتماعی، که مسائل را در لفافه بیان می­کند، روی آوردند. بنابراین شرایط اجتماعی و سیاسی (عناصر غیر زبانی) یکی از دلایل اصلی شباهت درون­مایۀ اشعار طنز این دو شاعر است. از سوی دیگر شرایط فرهنگی یکسان که به سوی ایجاد تغییرات اساسی در ادبیات می­رفت، عناصر زبانی (زبان، موسیقی، تصویرپردازی) هر دو شاعر را شبیه هم کرده است. در کنار این مسائل، دوستی و رابطۀ دو شاعر و دادوستدهای دو کشور بر احتمال تاثیرپذیری آندو از یکدیگر، می­افزاید. بر این اساس می­توان گفت که برخی اشعار طنز سیاسی و اجتماعی آنها -چه در عناصر زبانی و چه در محتوا- از همدیگر متاثر هست.این پژوهش از پنج فصل تشکیل شده است؛ در فصل اول کلیات پژوهش و مسائل مربوط به موضوع مورد نظر بیان می­گردد. در فصل دوم به بیان مبانی نظری می­پردازد. در این فصل ابتدا ادبیات تطبیقی با تمامی رویکردهای آن از جمله رویکرد جدید فرانسه، (که پژوهش تحت تأثیر آن است) بررسی شده و اهداف اصلی ادبیات تطبیقی را بیان کرده است. در بخش دوم این فصل به گفتمان و تحلیل گفتمان به عنوان روش کاربرد زبان در ادبیات مورد توجه قرار گرفته است. این نظریه شامل دو رکن بافت برون متنی و بافت درون­متنی می­شود. در بافت برون متنی تاثیر شرایط اجتماعی و سیاسی بر ادبیات و شعر بررسی می­گردد و در بافت درون متنی عناصر زبانی از جمله تصویرپردازی، موسیقی و زبان با اشکال کاربردی آن همچون مجاز و حقیقت، در تولیدات ادبی مدنظر قرار گرفته می­شود. بخش آخر مربوط به طنز به عنوان شاخه­ای از ادبیات انتقادی است که در آن اهداف، انواع و شیوه­های طنز توضیح داده خواهد شد.فصل سوم بافت برون متنی بهار و زهاوی و تأثیری که بر شعر طنز آنها داشته است، بررسی می­گردد. این فصل شامل موقعیت سیاسی و اجتماعی شاعران است که مشروطه را به عنوان نقطۀ عطفی در دوران زندگی آنها معرفی می­کند. همچنین سرگذشت و دیدگاه­های آنها را به همراه انواع نوشته­ها و سروده­هایشان بررسی کرده و در پایان به دوستی و روابطی که آندو با هم داشتند، اشاره می­کند. فصل بعد شامل بافت درون­متنی اشعار طنز زهاوی و بهار است، که اشعار طنز سیاسی و اجتماعی را از دو بعد موضوعی و هنری(زبانی) تحلیل می­کند. در قسمت موضوعی، محتوای­ اساسی شعر شاعران، یعنی سیاست و اجتماع را با استناد به اشعار طنز آنها، براساس شیوه­های مختلف طنز مورد کنکاش قرار داده است. در بخش دوم از لحاظ هنری و زیبایی­شناسی به اشعار طنز زهاوی و بهار می­پردازد. در این بخش عناصر زبانی اشعار آنها را در اقسام مختلف از جمله زبان، موسیقی، تصویرپردازی و تناص بررسی کرده و شباهت­های زبانی را با توجه به اشعار آنها بیان می­کند. در پایان هم قصیدۀ «نکیر و منکر» بهار به عنوان ترجمۀ منظوم ابیات ابتدایی «ثوره فی الجحیم» با تکیه بر ابیات اصلی زهاوی منعکس گردیده است. در فصل آخر یافته­های پژوهش بیان می­شود.در این پژوهش سعی برآن است که شرایط سیاسی و اجتماعی دوران بهار و زهاوی و اشعار طنز آنها مورد بررسی قرار گرفته و شباهت­ها و تجانسات آنها بیان گردد. همچنین سعی شده در بررسی اشعار و شخصیت­ها و حوادث جانب اعتدال رعایت گردد و حق مطلب انعکاس داده شود. البته از آنجا که منابع مورد نیاز بسیار محدود و دسترسی به آنها در برخی موارد دشوار می­نمود، نگارنده خود اذعان دارد که این پژوهش خالی از ایراد و اشکال نیست و جای بسی خوشحالیست که با انتقادهای سازنده آنها هم رفع گردد. امید آنکه این تلاش هرچند ناچیز راه­گشای دانش­پژوهان قرار بگیرد.در پایان بر خود لازم می­دانم از اساتید گران­بارم از جمله دکتر فرامرز میرزایی و دکتر هادی نظری منظم که با راهنمایی­ها و مشاوره­های بی­دریغ خود مرا در تکمیل این پایان نامه یاری نموده­اند، تشکر و قدردانی کنم. همچنین از جناب آقای دکتر مرتضی قائمی به خاطر تمامی زحماتی که برای بندۀ حقیر کشیده­اند سپاسگزارم و برای ایشان از خداوند منان آرزوی توفیق روزافزون دارم.«الحمدُللهِ ربِّ العالمین»

. بیان مسأله

ملک الشعرای بهار (1884-1954م) وجمیل صدقی زهاوی (1863-1936م) که تقریبا هم­دوره بوده­اند، به­علت زندگی در جامعه­ای مستبد، از زبان طنز برای نقد شرایط سیاسی و اجتماعی بهره برده­اند. بافت موقعیتی و حوادث سیاسی و اجتماعی عراق و ایران در این دوره با تفاوت دو دهه، تقریبا یکسان بوده است. این رخدادها حاصل ادبی مشابهی را نیز عرضه می­نمایند، به عبارت بهتر بافت متنی اشعار طنز زهاوی و بهار که شامل عناصر زبانی است، با تاثیر از شرایط سیاسی و اجتماعی یکسان، بسیار به هم شبیه بوده و سعی در انعکاس واقعیت­های برون متنی دارد. آن دو از طریق بزرگنمایی و یا کوچک کردن مسائل، تقلید مضحک، کنایه و تعریض، وارونه­گویی و نظیره­سازی، با شکستن عادتها، به نقد و اصلاح جامعه خود می­پردازند. به همین علت در سروده­های طنز این دو شاعر تجانسات فراوانی دیده می­شود، که در برخی موارد مبری از تأثیر و تأثر نیست. بویژه در اشعار «ثوره فی الجحیم» زهاوی و «جهنم» و «نکیر و منکر»بهار، که با زبانی طنز ، مسائل سیاسی، باورهای دینی و خرافات رایج را به چالش می­کشند. بنابراین این پژوهش در پی تطبیق ویژگی­های مهم بافت موقعیتی (شرایط سیاسی و اجتماعی) و بافت متنی (عناصر زبانی) این دو شاعر که شامل: موسیقی، تصویرگری و بینامتنی است، می­باشد. مهمترین مسائلی که در این بحث بوجود می­آید، به شرح ذیل می­باشد:
  1. آیا تناسبی بین طنز سیاسی- اجتماعی و بافت موقعیتی جامعه در اشعار طنز آنها وجود دارد؟
  2. مهمترین ویژگی همسان درون­متنی شعر طنز این دو شاعرچیست؟
  3. آیا شباهت و تاثیرپذیری در اشعار این دو شاعر وجود دارد؟
. سابقه و ضرورت پژوهشپژوهش­های بسیاری درباره­ی زهاوی و بهار انجام گرفته است، از جمله کتاب­«شعر بهار: دکتر شفیعی کدکنی» که در آن به ویژگی­های مهم زبانی و محتوایی بهار پرداخته است. وی علاوه بر انواع درون­مایه­ها،  نوع برداشتى که بهار از مضامین و اندیشه­هاى محورى روزگار خویش، چون وطن یا آزادى، داشته است را در کنار نوع خلاقیت و یا درجه تقلید در زبان و محتوای شعری او را بررسی کرده است. در پایان او را شاعری سنت­گراو نوآور که پلی میان جدید و قدیم است، معرفی می­کند. همچنین کتاب «جمیل صدقی الزهاوی : آدونیس» به همراه کتاب «اثر الفکر الغربی فی الشاعر جمیل صدقی الزهاوی : سلوم داوود» مهمترین ویژگی­های شعری و فکری، که تحت تاثیر متفکرانی چون داروین و نیچه بود، بررسی می­شود. کتاب «الزهاوی:عبدالرزاق الهلالی» که به زندگی­نامه زهاوی پرداخته و برخی از آراء او را دربارۀ شعر بیان کرده و تعدادی از اشعار او را در بخش پایانی بررسی می­کند. هلال ناجی در کتاب «الزهاوی و دیوانه المفقود» علاوه بر سرگذشت و آراء شعری او، آراء شاعرانی چون معری که زهاوی تحت تاثیری آنها بوده است، را بررسی کرده و در پایان کتاب، اشعاری که در نقد دیدگاهها و خرافات اجتماعی بودند و در زمان حیات وی چاپ نشده­اند را با عنوان «النزغات» وارد می­کند. علاوه بر این­ها کتاب­های فراوانی دربارۀ این دو شاعر، گفتمان ادبی، طنز و ادبیات تطبیقی منتشر شده است که در درون پژوهش بخشی از آنها بیان گردیده است.از جمله مهمترین پایان­نامه­هایی که ما را در راستای این پژوهش مدد رساند، می­توان به «بازتاب مسائل سیاسی-اجتماعی در شعر ملک الشعرای بهار: دانشگاه بوعلی»، «المراه و الدفاع عنها فی شعر جمیل صدقی الزهاوی: دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی»، «مقایسه آرای سیاسی و اجتماعی جمیل صدقی زهاوی و ملک الشعرای بهار: دانشگاه پیام نور مرکز مشهد»، «جمیل صدقی الزهاوی(افکاره و عقایده فی دیوانه) : دانشگاه تربیت معلم سبزوار»، «گفتمان شعری قصیده«ثوره فی الجحیم»جمیل صدقی زهاوی:دانشگاه بوعلی» را نام برد که در تمامی آنها پژوهشگران بخشی از افکار سیاسی و اجتماعی هرکدام از شاعران را بررسی کرده­اند. علاوه بر آنها مقالات و پژوهش­های فراوانی دراین­باره انجام گردیده است که مجال بحث نیست. اما هیچ کدام به طور مستقل به تطبیق گفتمان طنز دراشعار سیاسی و اجتماعی آنهانپرداخته­اند، لذا بررسی تطبیقی مشابهت­های این دو شاعر، براساس رویکرد اجتماعی و سیاسی امری لازم به نظر می رسد.تعداد صفحه : 178قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید