پایان نامه : تأثیر آینه­ درمانی بر توانایی حرکتی بیماران مبتلا به سکته مغزی مراجعه‌کننده به بخش فیزیوتراپی بیمارستان قائم (عج) و امام رضا (ع)

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته آموزش پرستاری

گرایش : داخلی-جراحی

عنوان : تأثیر آینه­درمانی بر توانایی حرکتی بیماران مبتلا به سکته مغزی مراجعه‌کننده به بخش فیزیوتراپی بیمارستان قائم (عج) و امام رضا (ع)

دانشگاه علوم پزشکی مشهد

دانشکده پرستاری و مامایی

 

تأثیر آینه­درمانی بر توانایی حرکتی بیماران مبتلا به سکته مغزی مراجعه‌کننده به بخش فیزیوتراپی بیمارستان قائم (عج) و امام رضا (ع)

 

پایان‌نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد آموزش پرستاری

(گرایش داخلی-جراحی)

 

 

استاد محترم راهنما:

جناب آقای دکتر سید رضا مظلوم

 

اساتید مشاور تخصصی:

سرکارخانم فرزانه حسن زاده

جناب آقای دکتر کاویان قندهاری

 

شهریورماه 1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکید

زمینه و هدف: توانبخشی یکی از راههای مهم پیشگیری از ازکارافتادگی ناشی از سکته مغزی است، لذا اتخاذ تدابیری برای افزایش کارایی آن ضروری است. آینه درمانی در برخی مطالعات اثرات مثبتی بر توانایی حرکتی بیماران داشته اما نتایج تایید شده ای در این زمینه وجود ندارد. این مطالعه با هدف تعیین تأثیر آینه درمانی بر توانایی حرکتی بیماران پس از سکته مغزی انجام شد.

روش کار: در این کارآزمایی بالینی تصادفی 50 بیمار مبتلا به سکته مغزی در بیمارستانهای قائم (عج) و امام رضا (ع)  شهر مشهد  به صورت تخصیص تصادفی در دو گروه کنترل (25 نفر)  و آینه­درمانی (25 نفر) قرار گرفتند. در گروه مداخله، آینه­درمانی  در 20 جلسه 30 دقیقه‌ای به صورت روزانه یا روزدرمیان انجام شد، به این صورت که فرد حرکات دامنه حرکتی اندام فوقانی و تحتانی را توسط سمت سالم در مقابل آینه انجام داده و تنها تصویر آینه­ای آن را مشاهده می­نمود. برنامه‌ی معمول توانبخشی (تحریک عصبی-عضلانی و حرکت درمانی) در هر دو گروه کنترل و مداخله اجرا شد. توانایی حرکتی اندام فوقانی و تحتانی قبل، حین و پس از درمان با استفاده از ابزار های بازیابی حرکتی، عملکرد حرکتی، توانایی راه رفتن، مراقبت از خود بارتل و دامنه حرکتی مفاصل مورد ارزیابی قرار گرفت. داده­ها توسط نرم افزار spss نسخه 5/11 و آمار توصیفی و تحلیلی (آزمونهای تی، من ویتنی و کای اسکوئر و …) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته­ها: دو گروه قبل از مداخله از نظر شاخص­های توانایی حرکتی و متغیرهای مداخله­گر تفاوت آماری معنی­داری نداشتند(05/0p<). پس از مداخله بیماران در گروه آینه درمانی از نظر شاخص­های عملکرد حرکتی(9/7%) ، بازیابی حرکتی(9/11%) و توانایی راه رفتن (7/4%) نسبت به گروه کنترل بهبود داشتند که این از نظر آماری معنادار بود (05/0>p). اما از نظر شاخص توانایی مراقبت از خود و دامنه حرکتی مفاصل تفاوت آماری معناداری وجود نداشت (05/0<p).

نتیجه­گیری: آینه‌درمانی برخی شاخص‌های توانایی حرکتی بیماران سکته مغزی را بهبود می‌بخشد بنابراین توصیه می‌شود به عنوان یک روش ساده، ارزان و مددجو محور، بصورت مکمل برنامه توانبخشی در این بیماران بکار رود.

کلیدواژه­ها: عملکرد انتهای فوقانی/تحتانی، آینه­درمانی، بازیابی عملکردی، فعالیت‌های روزمره زندگی، دامنه حرکتی مفاصل، توانبخشی سکته مغزی

عنوان                                                                                                                  صفحه
فصل اول: معرفی پژوهش
بیان مسأله                                                                                                                                                         2
اهداف پژوهش                             6
فرضیات پژوهش6
تعریف واژه‌ها 7
پیش‌فرض‌های پژوهش8
فصل دوم: دانستنی‌های پیرامون پژوهش
چارچوب پنداشتی10
مروری بر مطالعات16
فصل سوم: روش پژوهش
طرح پژوهش27
جامعه پژوهش27
محیط پژوهش27
نمونه‌پژوهش27
حجم نمونه و روش محاسبه آن

روش نمونه گیری

27

28

مشخصات واحدهای پژوهش29
متغییرها و نحوه کنترل آن‌ها29
ابزار گردآوری داده‌ها و ویژگی­های آنها30
روایی و پایایی ابزار31
روش گردآوری داده‌ها32
روش تجزیه و تحلیل داده‌ها35
محدودیت‌های پژوهش35
ملاحظات اخلاقی36
فصل چهارم : یافته‌های پژوهش
توصیف مشخصات واحدهای پژوهش38
یافته‌های اصلی پژوهش48
یافته‌های جانبی59
فصل پنجم: بحث و بررسی اطلاعات پژوهش
بحث و بررسی یافته­های اصلی                                                                                                                                                                  76
نتیجه‌گیری نهایی88
کاربرد نتایج89
پیشنهادات             90
منابع
پیوست‌ها
پیوست 1 : فرم انتخاب واحد پژوهش                                                                                       
پیوست 2:  فرم مشخصات فردی واحد پژوهش
پیوست 3: ابزار عملکرد حرکتی
پیوست 4: ابزار توانایی راه رفتن
پیوست 5:ابزار بازیابی حرکتی برونستروم
پیوست 6 : ابزار مراقبت از خود بارتل
پیوست 7 :  فرم رضایت آگاهانه شرکت در طرح تحقیقاتی
پیوست 8:  کدهای اخلاقی حفاظت از آزمودنی انسانی در پژوهش های علوم پزشکی
چکیده انگلیسی
صفحه عنوان انگلیسی
جدول1-4 : توزیع فراوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب جنس در دو گروه آینه­درمانی  و کنترل39
جدول2-4 :  میانگین سن بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه در دو گروه آینه­درمانی  و کنترل39
جدول ‌3-‌4: توزیع فراوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب بیمارستان محل مراجعه در دو گروه آینه­درمانی و کنترل40
جدول 4-4: توزیع فراوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب برنامه مراجعه بیماران در دو گروه آینه­درمانی و کنترل40
جدول 5-4: توزیع فراوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب سطح تحصیلات در دو گروه آینه­درمانی و کنترل41
جدول 6-4: توزیع فراوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب وضعیت تأهل در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل42
جدول 7-4: توزیع فراوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب شغل در دو گروه آینه­درمانی و کنترل42
جدول 8-4: توزیع فراوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب درآمد ماهیانه در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل43
جدول9-4: میانگین قد و وزن و نمایه توده بدنی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل44
جدول10-4: توزیع فراوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب نوع سکته مغزی در دو گروه آینه­درمانی و کنترل44
جدول11-4 : میانگین مدت زمان پس از سکته بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل45
جدول12-4 : توزیع فراوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب سمت آسیب دیده در دو گروه آینه­درمانی و کنترل45
جدول13-4 : توزیع فراوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب نیمکره غالب در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل46
جدول14-4 : توزیع فراوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب تطابق سمت آسیب دیده و نیمکره غالب در دو گروه آینه­درمانی و کنترل46
جدول15-4 : میانگین قدرت عضلانی دست و پا بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل47
جدول 16- 4 :میانگین نمرات ابزار حمایت خانواده بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل47

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                         صفحه                                                                                                                     
جدول 17- 4 : میانگین نمرات عملکرد حرکتی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه به تفکیک مرحله اندازه‌گیری در دو گروه آینه­درمانی و کنترل49
جدول 18- 4 : میانگین نمرات توانایی راه رفتن در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه به تفکیک مرحله اندازه­گیری در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل51
جدول 19- 4 : میانگین نمرات بازیابی حرکتی در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه به تفکیک مرحله اندازه­گیری در دو گروه آینه­درمانی و کنترل53
جدول 20- 4 : میانگین نمرات مراقبت از خود در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه به تفکیک مرحله اندازه­گیری در دو گروه آینه­درمانی و کنترل55
جدول 21- 4 : میانگین نمرات محدودیت دامنه حرکتی مفاصل، در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه به تفکیک مرحله اندازه­گیری در دو گروه آینه­درمانی و کنترل57
جدول 22- 4 : نتایج آزمون آنالیز واریانس دوطرفه در مورد مقایسه درصد افزایش شاخص عملکرد حرکتی در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب گروه و برخی از مشخصات فردی59
جدول 23- 4 : نتایج آزمون آنالیز واریانس دوطرفه در مورد مقایسه درصد افزایش شاخص توانایی راه رفتن در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب گروه و برخی از مشخصات فردی60
جدول 24- 4 : نتایج آزمون آنالیز واریانس دوطرفه در مورد مقایسه درصد افزایش شاخص بازیابی حرکتی در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب گروه و برخی از مشخصات فردی61
جدول 25- 4 : نتایج آزمون آنالیز واریانس دوطرفه در مورد مقایسه درصد افزایش شاخص مراقبت از خود در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب گروه و برخی از مشخصات فردی62
جدول 26- 4 : نتایج آزمون آنالیز واریانس دوطرفه در مورد مقایسه درصد کاهش محدودیت دامنه حرکتی مفاصل، در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب گروه و برخی از مشخصات فردی63
جدول 27- 4 : مقایسه میانگین و انحراف معیار درصد تغییرات عملکرد حرکتی در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب جنس در گروه آینه درمانی و کنترل64
جدول 28- 4 : مقایسه میانگین و انحراف معیار تغییرات درصد عملکرد حرکتی در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب تحصیلات در گروه آینه درمانی و کنترل65
جدول 29- 4 : مقایسه میانگین و انحراف معیار تغییرات درصد بازیابی حرکتی در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب نمایه توده بدنی در گروه آینه درمانی و کنترل66
جدول 30- 4 : مقایسه میانگین و انحراف معیار تغییرات درصد توانایی راه رفتن در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب شغل در گروه آینه درمانی و کنترل67
جدول 31- 4 : مقایسه میانگین و انحراف معیار تغییرات درصد مراقبت از خود در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب درآمد ماهیانه در گروه آینه­درمانی و کنترل68
جدول 32- 4 : مقایسه میانگین و انحراف معیار تغییرات درصد مراقبت از خود در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب نوع سکته در گروه آینه­درمانی و کنترل69

 

عنوان                                                                                                                    صفحه
جدول 33- 4 : مقایسه میانگین و انحراف معیار تغییرات درصد محدودیت دامنه حرکتی در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه بر حسب نمایه توده بدنی در گروه آینه­درمانی و کنترل70
جدول 34- 4 : مقایسه میانگین و انحراف معیار فلکشن زانو در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه در دو گروه آینه­درمانی  و کنترل71
جدول35- 4 : مقایسه میانگین و انحراف معیار پلانتار فلکشن مچ پا در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه در دو گروه آینه­درمانی و کنترل72
جدول 36- 4 : مقایسه میانگین و انحراف معیار دورسی فلکشن مچ پا در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل73
جدول 37- 4 : مقایسه میانگین وانحراف معیار اکستنشن آرنج در بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه در دو گروه آینه­درمانی و کنترل74
عنوان                                                                                                                      صفحه
نمودار 1-2: نمودار چارچوب پنداشتی15
نمودار 1-4: میانگین نمرات عملکرد حرکتی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه به تفکیک مرحله اندازه‌گیری در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل50
نمودار 2-4 : میانگین نمرات توانایی راه رفتن بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه به تفکیک مرحله اندازه‌گیری در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل52
نمودار 3-4 : میانگین نمرات بازیابی حرکتی بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه به تفکیک مرحله اندازه‌گیری در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل54
نمودار 4-4 : میانگین نمرات مراقبت از خود بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه به تفکیک مرحله اندازه‌گیری در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل56
نمودار 5-4 : میانگین نمرات مراقبت از خود بیماران مبتلا به سکته مغزی مورد مطالعه به تفکیک مرحله اندازه‌گیری در دو گروه آینه‌درمانی و کنترل58
عنوان                                                                                                                       صفحه
شکل 1-3 : نحوه قرار گرفتن آینه در اندام تحتانی33
شکل 2-3: نحوه قرار گرفتن آینه در اندام فوقانی34

بیان مسأله

سکته مغزی یا حوادث عروقی مغز، شایعترین بیماری ناتوان کننده نورولوژیک در بزرگسالان می­باشد که باعث آسیب به سیستم‌های حسی، حرکتی، ادراکی، بینایی و شناختی می­شود که درنتیجه بیماران را برای انجام فعالیت­های روزمره زندگی ناتوان می­کند(1).

این بیماری در حدود 10 تا 12 درصد کل مرگ و میر دنیا را به خود اختصاص داده است(2). براساس آمار سازمان بهداشت جهانی وقوع سکته مغزی سالانه بین 7/2 تا 4/7 مورد در هر هزار نفر جمعیت در نوسان است (3). سکته­های مغزی سومین علت مهم مرگ در کشورهای پیشرفته می­باشند. به طوری که سالانه حدود 000/750 نفر در ایالات متحده آمریکا دچار سکته مغزی می‌شوند. حدود 000/150 نفر (000/90 زن و 000/60 مرد) به دلیل سکته مغزی و یا عوارض آن جان خود را از دست می­دهند، که از این میان 25 درصد افراد سن کمتر از 65 سال دارند. حدود 12 درصد علل مرگ در انگلستان ناشی از سکته مغزی است. حدود 7 درصد تخت­های بیمارستانی در اسکاتلند توسط بیماران مبتلا به سکته مغزی اشغال می­شود و 6/4 درصد کل هزینه­های بهداشتی این کشور در ارتباط با سکته مغزی می­باشد (4). شیوع سکته مغزی در کشورهای غربی بین 100 تا 300 در هر 100 هزار نفر در سال متغیر است. در آسیا نیز تعداد کسانی که در اثر سکته مغزی جان خود را از دست می­دهند نزدیک به کسانی است که به دنبال بیماری­های قلبی می­میرند (5). براساس آمارهای موجود در مرکز آمار ایران، تعداد مبتلایان به سکته مغزی 270 مورد در هر 100 هزار نفر محاسبه شده است (2) و بروز سالیانه آن 149-113 نفر در هر 000/100 نفر جمعیت برآورد شده که با مسن­تر شدن جمعیت در سال­های آینده بر میزان آن افزوده خواهد شد (6).

سکته مغزی پس از بیماری­های قلبی-عروقی و نئوپلاسم­های بدخیم سومین عامل مرگ و میر در جهان به شمار می‌رود. این مشکل دلیل عمده­ای برای مرگ و میر، ناتوانی و افت کیفیت زندگی است(6). این بیماری یک مشکل شایع بهداشتی و نیز یکی از شایعترین بیماری­های نورولوژیک تهدیدکننده حیات و از علل اصلی ناتوانی‌های شدید و خانه‌نشین شدن افراد است (3, 7).

سکته مغزی دلیل عمدۀ ناتوانی است که نیاز به مراقبت در منزل دارد و مهمترین عامل ایجاد ناتوانی‌های طولانی مدت در تمام دنیاست (2). یک سوم بیمارانی که دچار سکته مغزی می­شوند ناتوانی­های دائمی را تجربه می­کنند. از بین بیماران مبتلا به سکته مغزی فقط 13 درصد قادر به بازگشت به شغلشان هستند. سکته مغزی یک واقعه بسیار مهم در زندگی است که منجر به تغییرات جسمی، روانی و عملکردی در زندگی فرد می­شود. سکته مغزی یک حادثه غیرقابل پیش­بینی و ویرانگر برای بیمار و خانواده اوست، به عبارتی یک بیماری خانوادگی است، بطوری که زندگی بیمار و خانواده وی پس از سکته مغزی دچار تغییراتی می­شود، که به صورت قبل از سکته برنخواهد گشت (5). علاوه براین سکته مغزی بر روی مراقبین، ارائه کنندگان خدمات سلامتی و اجتماعی نیز تأثیرات قابل توجهی دارد و عامل 5 درصد از بستری­های بیمارستانی به صورت حاد می­باشد (6) ولیکن امروزه با توجه به پیشرفت‌های موجود در تشخیص و درمان نظام سلامت، با تعداد بیشتری از این بیماران نسبت به گذشته روبرو است و علاوه بر مرگ ناشی از آن، اختلالات و معلولیت‌های جسمانی به جامانده از این بیماری‌ها، از لحاظ مراقبت‌های پزشکی و پرستاری در بیمارستان و منزل، به صورت یک معضل اجتماعی بزرگ درآمده است، از این رو، این بیماری به عنوان یکی از عوامل عمده از کارافتادگی به شمار می­آید و هزینه اقتصادی زیادی را بر جامعه تحمیل می‌کند(3). در کشور انگلستان هزینۀ درمان و بازتوانی بیماران مبتلا به سکته مغزی 4 درصد بودجه خدمات بهداشتی را شامل می‌شود و نیز سهم عمده­ای از هزینه 40 میلیارد دلاری که سالانه در آمریکا صرف بیماران سکته مغزی می­شود، به مراقبت طولانی مدت و توانبخشی بعد از بیماری اختصاص دارد. بنابراین بهبود و توسعه روشهای درمانی مؤثری که مرحله بهبودی بعد از حادثه را دربرگیرد، از لحاظ درمانی، اجتماعی و اقتصادی اهمیت حیاتی دارد(2).

اختلال حسی و حرکتی شدید در اندام منجر به ناتوانی در مراقبت از اندام و آسیب آن می­­شود. شایع­ترین عارضه و بدترین علامت بالینی ناشی از سکته مغزی، ناتوانی­های حرکتی از جمله همی­پلژی و همی­پارزی است(8-9). حدود 85 درصد از افرادی که دچار سکته مغزی شده­اند همی­پارزی را تجربه می­کنند، اگرچه شدت و تنوع اختلالات در بیماران با همی‌پلژی و همی­پارزی، به محل و وسعت ضایعه بستگی دارد، ولی اختلالات عملکرد حرکتی از عمده­ترین تظاهرات بالینی همی‌پارزی است، که اجرای فعالیت‌های روزمره زندگی و شغلی و تفریحی، را برای بیماران دشوار و یا غیرممکن می‌سازد (10). همان طور که مطالعات نیز نشان می­دهد حدود 53 تا 24 درصد از این بیماران پس از سکته مغزی به استقلال می‌رسند (11). کاهش قدرت، سرعت و کنترل حرکت در 60 تا 78 درصد بیماران دیده شده که سبب کاهش توانایی‌های عملکردی آنان می‌شود. اختلال حس سمت مبتلا، این عارضه را تشدید می­نماید که گاهی اوقات به صورت انکار اندام ظاهر می‌شود(9).

حدود 55 تا 75 درصد بیماران پس از سکته مغزی محدودیت در عملکرد اندام فوقانی را تجربه می­کنند، لذا اتخاذ تدابیری برای بهبود آن ضروری است. روش­های درمانی متنوع برای بهبود اختلالات ناشی از این بیماری شامل استفاده از داروهای شل کننده عضلات، ضددردها، استفاده از ماساژ، تحریکات الکتریکی، حرکات درمانی و جراحی پیشنهاد شده است (10). بنابراین بررسی و شناخت عوارض حسی و حرکتی به جای مانده از این بیماری اهمیت دارد زیرا با شناخت و درک این گونه عوارض، فرآیند درمان و پیشگیری از ناتوانی بهتر انجام می­گیرد و از عوارض متعاقب آن جلوگیری به عمل می­آید(8).

برخی از مداخلات حرکت­درمانی که اثر آنها در بهبود کنترل و توانایی حرکتی بیماران در اندام تحتانی و فوقانی پس از سکته مغزی مورد ارزیابی قرار گرفته است، شامل تمرینات کششی، هماهنگی و تعادلی، تحرک بخشی عملکردی و ماساژ، تمرینات تقویتی (ایزومتریک، ایزوتونیک، ایزوکینتیک)، هوازی، تمرینات راه رفتن، تمرینات نوار گردان و تمرینات پله، آموزش ورزش در بازوی پارستزیک، آموزش متمرکز بر اختلالات[1] در بازو، تحریک الکتریکی عملکردی، توانبخشی به کمک ربات ها و آموزش دوطرفه بازو می­باشد(10, 12).

در حال حاضر نیز برای بهبود توانایی­های حرکتی در هفته اول پس از سکته مغزی از درمان­های فیزیکی شامل بازآموزی عصبی-عضلانی و همچنین تمرینات عملکردی پیش از راه رفتن از جمله فعالیت­های انتقال وزن در حالت نشسته یا ایستاده و حفظ موقعیت بدون کمک، تمرینات ذهنی، تمرین حرکتی دوطرفه، تحریک الکتریکی عصبی عضلانی، روباتیک درمانی، تحریک حرارتی و… استفاده می‌شود(13).

با این حال بسیاری از پروتکل های درمانی برای پارستزی اندام فوقانی به تمرینات فشرده، تعامل بیمار با پرستار و درمانگر به صورت چهره به چهره، کتابچه­های راهنما و آموزش به مدت چند هفته نیاز دارد که باعث می­شود ارائه درمان فشرده برای همه بیماران دشوار باشد(12). با اینکه توانبخشی سکته مغزی از پیشرفت­های قابل توجه در درک بهبودی بعد از سکته مغزی و توسعه تکنیک­ها برای اصلاح فرایندهای بهبودی بهره برده است. اما هنوز بیماران با همی­پلژی بعد از سکته مغزی اغلب از اختلال عملکرد حرکتی اندام­ها رنج می­برند که به اختلال در کنترل حرکت و ناتوانی عملکردی نظیر ضعف عضلانی، تون عضلانی غیرطبیعی و ناهماهنگی منجر می­گردد. در اکثر بیماران، بیشترین بهبودی در 3 ماه اول رخ می­دهد اما به تدریج در شش ماه بعد از شروع همی‌پلژی و برنامه توانبخشی به یک کفه می­رسد. بنابراین، استراتژی­های توانبخشی لازم است تا بهبود عملکرد را در بیماران سکته مغزی هرچه بیشتر و سریع تر به حالت قبل برگرداند، برای این منظور باید از روش‌های درمانی نو و ابتکاری بهره برد(13).

پایۀ توانبخشی سکته مغزی براین فرض استوار است که بیماران پس از سکته مغزی تا حدودی به صورت  خودبخودی و نیز یادگیری و تمرین، بهبود خواهند یافت. سازماندهی مجدد در مغز برای کنترل حرکات، به میزان زیادی با تمرین بهبود می‌یابد بنابراین برای کسب نتایج بهتر، لازم است تکنیک­های توانبخشی در جهت رفع نقایص حرکتی خاص بیماران برنامه‌ریزی شوند. استفاده از برنامه‌های مکمل تأثیر برنامه‌های معمول و پایۀ توانبخشی را افزایش می‌دهد. با توجه به اینکه برنامه‌های توانبخشی در حال حاضر تنها در کلنیک­های تخصصی و بخش­های فیزیوتراپی و با هزینه­های بالا صورت می‌پذیرد، وجود برنامه­های مکمل و نو که روند بهبودی بیماران را سرعت بخشیده و توسط فرد غیرمتخصص و خانوادۀ بیمار قابل اجرا باشد، بسیار مفید خواهد بود(14) همچنین هزینۀ زیاد برنامه­های توانبخشی که قبلاً به آن اشاره شد، ضرورت افزایش اثربخشی این برنامه‌ها را ایجاب می‌کند.

این موضوع که مغز و به خصوص کورتکس توانایی تغییر ساختار و در نتیجه عملکرد را دارد، امروزه به طور گسترده‌ای مورد قبول واقع شده است. علاوه براین مغز آسیب دیده ممکن است پتانسیل بیشتری برای ترمیم نسبت به مغز سالم داشته باشد. به نظر می‌رسد اقدامات توانبخشی یکی از اجزای حیاتی در تسهیل این تغییرات باشد. نوروپلاستیسیتی یکی از مهمترین مفاهیم پس از سکته مغزی است. در یک چارچوب کلی ترمیم پذیری یا شکل پذیری دوباره مغز ممکن است به صورت تغییر در ساختار در طول زمان و یا تغییر در عملکرد حاصل شود. قشر مغز با ارتباطات سیناپسی بی‌شماری که دارد، محل مناسبی برای تحقق این ترمیم‌پذیری است. با این تعریف، مشاهده می­شود که تغییرات در سطح قشر مغز، ممکن است به شیوه‌های مختلف، صورت گیرد. مطالعات متعددی نشان داده است که غنی سازی محیط اطراف، آموزش مهارت­های حرکتی و افزایش ورودی‌های حسی باعث بروز تغییراتی در سطح قشر مغز می­شود که به معنای افزایش ارتباطات سیناپسی است (6).

این موضوع کاملاً شناخته شده است که افزایش سیگنال­های حسی از طریق شیوه­های مختلف می‌تواند شکل پذیری[2] مغزی را بالا ببرد. فرآیندهای حسی مانند بینایی، شنوایی، حس عمقی، لمس و فشار می­تواند واسطه­ای در بازخورد اطلاعات باشد و بر عملکرد حرکتی بیمار تأثیر داشته باشد (13). علاوه براین نقایص حسی و درگیر نمودن حواس بیماران به ندرت در برنامه‌های توانبخشی بیماران سکته مغزی مورد توجه قرار می­گیرد و مطالعات اندکی نیز در خصوص تأثیر درگیر نمودن حواس بر بازیابی حرکتی اندام‌ها و به خصوص عملکرد آنها صورت گرفته است(15). همچنین مطالعاتی نشان داده­اند که سازماندهی عملکرد سیستم حرکتی از جمله قشر حرکتی اولیه می­تواند توسط حرکت اندام­های طرف سالم بدن و مشاهده حرکات غیرفعال اندام مقابل تعدیل شوند(13).

توانبخشی حرکتی با هدف افزایش توان شکل‌پذیری سلول­های عصبی که شامل حرکت­های وظیفه محور می­باشند (مانند ریختن یک فنجان چای)، بهترین و جدیدترین روش برای توانبخشی بعد از سکته مغزی هستند. در این میان روش‌هایی مانند راه رفتن روی تردمیل با حمایت وضعیتی و کاهش قسمتی از وزن بدن، ارتوزهای[3] رباتیک جهت اندام­های فوقانی و تحتانی، تحریکات الکتریکی برنامه­ریزی شده جهت عضلات و اعصاب و فناوری­های توانبخشی با استفاده از حقیقت مجازی و تحریکات مغناطیسی مغز از روش­های نوینی هستند که دارای اثربخشی تأیید شده و تجمعی با تمرینات حرکتی وظیفه محور می­باشند (6).

آینه­درمانی یکی از روش­های نسبتاً جدید است که بر روی حرکت اندام­های بدون آسیب متمرکز است. این روش برای اولین بار توسط راجرز راماچاندران[4] به عنوان درمانی برای از بین بردن حرکات غیرارادی و درد و فلج در اندام خیالی ابداع شد(16). پس از برنامه آینه­درمانی، بیماران بهبود حرکت و راحتی بیشتر و درد کمتری را در اندام قطع شده گزارش کردند(13). این روش درمانی در افرادی که آمپوتاسیون دست یا پا و دیگر اندام­های بدن داشته­اند، بکار رفته است. همچنین در مورد استفاده موفقیت آمیز از آینه‌درمانی در بیماران مبتلا به سندرم درد پیچیده منطقه­ای[5]، آسیب عصب محیطی، پاره شدگی شبکه بازویی و پارستزی دست، بازآموزی حسی در هایپرستزی شدید بعد از صدمات دست گزارشاتی ارائه شده است(12-13).

مکانیسم آینه­درمانی از لحاظ نوروفیزیولوژی مورد بررسی قرار گرفته است. شواهد حاکی از این است که قسمت­هایی از قشر مغز که فعال هستند با مشاهده حرکات، درگیر اجرای آن حرکات، می­شوند. حرکات آینه­ای با فعال­سازی بیشتر نیمکره مقابل برای درک اندام همراه است (17). سازماندهی عملکرد حرکتی در اطراف موضعی که تحت تأثیر سکته مغزی قرار گرفته است، باعث بهبود حرکت پس از سکته مغزی و نیز بهبود سایر مناطق مغز در نیمکره آسیب دیده می­شود. مطالعات تصویربرداری از عملکرد مغز نشان داده که تصور حرکتی باعث افزایش تحریک پذیری قشر حرکتی اولیه در طرف مبتلا و تسهیل حرکت اندام­ها شده است(13).

در افراد سالم ایجاد توهم از طریق مشاهده حرکات دست آینه باعث افزایش تحریک­پذیری قشر حرکتی می‌شود. با این حال مکانیسم دقیق آینه­درمانی در بیماران با سکته مغزی در حد حدس و گمان باقی مانده است. بیمار با ایجاد تصویر دیداری از سمت فلج، آن را مشابه اندام سالم در حال حرکت تصور می­کند. درنهایت، این توهم که از طریق مشاهده تصویر حرکات دست سالم در آینه ایجاد می­شود، ممکن است باعث شود فرد از اندام فلج بیشتر استفاده کرده، در نتیجه روند عدم استفاده از اندام فلج، را معکوس می­نماید. همچنین از طریق تعدیل تحریک­پذیری قشر حرکتی، آینه­درمانی ممکن است به طور مستقیم بهبود حرکتی را تحریک نماید. در نهایت آینه‌درمانی به عنوان نوعی تمرین حرکتی است که مبتنی بر توهم و تمرینات ذهنی از حرکات اندام­ها است (17).

تعدادی از مطالعات تصویربرداری از مغز، تأثیرات آینه­درمانی را بر روی عملکرد مغز نشان داده است و شواهد نوروفیزیولوژیک نیز حاکی از کاربرد آینه­درمانی برای بهبود نیمکره­ای که دچار سکته مغزی شده است، وجود دارد. اگرچه دانش موجود در مورد تأثیر واقعی و بالینی آینه­درمانی بر عمکرد حرکتی اندام فلج، کم می­باشد (18).

برخلاف روش­های پیشرفته و گران قیمت، آینه­درمانی به عنوان یک درمان ساده، ارزان و مهمتر از همه مددجو- محور ممکن است عملکرد اندام ها را بهبود بخشد(12). این روش اخیراً به دلیل گزارشاتی مبنی بر سودمندی آن در بیماران مبتلا به اختلالات مختلف، بسیار مورد توجه قرار گرفته است (19). آینه­درمانی به عنوان یک تکنیک مکمل به همراه برنامۀ معمول توانبخشی در مراحل اولیۀ درمانی ممکن است مفید باشد. حتی استفاده از آن پس از ترخیص در منزل نیز امکان­پذیر است. مشروط بر آن که فردی که مراقبت از بیمار را بر عهده دارد در این باره آموزش‌های کافی و درست را دریافت کرده باشد(13).

مطالعه وو بر روی بیماران با سکته مغزی مزمن، بیان می­کند که آینه­درمانی عملکرد حرکتی و حسی را افزایش داده در صورتی که بر توانایی مراقبت از خود تأثیری نداشته است (20). نتایج مطالعه سوتبیاز نیز نشان داده است اگرچه آینه­درمانی بازیابی و عملکرد حرکتی را افزایش می­دهد اما برتوانایی راه رفتن تأثیری نداشته است(13). باوجود اینکه بعضی از مطالعات انجام شده تأثیر آینه­درمانی را بر برخی از جنبه­های حرکتی مورد بررسی قرار داد­ه­اند اما در هرکدام از آنها نارسایی­هایی وجود دارد که عبارتند از حجم کم نمونه، مطالعه برخی از جنبه­های حرکتی و بررسی بیماران در مرحله­ای خاص پس از سکته مغزی و ….

با توجه به اینکه در مراحل اولیۀ سکته مغزی، پرستار نقش مهمی در توانبخشی دارد بخصوص وقتی که بیمار بستری بوده و نیاز به مراقبت‌های پرستاری دارد. با وضعیت‌دهی[6] و حرکت‌دهی[7] می‌توان از افزایش اسپاسیته، کوتاه‌شدگی اندامها[8]، درد شانه، سندرم شانه-دست، عقب‌گرد کمربند شانه‌ای و لگن و حتی انکار سمت مبتلا جلوگیری کرد (14).

فیزیوتراپی و پرستاری باید مکمل یکدیگر باشند. زیرا فیزیوتراپی و پرستاری همپوشانی دارند. در مراحل اولیه پرستار در طی روز از بیمار مراقبت می­کند در حالی که فیزیوتراپ برای مدت کوتاهی از روز با بیمار می­باشد (21). همچنین در مرحله اولیه، عملکرد پرستار نباید از عملکرد فیزیوتراپ متفاوت باشد. اگر تفاوت قابل توجهی بین عملکردها وجود داشته باشد، بیمار قادر نخواهد بود حرکات جدیدی را که یاد گرفته، تثبیت کند و در زندگی روزمره‌اش بکار ببرد (14). برای کسب همکاری خوب، فیزیوتراپ باید پرستار را از پیشرفت­های بیمار و آنچه را که بیمار یاد گرفته است تا خودش انجام داده یا با حداقل کمک انجام دهد، آگاه کند. فیزیوتراپ همچنین باید نحوه درمانش و تغییراتی که در آن می­دهد با پرستار در میان بگذارد (21). در صورتی که پرستار و فیزیوتراپ به کمک یکدیگر ارزیابی اولیه از توانایی‌ها و ناتوانی‌های بیمار را با یکدیگر انجام دهند و پرستار نیز در جلسات فیزیوتراپی بیمار حضور یابد، بسیار مفید خواهد بود. این همکاری موجب خواهد شد که کادر پرستاری بیشتر در توانبخشی بیمار شرکت کرده و پیشرفت بیمار در روند توانبخشی راضی کننده­تر باشد. لذا همکاری بین پرستاران و فیزیوتراپ­ها ضروری به نظر می­رسد. همکاری می‌تواند با ارتباط خوب بین اعضای مختلف تیم توانبخشی و نیز پرستارانی که مشکلات خاص بیماران مبتلا به همی‌پلژی را می‌دانند، بدست آید (14).

با توجه به اینکه پرستاری و فیزیوتراپی با یکدیگر ارتباط تنگاتنگی دارد، به همین دلیل بازتوانی و توانبخشی از حوزه‌های مورد توجه پرستاران بوده است. به طوری که مقالات بسیاری در مجلات متعددی منتشر شده است که یا توسط پرستاران صورت گرفته و یا به نقش پرستاران در موضوع توانبخشی بیماران به خصوص بیماران پس از سکته مغزی پرداخته است(22-24). علاوه براین حرکت و توانایی افراد برای حرکت یکی از مهم‌ترین مفاهیم پرستاری است که در تمامی کتب مفاهیم پرستاری به آن اشاره شده است.

علی‌رغم اینکه به اثرات آینه‌درمانی اشاره شد در مورد کارآیی این برنامه در بهبود توانایی حرکتی بیماران پس از سکته مغزی تحقیقات محدودی انجام شده است. در بررسی‌های گسترده‌ای که در پایگاه‌های اطلاعاتی مختلف انجام شد تعداد انگشت شماری از مطالعات وجود داشتند که تأثیر آینه‌درمانی را بر عملکرد حرکتی بیماران سکته مغزی مورد مطالعه قرار داده بودند و دارای محدودیت‌هایی مانند حجم کم نمونه، بررسی شاخص‌های محدود، بررسی اندام فوقانی یا تحتانی به صورت جداگانه و… بودند. لذا در این پژوهش بر آن هستیم به این سؤال پاسخ دهیم که آیا آینه‌درمانی بر توانایی حرکتی بیماران پس از سکته مغزی مؤثر است؟

تعداد صفحه : 121

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید