دانلود پایان نامه ارشد اصلاح نباتات: تنوع سوماکلونال در گیاه دارویی بارهنگ با استفاده از مارکر ISSR

دانلود پایان نامه پایان نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد اصلاح نباتات در رشته کشاورزی( M.Sc )

با عنوان:بررسی تنوع سوماکلونال در گیاه دارویی بارهنگ با استفاده از مارکر ISSR

       دانشکده تحصیلات تکمیلی

پایان نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد اصلاح نباتات در رشته کشاورزی( M.Sc )

عنوان

بررسی تنوع سوماکلونال در گیاه دارویی بارهنگ با استفاده از مارکر ISSR

1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

فهرست مطالب
عنوانصفحه
چکیده ……………………………………………………………………………………………………………………1
فصل اول: مقدمه و کلیات …………………………………………………………………………………………2
1-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………….3
1-1-2- گیاهان دارویی…………………………………………………………………………………………….4
1-1-3- گیاهانی که به عنوان گیاه دارویی شناخته می شوند   ……………………………………….4
1-1-4- دلایل رویکرد به گیاهان دارویی…………………………………………………………………….5
1-1-5- مواد مؤثره گیاهان دارویی……………………………………………………………………………..

1-1-5-1- متابولیت های ثانویه…………………………………………………………………………………

6

7

1-1-5-2- طبقه بندی متابولیت های ثانویه…………………………………………………………………8
1-1-5-3- تولید متابولیت های ثانویه از گیاهان دارویی………………………………………………..10
1-1-5-4- راهکارهای افزایش متابولیت های ثانویه گیاهی از طریق کشت بافت …………….10
1-1-6- بیوتکنولوژی و کشت بافت گیاهان دارویی …………………………………………………….11
1-1-7- هدف از اصلاح گیاهان دارویی……………………………………………………………………..12
1-2- بارهنگ………………………………………………………………………………………………………….14
1-2-1- رده بندی علمی بارهنگ………………………………………………………………………………14
1-2-2- تاریخچه بارهنگ…………………………………………………………………………………………15
1-2-3- خصوصیات گیاه شناسی بارهنگ……………………………………………………………………15
1-2-3-1- اختصاصات ظاهری گونه ………………………………………………………………………..15
1-2-4- چند گونه از خانواده های بارهنگ………………………………………………………………….16
1-2-5- محل رویش و پراکندگی طبیعی بارهنگ…………………………………………………………17
1-2-6- نیازهای اکولوژیکی بارهنگ………………………………………………………………………….17
1-2-7- ترکیبات بارهنگ………………………………………………………………………………………….18
1-2-8- خواص درمانی بارهنگ ……………………………………………………………………………….19
1-3- کاربردهای م هم کشت بافت در اصلاح نباتات……………………………………………………19
1-4- تنوع سوماکلونال …………………………………………………………………………………………….20
1-4-1- تنوع سوماکلونال در کشت بافت گیاهی………………………………………………………….20
1-4-2- منشاء و چگونگی ایجاد تنوع سوماکلونال……………………………………………………….21
1-4-2-1- تغییرات ژنتیکی(وراثت پذیر)……………………………………………………………………21
1-4-2-1-1- تغییر در سطح پلوئیدی…………………………………………………………………………21
1-4-2-1-2- تغییرات ساختمانی در DNA هسته‌ای…………………………………………………..23
1-4-2-1-3- نوترتیبی شیمری………………………………………………………………………………….23
1-4-2-2- تغییرات اپیژنتیکی(وراثت ناپذیر)……………………………………………………………….24
1-4-3- کنترل تنوع سوماکلونال………………………………………………………………………………..24
1-4-4- کاربرد تنوع سوماکلونال در اصلاح نباتات………………………………………………………26
1-5- مارکر(نشانگر)…………………………………………………………………………………………………26
1-5-1- انواع نشانگرهای ژنتیکی………………………………………………………………………………27
1-5-1-1- نشانگرهای مورفولوژیک………………………………………………………………………….27
1-5-1-2- نشانگرهای مولکولی………………………………………………………………………………..27
1-5-1-2-1- نشانگرهای پروتئینی…………………………………………………………………………….28
1-5-1-2-2- مارکرهای DNA………………………………………………………………………………..28
1-5-1-2-2-1- مارکرهای DNA غیرمبتنی برPCR…………………………………………………29
1-5-1-2-2-2- مارکرهای DNA مبتنی برPCR………………………………………………………30
1-6- دلایل استفاده از نشانگرهای مولکولی در زمینه گیاهان دارویی……………………………….32
1-7- اهداف مشخص تحقیق…………………………………………………………………………………….33
فصل دوم: بررسی منابع……………………………………………………………………………………………..34
2-1- بررسی مرور منابع……………………………………………………………………………………………35
فصل سوم: مواد و روش‌ها…………………………………………………………………………………………45
3-1- آزمایش اول…………………………………………………………………………………………………….46
3-1-1- مواد گیاهی…………………………………………………………………………………………………46
3-1-2- محیط کشت……………………………………………………………………………………………….46
3-1-3- دستورالعمل تهیه یک لیتر محیط کشت MSFull……………………………………………49
3-1-4-استریل کردن بذور………………………………………………………………………………………..50
3-1-5- محیط کشت جوانه زنی………………………………………………………………………………..50
3-1-6- مرحله کالزایی……………………………………………………………………………………………..50
3-2- آزمایش دوم……………………………………………………………………………………………………51
3-2-1- بررسی تنوع سوماکلونال در گیاه بارهنگ با استفاده از مارکر ISSR…………………..51
3-2-2- مواد گیاهی…………………………………………………………………………………………………51
3-2-3- استخراج DNA ژنومی……………………………………………………………………………….53
3-2-4- تهیه بافرTE……………………………………………………………………………………………….54
3-2-5- تهیه بافر(5x) TBE)…………………………………………………………………………………..54
3-2-5-1- تهیه بافر(1x) TBE)………………………………………………………………………………54
3-2-6- تعیین کیفیت و کمیت DNA ژنومی استخراج شده…………………………………………55
3-2-7- انجام واکنش زنجیرهای پلیمراز(PCR)…………………………………………………………55
3-2-8- چرخه حرارتی در دستگاهPCR……………………………………………………………………56
3-2-9- الکتروفورز محصول PCR بر روی ژل آگارز…………………………………………………57
3-2-10- توالی آغازگرهای مورد استفاده……………………………………………………………………58
3-2-11-تجزیه و تحلیل داده‌ها…………………………………………………………………………………59
3-2-11-1-امتیازدهی باندها……………………………………………………………………………………..59
3-2-11-2- تجزیه خوشه‌ای…………………………………………………………………………………….59
3-2-11-3- شاخص‌های مولکولی…………………………………………………………………………….61
فصل چهارم نتایج و بحث………………………………………………………………………………………….62
4-1- نتایج مربوط به بررسی الگوی باندی DNA……………………………………………………….63
4-2- بررسی محتوای اطلاعات چند شکل (PIC)……………………………………………………….64
4-3- درجه تشابه ژنتیکی………………………………………………………………………………………….69
4-4- توزیع فراوانی فاصله ژنتیکی……………………………………………………………………………..71
4-5- تجزیه خوشه‌ای……………………………………………………………………………………………….71
4-6- نتایج حاصله از تجزیه به مختصات اصلی(PCO)……………………………………………….75
4-7- نتیجه‌گیری……………………………………………………………………………………………………..77
4-8- پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………79
منابع………………………………………………………………………………………………………………………..80
چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………………..II

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال
عنوانصفحه
شکل 4-1: کالوس ریزنمونه برگ (سمت راست) و ریزنمونه ریشه (سمت چپ)……………..63
شکل4-2:الگوی باندی 19 تیمار بارهنگ با استفاده از آغازگرهای IS16 (شکل بالا)وIS11 (شکل پایین)…………………………………………………………………………………………. 

67

نمودار 4-3: توزیع فراوانی مقادیر فاصله ژنتیکی بین تیمارهای مورد مطالعه…………………….71
شکل 4-4: دندروگرام حاصل از تجزیه خوشهای با استفاده از ضریب تشابه دایس……………74
شکل 4-5: ترسیم بای پلات 19 تیمار مورد بررسی بر اساس دو محور مختصات اصلی اول و دوم……………………………………………………………………………………………………………………… 

76

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول
عنوانصفحه
جدول 3-1: ترکیبات معدنی محیط پایه MS کامل……………………………………………………….46
جدول 3-2: دستور العمل تهیه یک لیتر محیط پایه MS………………………………………………..47
جدول 3-3:اجزاء سازنده استوک عناصر ماکرو……………………………………………………………..47
جدول 3-4:اجزاء سازنده استوک عناصر میکرو…………………………………………………………….48
جدول 3-5:اجزاء سازنده استوک عناصر میکروII………………………………………………………….48
جدول 3-6: اجزای سازنده استوک آهن………………………………………………………………………48
جدول 3-7: اجزاء سازنده استوک ویتامین……………………………………………………………………49
جدول 3-8: ترکیبات هورمونی مورد استفاده در کالزایی…………………………………………………51
جدول 3-9: ریزنمونه های مورد استفاده در فاز کالزایی…………………………………………………51
جدول 3-10: مواد گیاهی مورد استفاده………………………………………………………………………..52
جدول 3-11: اجزاء بافر TE……………………………………………………………………………………..54
جدول 3-12: اجزاء بافر (5x) TBE)………………………………………………………………………..54
جدول3-13: اجزای مورد استفاده برای تهیه 20 میکرولیتر Mastermix………………………..55
جدول 3-14: چرخه حرارتی PCR……………………………………………………………………………56
جدول 3-15: توالی آغازگرهای مورد استفاده……………………………………………………………….58
جدول 3-16 : وضعیت دو فرد j , i با همدیگر از نظر یک صفت نشانگری…………………….59
جدول 4-17 : نتایج بررسی 19 تیمار گیاه دارویی بارهنگ با استفاده از نشانگر ISSR……..66
جدول 4-18: مواد گیاهی مورد استفاده………………………………………………………………………..68
جدول 4-19: ماتریس تشابه بر اساس نشانگر ISSR و ضریب تشابه دایس…………………….70
جدول 4-20: گروه بندی تیمارها بر اساس تجزیه خوشهای…………………………………………..73

 

چکیده

گیاه بارهنگ با نام علمی(Plantagomajor.L) جزء خانواده Plantaginaceae می­باشد.از موسیلاژ این گیاه در فرآورده­های دارویی و آرایشی استفاده می­گردد. به منظور بررسی تنوع حاصل از کشت بافت در کالوس­های حاصل از گیاه بارهنگ، 18 تیمار حاصل از کالوس­های القا شده از ریزنمونه­های مختلف در غلظت­های متفاوت هورمونی به همراه یک نمونه شاهد انتخاب و DNA ژنومی با استفاده از روش CTAB استخراج و تنوع موجود بین نمونه­ها با استفاده 6 پرایمر از نشانگر­های ISSR بررسی شد. بررسی تنوع سوماکلونال حاصل در شرایط مختلف کشت، ریزنمونه­ها و واکشت­ها با استفاده از نشانگر­های ISSR نشان دهنده الگوی نواری متفاوت در بین کالوس­های حاصل از ریزنمونه­های مختلف در محیط­ها و واکشت­های متفاوت بود متوسط تعداد باندهای چند شکل با در نظر گرفتن تمام 59 باند پلی­مورف برابر 83/9 باند به ازای هر آغازگر بدست آمد. تجزیه کلاستر به روش UPGMA و ضریب تشابه دایس با استفاده از نرم‌افزار DARwin انجام شد. دندروگرام حاصل از تجزیه کلاستر انجام شده، ژنوتیپ­های مورد بررسی را در 6 گروه طبقه­بندی نمود. همچنین مقادیر تشابه ژنتیکی برآورد شده بین افراد بر اساس 59 باند پلی­مورف بین مقادیر 27/0 تا 83/0 با متوسط 54/0 بدست آمد.

 

کلمات کلیدی: بارهنگ، کالوس، تنوع سوماکلونال، ISSR .

 

 

 

 

 

فصل اول

مقدمه و کلیات

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1- مقدمه

قدمت شناخت خواص دارویی گیاهان، شاید بیرون از حافظه تاریخ باشد. یکی از دلایل مهم­ این قدمت، حضور باورهای ریشه­دار مردم سرزمینهای مختلف در خصوص استفاده از گیاهان دارویی است. اطلاعات مربوط به اثرها و خواص دارویی گیاهان، از زمانهای بسیار دور به تدریج سینه به سینه منتقل گشته و با آداب و سنن قومی درآمیخته و سرانجام در اختیار نسلهای معاصر قرار گرفته است. طبق برخی «سنگ‌نوشته‌ها» و شواهد دیگر، به نظر می­رسد مصریان و چینیان در زمره نخستین اقوام بشری بوده­اند که بیش از 27 قرن قبل از میلاد مسیح، از گیاهان به عنوان دارو استفاده کرده و حتی برخی از گیاهان را برای مصرف بیشتر در درمان دردها کشت کرده­اند(امیدبیگی، 1386).

گیاهان دارویی از هزاران سال پیش به عنوان یکی از مهمترین منابع دارویی کاربرد داشته­اند. سازمان بهداشت جهانی تخمین­زده است که بیش از 80% از مردم به صورت سنتی و یا مدرن از گیاهان دارویی استفاده می­کنند. بعلاوه برخی از داروهای شیمیایی نیز با الگوبرداری از مواد گیاهی ساخته شده­اند (تریپاتی، 2003). اگرچه تقاضا برای این ترکیبات افزایش یافته است اما برخی از این گیاهان، زیستگاه­های طبیعی محدود دارند و بسته به شرایط محیطی و جغرافیایی محل رویش گیاه، جمع­آوری آنها با مشکلاتی مواجه است. غلظت پایین این ترکیبات در گیاه محدودیت منابع طبیعی، تخریب روزافزون جنگل­ها و مراتع و فضای سبز، نابودی گونه­های متنوع گیاهی و جانوری، مشکلات مرتب با اهلی نمودن و کشت زراعی این گیاهان، توجه محققین را به استفاده از راهکارهای فناوری زیستی جهت افزایش تولید و بهره­وری گیاهان دارویی معطوف نموده است. فناوری زیستی با بهره­گیری از علوم مختلف مانند بیولوژی، بیوشیمی، ژنتیک و … با استفاده از راهکارهای کشت سلول­ها، اندام­ها و بافت­ها، مهندسی ژنتیک و نشانگرهای مولکولی قادر است کارایی گیاهان را به عنوان منابع تجدیدپذیر جهت تولید دارو افزایش دهد(کومار، 2008).

کشت سلول، بافت­ها و اندام­های گیاهی امکان تکثیر انبوه و سریع گیاهان و تولید متابولیت­های ثانویه را در شرایط درون شیشه­ای (Invitro) فراهم می­سازد. با استفاده از این سیستم کشت، علاوه بر دسترسی به منبع اولیه دارو در شرایط کنترل شده و مستقل از محیط، افزایش تولید ترکیبات جدید نیز امکان­پذیر می‌گردد(بورگاد، 2002).

تاکنون کشت سلولی طیف وسیعی از گیاهان دارویی بررسی شده است و ترکیبات مهمی نظیر: فلاونوئیدها، تانن­ها، الکالوئیدها و ترپنوئیدها از این طریق تولید شده­اند(امیدی، 1388).

 

1-1-2- گیاهان دارویی

گیاهان دارویی به گسترده وسیعی از گیاهان اطلاق می­شوند که در درمان بیماری و یا پیشگیری از بروز آن مورد استفاده قرار می­گیرند. حدود این گستره با فرهنگ ملی استفاده از گیاهان دارویی، قوانین و مقررات و پیشرفت­های علمی هر کشور تعیین می­شود. در طب سنتی کشورها معمولاً هر گیاهی را می­توان دارویی محسوب کرد. در تعریف دیگر چنین آمده است: گیاه دارویی به گیاهی گفته می­شود که دارای مواد مؤثره مشخصی است، در درمان بیماری به کار می­رود و نام آن گیاه در یکی از فارماکوپه­های معتبر بین­المللی ذکر شده باشد(دوازده­امامی، 1382).

 

1-1-3- گیاهانی که به عنوان گیاه دارویی شناخته می شوند

1- در پیکر این گیاه مواد خاصی ساخته می­شود به نام «مواد مؤثره» که این مواد تأثیر فیزیولوژیکی بر پیکر موجود زنده بر جا می­گذارند. این گیاهان برای مداوای برخی از بیماریها مورد استفاده قرار می­گیرند. مواد فعال مذکور در طی یک سلسله فرآیندهای ویژه و پیچیده بیوشیمیایی، به مقدار بسیار کم، معمولاً کمتر از وزن خشک گیاه ساخته می­شوند و به «متابولیت­های ثانوی» نیز معروفند.

2- کاشت، داشت و برداشت گیاهان دارویی، صرفاً به خاطر استفاده از مواد مؤثره آنها صورت می­گیرد.

3- ممکن است اندام خاصی چون ریشه، ساقه، برگها، گل و … حاوی مواد مؤثره مورد نظر باشد. از این رو نمی­توان تمام اندامهای گیاه مربوط را منبع ماده دارویی مورد نظر دانست.

4- معمولاً از اندامهای مورد نظر به صورت تازه استفاده نمی­شود (و بهتر است نشود). یعنی اندامهای مورد نظر باید تحت تأثیر عملیات خاصی چون: تمیز شدن، هوا خوردن، خشک شدن، پالودگی و … قرار گیرند و پس از آن مورد استفاده واقع شوند.

5- گیاهان دارویی حاوی مواد مؤثره در مقایسه با عموم گیاهان مورد استفاده در کشاورزی چون غلات و سبزیها که بطور عام و روزمره مورد استفاده انسانند در موارد خاص قابل استفاده­اند”برای تولید آنها سطوح زراعی نسبتاً محدودی نیز کفایت می­کند”(امیدبیگی، 1386).

 

1-1-4- دلایل رویکرد به گیاهان دارویی

استفاده روزافزون مردم از گیاهان دارویی و همچنین تمایل شرکتهای تولید کننده مواد دارویی به داروهای دارای منشاء گیاهی را می­توان به دلایل زیر دانست:

1- تهیه برخی از مواد مؤثره فعال که در صنایع دارویی اهمیت بسیاری دارند، به طور مصنوعی امکان پذیر­نیست و تنها به صورت طبیعی از گیاهان مورد نظر قابل استخراج­اند. این دسته از مواد یا بطور کلی ساختمان شیمیایی ناشناخته­ای دارند و یا به دلیل داشتن ساختمان شیمیایی بسیار پیچیده تهیه آنها بصورت مصنوعی در صنایع داروسازی مشکل و مستلزم هزینه بسیار­گران است.

2- برخی از مواد طبیعی گیاهی، چون سولانین­ها بصورت مستقیم قابل استفاده نیستند. یعنی در صورت استفاده مستقیم فاقد ارزش دارویی­اند. ولی اگر این مواد در صنایع دارویی تحت تأثیر برخی فرآیندهای شیمیایی قرار گیرند و در واقع بصورتی «نیمه­طبیعی غیر­مصنوعی» درآیند، به موادی فعال و قابل استفاده تبدیل خواهند شد. مواد مؤثره گیاهان پس از تأثیر فرایندهای شیمیایی، بو، طعم و مزه مطلوبتری نیز خواهند داشت.

3- مواد دارویی مصنوعی (شیمیایی) البته به طور سریع اثر می­بخشند و دارای یک تأثیر مشخص نیز می­باشند (ممکن است صرفاً مسکن باشند یا فقط تب بر و یا …) ولی اکثر آنها عوارض جانبی نامطلوبی بر بدن انسان بر جای می­گذارند. در حالی که مواد دارویی حاصل از گیاهان با آنکه بتدریج تأثیر می­بخشند، ولی اثرهای مفید جانبی داشته و فواید زیادی از نظر دوام سلامت بدن دارند.

4- مواد مؤثره گیاهان، بخصوص عطرها و اسانسها، موارد استفاده متعدد و متفاوتی در صنایع لوازم آرایشی، صنایع مواد شیمیایی خانگی(نظیر: شامپو، صابون، عطر، ادکلن، خوشبو کننده­های هوا و امثال آنها) دارند، بطوریکه بدون حضور مواد مؤثره مذکور، ساخت و تهیه بسیاری از محصولات یاد شده امکان پذیر نخواهد بود(ساخت و تهیه بسیاری از اسانسها به طریق شیمیایی امکان پذیر نیست).

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه :103

قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید