پایان نامه : مقایسه اثرات سطوح مختلف لسیتین سویا و زرده تخم مرغ در محیط انجماد بر کیفیت اسپرم قوچ افشاری در داخل فصل تولیدمثل

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مهندسی کشاورزی

گرایش :فیزیولوژی

عنوان : مقایسه اثرات سطوح مختلف لسیتین سویا و زرده تخم مرغ در محیط انجماد بر کیفیت اسپرم قوچ افشاری در داخل فصل تولیدمثل

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد ورامین - پیشوا

 

 

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مهندسی کشاورزی - علوم دامی(M.Sc)

 گرایش فیزیولوژی

 

موضوع:

مقایسه اثرات سطوح مختلف لسیتین سویا و زرده تخم مرغ در محیط انجماد بر کیفیت اسپرم قوچ افشاری در داخل فصل تولیدمثل

 

استاد راهنما:

دکتر حسن صادقی پناه

 

 

استاد مشاور:

دکتر کاظم کریمی

 

سال تحصیلی1393-

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالبعنوان                                                                                                                                 صفحهچکیده..................................................................................................................................... 1فصـل اول: کـلیات1-1- پرورش گوسفند............................................................................................................. 31-2- حفظ انجماد منی............................................................................................................ 31-3-  هدف آزمایش.............................................................................................................. 81-4-پرسش اصلی تحقیق (مساله تحقیق).................................................................................. 9فصل دوم: پیشینه تحقیق2-1- حفظ انجمادی............................................................................................................... 112-1-1- کاربرد و فواید حفظ انجمادی منی............................................................................. 112-1-2- انواع روش­های حفظ انجمادی................................................................................... 122-1-3- تاریخچه حفظ انجماد منی قوچ ................................................................................ 122-1-4-  مراحل حفظ انجمادی منی........................................................................................ 142-2- عوامل موثر بر انجماد اسپرم قوچ..................................................................................... 152-2-1- رقیق کننده ها........................................................................................................... 152-2-3- مواد نگهدارنده یا محافظت کننده­ها............................................................................. 162-2-3-1- مواد نگهدارنده درون سلولی یا نفود کننده............................................................... 162-2-3-2- مواد نگهدارنده برون سلولی یا نفود ناپذیر.............................................................. 182-3-آشنایی اختصاری با سیستم آنالیز رایانه ای (CASA)......................................................... 27فصل سوم: مواد و روش­ها3-1- تجهیزات مورد نیاز برای جمع آوری، انجماد، ذوب و ذخیره منی و ارزیابی­های اسپرم......... 313- 2-آزمایش اول......................................................................................................................................................... 313-3- آزمایش دوم........................................................................................................................................................ 313-4- حیوانات و جمع آوری منی............................................................................................................................ 323-5- آماده سازی رقیق کننده­ها................................................................................................................................. 323-6- رقیق سازی، انجماد و ذوب منی.................................................................................................................. 333-7- ارزیابی­های کیفیت اسپرم بعد از فرآیند انجماد-ذوب............................................................................ 333-8- آنالیز آماری.......................................................................................................................................................... 35فصل چهارم: نتـایج4-1- نتایج............................................................................................................................. 38فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری5-1- بحث............................................................................................................................ 445- 2- نتیجه گیری.................................................................................................................. 525-3- پیشنهادها ..................................................................................................................... 54منابع....................................................................................................................................... 55فهرست جداولعنوان                                                                                                                                    صفحهجدول 3-1-تجهیزات مورد نیاز برای جمع آوری، انجماد، ذوب و ذخیره منی و ارزیابی­های اسپرم.......................... 31جدول4-1-2- صفات ارزیابی شده رقیق کننده حاوی سطوح مختلف لسیتین اسپرم قوچ افشاری پس از انجماد .. 38جدول4-1-3- صفات ارزیابی شده رقیق کننده حاوی سطوح مختلف زرده تخم مرغ اسپرم قوچ افشاری پس از انجماد    39جدول4-1-4- مقایسه ویژگی های حرکتی(مربوط به CASA) اسپرم قوچ افشاری در بین تیمارهای اختصاص یافته      41جدول4-1-5- صفات ارزیابی شده رقیق کننده­های حاوی سطوح مختلف لسیتین و زرده تخم مرغ اسپرم قوچ افشاری پس از انجماد .................................................................................................................................................................................................. 42فهرست نمودارهاعنوان                                                                                                                                 صفحهنمودار 4-1-1 مقایسه سطوح مختلف لسیستین اسپرم قوچ افشاری پس از انجماد...................................................... 39نمودار 4-1-2 مقایسه سطوح مختلف زرده تخم مرغ اسپرم قوچ افشاری پس از انجماد............................................ 40چکیدهفرایند انجماد و ذوب اسپرم شامل در معرض قرار گرفتن ابتدایی اسپرم با مواد محافظ انجمادی، کاهش­دما به زیرصفر درجه سلسیوس، ذخیره، ذوب و سرانجام حذف ماده محافظ انجمادی و بازگشت به حالت طبیعی است. این تغییرات باعث آسیب­های ساختاری و بیوشیمیایی به اسپرم می­شود که می­تواند زنده­مانی و باروری اسپرم را تحت تاثیرقرار دهد. هدف از این پژوهش، بررسی اثر سطوح مختلف لسیتین(5/0، 1، 5/1 و 2 %) و زرده تخم مرغ(10، 15، 17 و 20 %) در رقیق­کننده پایه تریس- فروکتوز (همراه با 5 درصد گلیسرول) پس­ازفرآیند انجمادو یخ‌‌گشایی بود. نمونه‌های منی توسط واژن مصنوعی از 4 راس قوچ افشاری بالغ، هفته­ای 2 بار جمع­آوری شد. نمونه­های منی رقیق شده در معرض بخار ازت منجمد و در تانک حاوی ازت مایع ذخیره شد و سپس یخ­گشایی پایوت­های حاوی اسپرم در آب گرم 37 درجه سلسیوس انجام شد. تحرک­کل­وتحرک پیشرونده اسپرم با کمک سامانه آنالیز رایانه‌ای اسپرم اندازه­گیری شد. سلامت غشا، درصد اسپرم­های زنده و مورفولوژی اسپرم­ها بعد از فرایند یخ­گشایی اندازه­گیری شد. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که رقیق‌کننده حاوی 5/1% لسیتین و 15% زرده تخم­مرغ در مقایسه با سایر سطوح­های آزمایشی موجب بهبود معنی­دار­ در میزان تحرک­ کل، تحرک پیشرونده، یکپارچگی­غشا و اسپرم­های­زنده شد (01/0p < ). سطوح مختلف لسیتین و زرده تخم مرغ اثر معنی­داری روی مورفولوژی اسپرم­ها نداشتند (05/0p > ). مطابق با نتایج این پژوهش به نظر می‌رسد که افزودن 5/1% لسیتین و 15% زرده تخم­مرغ به رقیق‌کننده­های انجماد اسپرم قوچ افشاری باعث بهبود معنی­دار فراسنجه­های اسپرم از جمله تحرک و درصد اسپرم­های زنده میشود.کلید واژه ها : لسیتین، رقیق کننده، اسپرم منجمد، قوچ افشاریپرورش گوسفندپرورش گوسفند در ایران دارای قدمت تاریخی بسیار طولانی­می­باشد که هم اکنون ایران با داشتن 55 میلیون راس گوسفند، در رتبه چهارم جهان قرار دارد. اما متاسفانه به علت عدم بازده تولید مثلی و عدم استفاده از تلقیح مصنوعی در صنعت پرورش گوسفند، صرفه اقتصادی خوبی از این صنعت به دست نیامده و رشد چندانی نکرده است. بنابراین این مطالعه در مرحله اول به منظور انجماد منی قوچ با رقیق کننده­های بر پایه منشا گیاهی(لسیتین سویا) و حیوانی(زرده) برای بهبود کیفیت مناسب اسپرم بعد از فرآیند انجماد-ذوب و در مرحله دوم به منظور ارزیابی­عملکرد این رقیق کننده­ها با تست‌های­آزمایشگاهی مهم­مرتبط با توان باروری اسپرم صورت گرفت. نتیجه استفاده از این تست­ها، انتخاب رقیق کننده مناسب برای انجماد منی قوچ برای استفاده در تلقیح مصنوعی و انجام آسان برنامه­های اصلاح نژادی و در نهایت گسترش پرورش گوسفند و اقتصادی بودن آن خواهد شد.1-2- حفظ انجماد منیحفظ انجماد منی و تلقیح مصنوعی فواید زیادی را برای صنعت پرورش حیوانات اهلی، به ویژه برای بهبود تولید مثلی و ژنتیکی­ارائه می­کنند. اما بزرگترین مانع در حفظ انجماد منی، آسیبی است که به ساختمان اسپرم در طول فرآیند انجماد- ذوب وارد می­شود که منجر به باروری ضعیف اسپرم منجمد می­گردد (بارباس و همکاران، 2009). در طول سال­های اخیر، ابداع و توسعه­ی انواع رقیق کننده­های منی جهت انجماد اسپرم و در نتیجه افزایش راندمان و موفقیت تلقیح مصنوعی گسترش زیادی پیدا کرده است. لذا محققین مطالعات گسترده­ای برای تولید رقیق کننده­هایی که بتوانند باعث حفظ انجمادی اسپرم شوند، انجام دادند. از مهمترین مزایای منجمد کردن منی قوچ، می­توان به بارور نمودن همزمان تعداد زیادی میش با استفاده از اسپرم قوچ­های با نژاد برتر و چندقلوزا، انتقال­آسان منی­از مراکز تولید و جمع­آوری به دورترین دامداری­ها، انجام زایش­خارج از فصل تولید مثلی، جلوگیری از انقراض گونه­های در معرض خطر اشاره نمود (سالامون و مکسول، 2000).در تحقیقات مرتبط با حفظ انجماد منی، بسیاری از مطالعات بر تشخیص آسیب­های وارد شده به اسپرم در طول فرآیند انجماد- ذوب تمرکز نموده­اند(تریمچ و همکاران، 1997: مدیروس و همکاران، 2002). در حالی­که، مطالعات فراوان دیگری نیز به استفاده از محافظت کننده‌های مختلف در رقیق کننده منی برای جلوگیری یا کاهش این آسیب­ها، برای بهبود کیفیت اسپرم بعد از فرآیند انجماد-ذوب تاکید کرده‌اند(تساک ماکدیس، 2010: فیزر و همکاران، 1984 ). بیشتر ارزیابی­های آزمایشگاهی که برای سنجش کیفیت منی استفاده می‌شود، همبستگی بالایی با توان باروری اسپرم ندارند. استفاده از رنگ­های فلورسنت با استفاده از میکروسکوپ فلورسنت و دستگاه فلوسایتومتری، تجزیه­و تحلیل گسترده­تری از پارامترهای اسپرم مانند زنده مانی، یکپارچگی­غشا و DNA، وضعیت آکروزوم، کروماتین­وظرفیت­دارشدن، عملکرد میتوکندری و تغییرات ساختاری (آپوپتوزیس) اسپرم را فرآهم نموده است (گراهام، 2001).در بحث رقیق کننده منی برای جلوگیری بهتر از آسیب انجمادی[1] به کیفیت اسپرم، محافظت کننده­های انجمادی[2] مختلفی برای انجماد اسپرم در چند دهه گذشته استفاده شده است(کری و همکاران، 2000: واتسون، 1976). کیفیت اسپرم پس از ذوب، به دلیل وقوع شوک سرمایی و تنش اسمزی در طی فرآیند انجماد- ذوب کاهش می­یابد(سالامون و ویزر، 1972: بیلی و همکاران، 2000). بسیاری از این صدمات را می توان با رقیق کننده مناسب و مواد محافظ انجمادی مانع شد(گیل و همکاران، 200). ترکیبات موجود در رقیق کننده­ها باید بتوانند اسپرم را نسبت به شرایط متغیر بوجود آمده حفاظت نموده و حتی الامکان دچار صدمات کمتری کنند(هولت، 1997). غشاهای سلولی در برابر آسیب ناشی از انجماد حساسیت بالایی دارند، به طوریکه طی فرایند سرد شدن تنشی بر غشا اعمال شده که اثرات زیان آوری را به دنبال خواهد داشت.­­ در نتیجه­ی این تغییر، سلول ممکن است سوراخ شده که منجر به مرگ آن می‌شود(پاپا و مکاران، 2011). علاوه بر این، این تغییر ممکن است منجر به تجزیه ترکیبات سطحی غشا شود.­ بنابراین حفظ سلامت غشا برای تولید اسپرم با کیفیت، بعد از انجماد بسیار اهمیت دارد(هولت و همکاران، 1992). رقیق کننده­های منی دارای خواص ویژه­ای هستند که موجب نگهداری طولانی تر اسپرم­ها می­شوند. این مواد در تأمین انرژی مورد نیاز، حفاظت اسپرم از آسیب‌های دمایی، کاهش استرس­های فیزیکی و شیمیایی ناشی از سرد کردن، انجماد-ذوب اسپرم­ها و در نهایت ایجادیک محیط مناسب برای زنده ماندن­ موقت اسپرم­ها نقش دارند(کری، 2000). گلیسرول، دی متیل سولفوکساید و اتیلن گلیکول دارای وزن مولکولی کم بوده و عوامل محافظ انجمادی درون سلولی یا نفوذ کننده هستند و منابع لیپوپروتیینی یا مواد با وزن مولکولی بالا مثل زرده تخم مرغ، شیر یا لسیتین سویا برای جلوگیری از شوک سرمایی و گلوکز یا فروکتوز به عنوان منابع انرژی و سایر افزودنی­ها مانند آنزیم­ها و آنتی بیوتیک­ها به رقیق کننده اضافه می­شود(اماموردی و همکاران، 2013). منابع حیوانی مانند زرده تخم­مرغ، یک جزء طبیعی از رقیق کننده­های منی است که غشای سلول اسپرم را در مقابل شوک سرمایی، در طول انجماد-ذوب محافظت می­کند(واتسون، 1981). مکانیسم محافظتی توسط فسفولیپیدها (لسیتین) و لیپوپروتئین­های با چگالی پایین[3] انجام می­گیرد(ویدسور و وایت، 1997: موکه و همکاران، 2008). مطالعات قبلی نشان داد که اسپرم قوچ می­تواند در برابر شوک سرمایی، با افزودن 15 درصد زرده تخم مرغ به رقیق کننده تریس محافظت شود(فیزر و همکاران، 1984). با این حال، زرده تخم مرغ ممکن است آنتاگونیست مواد محافظ انجمادی، حاوی آلودگی­های میکروبی و خطر انتقال بیماری­ها، تغییرات زیاد در ترکیبات آن­ها، دشواری مشاهدات میکروسکوپی و سبب ظرفیت دار شدن اولیه اسپرم باشد. پروتئین­های گیاهی مانند لسیتین سویا[4]، فاقد این ایرادات زرده تخم مرغ می­باشند.در چند سال گذشته رقیق­کننده­های جدید حاوی لسیتین­سویا برای جایگزینی زرده تخم­مرغ، به طور گسترده برای انجماد منی استفاده شده است(دل واله و همکاران، 2012: گیل و همکاران، 2003: فوکویی و همکاران، 2007). در نتیجه بهبود حفظ انجماد منی، به تشخیص آسیب­های وارده به کیفیت اسپرم و استفاده از رقیق کننده منی مناسب برای جلوگیری از آسیب­های انجمادی به اسپرم را در طی فرآیند انجماد-ذوب می­طلبد.بنابراین، هدف پژوهش حاضر، بررسی استفاده از سطوح مختلف لسیتین سویا (5/0، 1، 5/1و 2%) و زرده تخم مرغ (10، 15، 17 و20 %) و مقایسه آن­ها و انتخاب بهترین سطوح آن­ها برای استفاده در رقیق کننده منی قوچ، ارزیابی اثر آن بر خصوصیات جنبایی، زنده مانی و یکپارچگی غشای اسپرم قوچ در طی انجماد-ذوب می­باشد.در طول سال­های اخیر، پژوهش­های بسیاری روی بهبود حفظ انجمادی منی[5] قوچ برای گسترش تلقیح مصنوعی صورت گرفته است. بقا و تحرک اسپرم پس از انجماد–ذوب تحت تاثیر فاکتورهای متعددی از قبیل کیفیت منی، نوع و غلظت اجزای موجود در محیط انجماد منی از قبیل غلظت گلیسرول و یا سایر مواد محافظ کننده مانند منابع پروتئینی و لیپوپروتئینی است. این مواد در تأمین انرژی مورد نیاز، حفاظت اسپرم از آسیب­های دمایی، کاهش استرس­های فیزیکی و شیمیایی ناشی از سرد کردن و انجماد- ذوب اسپرم­ها و در نهایت ایجاد یک محیط مناسب برای حفظ کیفیت اسپرم­ نقش دارند. بنابراین استفاده از محیط انجماد مناسب منی قوچ که بتواند از اسپرم­ها در برابر آسیب­های انجماد- ذوب محافظت کند و بقا و تحرک اسپرم را بعد از انجماد- ذوب حفظ کند، گام مهمی در جهت استفاده از اسپرم منجمد در تلقیح مصنوعی گوسفند و مطالعات آزمایشگاهی است.فرآیند انجماد اسپرم اکثر پستانداران مستلزم گذراندن دو مرحله می­باشد. در مرحله اول که دوره خنک کردن[6] نامیده می­شود، دمای منی رقیق شده از دمای 35-30 درجه به 5 درجه سلسیوس و در مرحله دوم که دوره منجمد کردن می­باشد، دمای منی رقیق شده از 5 درجه  به 196- درجه سلسیوس در نیتروژن مایع کاهش داده می­شود. در مرحله اول برای مقابله با شوک سرمایی، رقیق کننده­های سرمایی به منی اضافه می­گردد. این رقیق کننده­ها معمولا حاوی لسیتین، پروتئین­ها و لیپوپروتئین­های زرده تخم­مرغ می­باشند. در ابتدای مرحله دوم که مرحله انجماد است، به منظور حفاظت اسپرم در مقابل صدمات ناشی از تشکیل بلورهای یخ، از رقیق کننده­های انجمادی که حاوی 7-3 درصد گلیسرول است استفاده می­شود که موجب حفظ اسمولاریته شده و ظرفیت بافری رقیق کننده را تامین می­کند (دیپاز و همکاران، 2010: ویندسور و وایت، 1995). غشاهای سلولی در برابر آسیب ناشی از انجماد دارای حساسیت بالایی می­باشند به طوری که در طی فرآیند سرد شدن یک استرس حرارتی بر روی غشا ایجاد شده و منجر به تغییر کریستال مایع به فاز ژلی می­شود که در نتیجه اثرات زیان آوری را به دنبال خواهد داشت. در نتیجه این تغییر، سلول ممکن است سوراخ شده و منجر به مرگ سلول ­شود. علاوه بر آن، این تغییر ممکن است منجر به تجزیه ترکیبات سطحی غشا شود (هولت، 1984). بنابراین حفظ سلامت غشا برای تولید اسپرماتوزواهای با کیفیت بعد از انجماد بسیار اهمیت دارد. کشف خصوصیات حفاظتی گلیسرول در حین انجماد اسپرم در سال 1949 میلادی توسط پولژ باعث شد که بتواند برای اولین بار اسپرم حیوانات را منجمد کند. اینکه چگونه گلیسرول باعث حفظ اسپرم در حین انجماد می­شود یک پدیده کاملا شناخته شده است، چون هنوز هم در مورد مکانیسم عمل آن اختلاف نظر وجود دارد. گلیسرول قابلیت نفوذ پذیری بالایی داشته و اثر درون سلولی از خود نشان می­دهد. برای مثال اثر آبکشی شدید و بالای گلیسرول باعث کاهش تشکیل کریستال­های یخ درون سلولی می­شود. مکانیسمی که گلیسرول باعث آبکشی و کاهش دمای انجمادی می­شود به پتانسیل بالای پیوند آبی آن مربوط می­شود که درنتیجه غلظت الکترولیت­های آزاد شده افزایش یافته و ساخته شدن کریستال­های یخ به تأخیر افتاده و یا مقدار آن کاهش می یابد که در نتیجه اسپرم در مقابل تغییرات فشار اسمزی و غلظت­های نمک محافظت می­شود(مکلاگین و همکاران، 1992). علاوه بر گلیسرول، دی متیل سولفوکساید و اتیلن­گلایکول هم استفاده می­شوند که دارای وزن مولکولی کم هستند و عوامل محافظ انجمادی درون سلولی یا نفوذ کننده[7] نامیده می­شوند.منابع لیپوپروتئینی یا مواد با وزن مولکولی بالا مثل زرده­ی تخم مرغ، شیر یا لسیتین­سویا برای جلوگیری از شوک سرما[8] و گلوکز یا فروکتوز به عنوان منابع انرژی و سایر افزودنی­ها مانند آنزیم­ها و آنتی بیوتیک­ها به رقیق کننده اضافه می­شود(بلکشاو، 1995). برای تقویت رقیق­کننده­ها معمولا از ترکیبات با منشا حیوانی نظیر زرده تخم­مرغ و شیر کامل استفاده می­شود. این رقیق کننده­ها قادرند احتیاجات مورد نیاز اسپرم را که در بخش­های قبلی ذکرشد، تامین کنند. زرده تخم مرغ نیز یک جزء معمول تشکیل دهنده محیط­های انجماد است و با عمل بر روی غشا سلولی، اسپرم را در برابر شوک سرما محافظت می­کند، اما این رقیق کننده­ها مشکلاتی نیز با خود دارند به طوریکه درسال­های اخیر بحث­های زیادی را به خود اختصاص داده­اند. یکی ازاین مشکلات، تغییرات زیاد درترکیبات آن­هاست به طوریکه استاندارد سازی هر یک از اجزای وی‍ژه و مفید موجود در آن رقیق کننده بر خصوصیات انجمادی اسپرم را با مشکل مواجه می­کند. علاوه بر این زرده تخم مرغ و شیر ممکن است حاوی آلودگی­های میکروبی باشند که با تولید سموم، ظرفیت باروری اسپرماتوزوا را شدیدا کاهش داده و حتی باعث از بین رفتن آن­ها شوند و از همه مهمتر اینکه باعث انتقال بیماری­هایی مثل آنفولانزای مرغی شوند. از دیگر مشکلات زرده­ی تخم مرغ وجود مواد مضر از قبیل پروژسترون است که سبب ظرفیت دار شدن زود هنگام[9] اسپرم در طی انجماد می­شود. در محیط دارای زرده­ی­تخم مرغ به علت وجود مواد اضافی، مشاهدات میکروسکوپی اسپرم دشوار است. همچنین مواد موجود در زرده سبب مهار تنفس اسپرم­ها یا کاهش تحرک آن­ها می­شود و نیز سموم اندوتوکسین تولیدی توسط آلودگی­های موجود در زرده تخم­مرغ باعث کاهش باروری اسپرم می­شود. بنابراین آلودگی­های مایکوپلاسمایی و باکتریایی موجود در منابع حیوانی مورد استفاده در انجماد منی و گسترش منی­های منجمد گونه­های مختلف در سطح جهان همواره نگرانی گسترش بیما‌ری‌هایی مانند جنون گاوی و آنفلوآنزای مرغی را در سطح جهان در پی داشته است(ابوگلا و همکاران، 2004: امیرات و همکاران، 2004). فراوانی منابع گیاهی و عدم وجود آلودگی منابع گیاهی این ضرورت را ایجاد می­کند که این منابع جایگزین منابع حیوانی گردد، به طوریکه منابع گیاهی به ویژه لسیتین­سویا در مطالعات زیادی برای انجماد اسپرم گونه­های مختلف استفاده شده است که در فصل پیشینه تحقیق به طور کامل بررسی شده است.تعداد صفحه : 73قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید