پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت: الگوی بومی تدوین خط مشی‌های زیست محیطی

متن کامل پایان نامه با فرمت ورد

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مدیریت

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشکده مدیریت و حسابداری

رساله دکتری رشته مدیریت دولتی گرایش تصمیم‌گیری و خط مشی‌گذاری عمومی

عنوان:

الگوی بومی تدوین خط مشی‌های زیست محیطی

استاد راهنما:

دکتر فتاح شریف‌زاده

 استادان مشاور:

دکتر وجه‌الله قربانی‌زاده

دکتر سید محمّد میرمحمّدی

استادان داور:

دکتر کیومرث اشتریان

دکتر رضا واعظی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

فهرست مطالب:

فصل اول: طرح و کلیات تحقیق……………………… 9

مقدّمه……………………… 10

1-1- بیان مسئله……………………… 11

1-2- اهمیت و ضرورت موضوع……………………… 14

1-2-1- اهمیت و وخامت شرایط زیست‌محیطی جهان……………………… 14

1-2-2- اهمیت و وخامت اوضاع زیست محیطی کشور…………………….. 14

1-2-3- اهمیت محیط زیست از منظر اسلام……………………… 15

1-3- اهداف تحقیق………………………. 16

1-4- سؤال اصلی………………………. 16

1-5- سؤالات فرعی………………………. 16

1-6- فرضیه تحقیق………………………. 16

1-7- روش تحقیق………………………. 17

1-8- قلمرو موضوعی، مکانی و زمانی تحقیق………………………. 17

1-9- نقشه راه پژوهش……………………….. 18

1-10- شرح واژه‌ها و اصطلاحات تحقیق………………………. 20

فصل دوم: مبانی نظری پژوهش و ادبیات تحقیق……………………..23

مقدّمه……………………… 24

2-1- توسعه پایدار…………………….. 25

2-1-1- بعد اقتصادی توسعه پایدار…………………….. 28

2-1-2- بعد اجتماعی توسعه پایدار…………………….. 29

2-1-3- بعد زیست‌محیطی توسعه پایدار……………………..31

2-1-4- بعد سیاسی توسعه پایدار…………………….. 32

2-1-5- جمع‌بندی مبحث اول از فصل دوم……………………… 33

2-2- خط مشی‌گذاری زیست‌محیطی………………………. 34

2-2-1- تعریف خط مشی‌گذاری………………………. 35

2-2-1-1- تعریف خط مشی‌گذاری عمومی………………………. 35

2-2-1-2- تعریف خط مشی‌گذاری زیست‌محیطی………………………. 37

2-2-2- رویکردها، نظریه‌ها و مدل‌های خط‌مشی‌گذاری عمومی……………… 37

2-2-3- بازیگران و گروه‌های ذینفع……………………… 47

2-2-4- مرحله تدوین در خط مشی‌گذاری زیست‌محیطی………………………. 54

2-2-5- مطالعات تطبیقی جایگاه (ساختاری) محیط زیست………………………. 66

2-2-6- جمع‌بندی مبحث دوم از فصل دوم……………………… 68

2-3- نگرش بومی به خط مشی‌گذاری زیست‌محیطی………………………. 70

2-3-1- ارزش‌های برآمده از مبانی رویکرد اسلام به محیط زیست………………………. 71

2-3-2- اقتضائات خاص خط مشی‌گذاری زیست‌محیطی در ایران……………………… 85

2-3-3- جمع‌بندی مبحث سوم از فصل دوم……………………… 101

2-4- جمع‌بندی مباحث ارائه شده در فصل دوم……………………… 101

فصل سوم: روش تحقیق………………………. 102

مقدّمه……………………… 103

3-1- فلسفه استراتژی نظریه داده بنیاد……………………… 103

3-2- تعاریف و مفاهیم اصلی روش داده‌بنیاد……………………… 104

3-2-1- حساسیت نظری………………………. 105

3-2-2- یادداشت نظری………………………. 105

3-2-3- کفایت نظری………………………. 106

3-3- فرآیند تجزیه و تحلیل روش داده‌بنیاد……………………… 106

3-3-1- کدگذاری باز…………………….. 107

3-3-2- کدگذاری محوری………………………. 108

3-3-3- کدگذاری انتخابی………………………. 110

3-4- قلمرو زمانی و مکانی تحقیق………………………. 110

3-5- جامعه و نمونه تحقیق………………………. 111

3-6- اجرای روش در پژوهش حاضر………………………114

3-6-1- علل به کارگیری روش نظریه داده‌بنیاد…………………….. 114

3-6-2- مکانیزم بومی‌سازی خروجی تحقیق………………………. 115

3-6-3- ارتباط مراحل روش با سؤالات تحقیق………………………. 117

3-7- اعتبارسنجی نتایج تحقیق………………………. 118

3-7-1- مفاهیم و کلیات اعتبارسنجی پژوهش کیفی………………………. 118

3-7-2- روش اعتبارسنجی تحقیق………………………. 119

فصل چهارم: تجز یه و تحلیل داده‌ها…………………….. 122

مقدّمه……………………… 123

4-1- تجزیه و تحلیل مصاحبه‌ها…………………….. 124

4-1-1- مطالعه مورد نخست …………………….. 124

4-1-2- مطالعه مورد دوم …………………….. 141

4-1-3- مطالعه مورد سوم …………………….. 148

4-1-4- مطالعه مورد چهارم …………………….. 160

4-1-5- مطالعه مورد پنجم ……………………..167

4-1-6- مطالعه مورد ششم ……………………..175

4-1-7- مطالعه مورد هفتم …………………….. 184

4-1-8- مطالعه مورد هشتم …………………….. 192

4-1-9- مطالعه مورد نهم …………………….. 195

4-1-10- مطالعه مورد دهم …………………….. 203

4-1-11- مطالعه مورد یازدهم …………………….. 213

4-1-12- مطالعه مورد دوازدهم ……………………..220

4-1-13- مطالعه مورد سیزدهم …………………….. 225

4-1-14- مطالعه مورد چهاردهم …………………….. 236

4-1-15- مطالعه مورد پانزدهم …………………….. 241

4-1-16- مطالعه مورد شانزدهم …………………….. 244

4-1-17- مطالعه مورد هفدهم …………………….. 247

4-1-18- مطالعه مورد هیجدهم …………………….. 251

4-1-19- تحقّق کفایت نظری……………………… 254

4-2- تشریح «مقولات» بدست آمده در روش داده بنیاد……………………… 255

4-3- کدگذاری محوری………………………. 256

4-4- دستاورد روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد……………………… 265

4-4-1- پاسخ به سؤالات فرعی تحقیق……………………… 265

4-5- جمع‌بندی فصل چهارم……………………… 271

فصل پنجم: جمع ‌بندی، نتیجه‌گیری و ارائه پیشنها دها…………………….. 272

مقدّمه……………………… 273

5-1- کدگذاری انتخابی (استخراج گزاره‌های تئوریک)……………………..274

5-1-1- تشریح قضیه «بافت توسعه پایدار» در تدوین………………………. 275

5-1-2- تشریح قضیه «دوگانگی‌های متناقض‌نما» در تدوین………………………. 281

5-1-3- تشریح قضیه «هنجارهای بنیادین» وضع مطلوب تدوین………………………. 288

5-1-4- تشریح قضیه «الگوی تدریجی‌گرایی متعالی» تدوین………………………. 294

5-1-5- جمع‌بندی مرحله کدگذاری انتخابی تحقیق………………………. 298

5-2- اعتباریابی پژوهش………………………. 303

5-2-1- نوآوری پژوهش در «مفهوم‌سازی……………………..304

5-2-2- نوآوری پژوهش در «مقوله‌بندی»……………………… 305

5-2-3- نوآوری پژوهش در «قضایای تئوریک»……………………… 308

5-3- موانع و محدودیت‌های تحقیق………………………. 309

5-4- سایر دستاوردهای تحقیق………………………. 310

5-4-1- پیشنهادات عملی- اجرایی………………………. 312

5-4-2- پیشنهادات علمی- پژوهشی………………………. 318

پیوست‌ها ……………………..320

الف) سؤالات مصاحبه با خبرگان (مسائل عمومی محیط زیست)…………………….. 321

ب) سؤالات مصاحبه با خبرگان (بحران دریاچه ارومیه)…………………….. 322

ج) نمونه‌ای از یادداشت‌های نظری ……………………..323

کتابنامه……………………… 324

چکیده:

مدیریت دولتی با توجه به نتایج و منابع، از یک طرف و کنترل فرآیندهای سازمانِ عمومی از طرف دیگر به دنبال یافتن ترکیبی میان تعقل گراییِ مدیریت و تعقل گرایی منافع عمومی است. از بارزترین مصادیق «منفعت عمومی» توجه به ملاحظات زیست محیطی در ارائه خدمات عمومی می باشد. متأسفانه از زمان انقلاب صنعتی،‌ سرعت تخریب محیط زیست افزایش یافت. مرور اخبار دهه 1980 میلادی درباره محیط زیست کاملاً هشدار دهنده است. در کشور ما ایران نیز محیط زیست به سرعت در حال نابودی است. این در حالی است که مدل مشخصی برای سیاستگذاری زیست‌محیطی در کشور وجود ندارد. این پژوهش کیفی به دنبال کشف الگوی بومی تدوین خط مشی‌های زیست‌محیطی کشور با بهره‌گیری از نظریه داده‌بنیاد است. بدین منظور 16 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته تخصصی با خبرگان و 2 مطالعه مستقلّ مجزّا صورت پذیرفته است. تحلیل داده‌ها در فرآیند کدگذاری باز منجر به ظهور 119 مفهوم انتزاعی در قالب 40 مقوله اصلی گردید. سپس این مقولات در قالب پارادایم کدگذاری که مبیّن فرآیند کدگذاری محوری است به یکدیگر مرتبط شدند. در نهایت 4 قضیه و 11 زیر قضیه تئوریک در نتیجه کدگذاری انتخابی بدست آمد. تحلیل داده‌ها بر اساس نظریه داده‌بنیاد مبیّن آن است که شرایط موجود تدوین خط مشی‌های زیست‌محیطی کشور دارای چند «دوگانگی» بوده و لازم است از طریق به کارگیری الگوی «تدریجی‌ گرایی متعالی» ضمن برطرف نمودن دوگانگی‌های مذکور زمینه تحقّق «هنجارهای بنیادین» وضع مطلوب فراهم گردد.

فصل اول: طرح و کلیات تحقیق

مقدمه:

یکی از وظایف پژوهشگران علوم مدیریتی، رصد مشکلات جامعه به صورت عینی به منظور حلّ مسائل دنیای واقع و ارائه «راه حل»‌های متناسب به مدیران و سیاستگذران جهت حلّ آن مسائل است. اتفاقاً چنین هدفی به طور خاص در علوم خط مشی‌گذاری عمومی (سیاستگذاری عمومی) دنبال می‌شود. به طور ساده می‌توان گفت سیاست یا خط مشی عمومی اصول و موازینی است که بوسیله مراجع ذیربط در هر جامعه وضع شده و به عنوان الگو و راهنما، اقدامات و فعالیتهای جامعه را رهبری می‌کند. یکی از این اقدامات مهمّ عرصه اجتماعی، مباحث مربوط به مسائل، نیازها و راه‌حل‌های محیط زیستی که آحاد جامعه را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد.

موضوع خط مشی‌گذاری یا سیاست‌گذاری زیست محیطی از موضوعات اساسی مورد بحث در ادبیات خط مشی‌گذاری عمومی محسوب می‌شود. این موضوع به ویژه در سال‌های اخیر (پس از دهه 1970 میلادی) و گسترش بحران‌های زیست محیطی در سرتاسر جهان بیش از پیش مورد توجه دولتمردان کشورهای توسعه‌یافته و برخی کشورهای در حال توسعه قرار گرفت. از سوی دیگر پژوهشگر معتقد است موضوعات «نظریِ محض» در حوزه خط مشی‌گذاری عمومی مطابق با محتوا و ماهیت این رشته- که ماهیتی کاربردی و مسئله محور دارد- دارای اولویت نبوده و پرداختن به موضوعات و «مسائل عمومیِ» کشور، کاربردی شدن مطالعات عرصه خط مشی‌گذاری عمومی را موجب خواهد شد.

رساله حاضر مشابه عموم رساله‌های دکتری رشته مدیریت در پنج فصل تنظیم شده است. در فصل نخست کلیات تحقیق شامل مسئله تحقیق، اهمیت و ضرورت موضوع، اهداف و سوالات تحقیق، قلمرو زمانی و مکانی و واژه های عملیاتی تحقیق تشریح می شوند. البته کلیاتی در مورد روش تحقیق نیز ذکر شده که شرح بیشتر آن در فصل سوم ارائه خواهد شد. هدف نگارنده از نگارش فصل حاضر، ارائه شمای کلی پژوهش و مشخص کردن چارچوب، نقشه راه و اصول کلی تحقیق می باشد.

1-1- بیان مسئله

مرور اخبار دهه 1980 میلادی درباره محیط زیست کاملاً هشدار دهنده است. در طی این دهه جامعه علمی جهانی به صورت متوالی و پی در پی اقدام به انتشار مطالب جدیدی نمودند که حاکی از وجود مسائل عمده زیست محیطی در سطح جهان بوده است. انعکاس مسائل زیست محیطی در این سطح برای بسیاری غیرمنتظره بود. (Shafritz, 2008, p228) در حال حاضر جریان‌هایی در سراسر جهان وجود دارند که خطری جدّی برای محیط زیست به شمار می‌آیند. برخی از مهمترین این جریان‌ها به اختصار عبارتند از: (زاهدی، 1389، ص 9-8)

  • روند فزآینده رشد جمعیت: با در نظر گرفتن نرخ رشد کنونی جمعیت در نقاط مختلف جهان، تا پایان قرن بیست و یکم جمعیت جهان احتمالاً به حدود چهارده میلیارد نفر خواهد رسید.
  • بی‌ثباتی و آلودگی شدید کره زمین: خطرهای ناشی از تأثیرات گازهای گلخانه‌ای، از دست دادن لایه اُزن، باران‌های اسیدی و آلودگی‌های شیمیایی، جملگی سبب آلودگی شدید کره خاکی شده‌اند.
  • کاهش قدرت زایندگی خاک به دلیل آلودگی‌های زیست محیطی: هم اکنون، زمین در مقابل کودهای شیمیایی، کمتر واکنش مساعد نشان می‌دهد و دیگر نخواهد توانست به تقاضای روزافزون انسان‌ها برای مواد غذایی که ناشی از رشد بی‌رویه جمعیت است پاسخ دهد.
  • روند کاهشی ذخیره آب‌های زیرزمینی و ذخایر غذایی اقیانوس‌ها: کمبود آب و مواد غذایی فاجعه‌ای است که بشر را تهدید می‌کند؛ ضمن آنکه بیش از یک پنجم جمعیت جهان زیر خط فقر قرار دارند.

برای کاهش این نگرانی که بسیار بجا و به مورد است، ضرورت خط مشی‌گذاری زیربنایی دولتمردان کشورها برای بهبود مسائل زیست‌محیطی در راستای تحقق توسعه پایدار احساس می‌شود. فارغ از وضعیت بحرانی زیست‌محیطی در عرصه جهانی، وضعیت کنونی محیط زیست کشور نیز مطابق با شاخص‌های جهانی غیرمطلوب و بعضاً خطر آفرین گزارش شده است. اعلام شاخص جهانی عملکرد زیست محیطی سال 2012 که از سوی دانشگاه ییل[1] منتشر شد، نشان داد که هشدارهای کارشناسان محیط زیست را باید جدّی گرفت. بر اساس گزارش شاخص عملکردی محیط زیست EPI[2] ، ایران بین 132 کشور جهان با کسب نمره 73/42 در مقام 114 قرار گرفته است. ایران در سال 2010 با کسب نمره 60 در مقام 78 جهان و در سال 2008 میلادی با نمره 9/76 در رتبه 67 جهان قرار داشته است. نکته قابل توجه آن است که هیچ کشوری در بین دو اندازه‌گیری متوالی بیش از 30 پله تنزل نکرده اما ایران در اندازه‌گیری اخیر 36 پله تنزل داشته است. چنین وخامتی در شرایط زیست‌محیطی را در حالی شاهد هستیم که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، توجه به «محیط زیست» از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده و یک اصل مستقل را به خود اختصاص داده است:

در جمهوری اسلامی، حفاظت از محیط زیست که نسل امروز و نسل‌های بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند،‌ وظیفه عمومی تلقّی می‌گردد؛ از این رو فعالیت‌های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند ممنوع است. (قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل پنجاهم)

اما متأسفانه عدم تعبیر و تفسیر این اصل در قالب سیاست‌های خُرد و خط مشی‌های جزئی‌تر، عملاً عدم اجرای آن را به دنبال داشته است. علاوه بر این جستجوی تحقیقات انجام شده خط مشی‌گذاری زیست‌محیطی در ایران تقریباً بدون نتیجه بوده، در حالی که خط مشی‌های زیست محیطی همواره یکی از متغیرهای مورد علاقه دانشمندان علوم سیاسی و نیز تحلیل‌گران خط مشی‌گذاری سایر کشورها (به ویژه کشورهای توسعه یافته) بوده است. برخی از مطالعات صورت گرفته در این زمینه حاکی از تأثیر حائز اهمیت مؤلفه‌های فرهنگی و سیاسی بر خط مشی‌ها است. (Farazmand, 2009, p.220) از سوی دیگر یکی از نیازهای ضروری پژوهش‌های خط مشی‌گذاری عمومی کشور، انجام پژوهش‌های موضوع محور است، به طوری که می‌توان گفت چنین تحقیقاتی نسبت به پژوهش‌های صرفاً نظری (فارغ از موضوعات و مسائل عمومی کشور) اولویت بیشتری دارند.

کانون تمرکز پژوهش حاضر از میان مراحل خط مشی‌گذاری زیست‌محیطی، مرحله «تدوین خط مشی» است. البته این به هیچ وجه به معنی نادیده‌ انگاشتن ملاحظات اجرایی در مرحله تدوین خط مشی‌های زیست‌محیطی نیست[3]. چنانچه «تدوین خط مشی زیست‌محیطی» را به عنوان یک سیستم در نظر بگیریم، مسائل زیست‌محیطی ورودی‌های این سیستم خواهند بود چرا که مطابق با نظر هاولت، خط مشی‌گذاری یک فرآیند «هدف- محور» است و هدف غایی در آن «حلّ مسئله عمومی» است. (Hawlett and Ramesh, 2009, p4) بنابراین می‌توان خط مشی‌گذاری را یک فرآیند «مسئله-محور» دانست. مطابق با طبقه‌بندی کلّی مسائل زیست‌محیطی، می‌توان آنها را در سه بخش «مسائل ناشی از آلودگی آب»، «مسائل ناشی از آلودگی هوا» و «مسائل ناشی از آلودگی خاک» طبقه‌بندی نمود. این مسائل تحت تأثیر شرایط محیطی و اکوسیستمی هر کشور، از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. در مرحله پردازش، بر اساس ماهیت مسائل و سایر شرایط محیطی خط مشی زیست‌محیطی تدوین شده و به عنوان خروجی سیستم، وارد نظام بعدی که همان «سیستم اجرای خط مشی»‌ باشد می‌گردد.

و اما ضرورت طراحی مدل «بومی» در این زمینه را می‌توان از دو جنبه مورد بررسی قرار داد:

1- شرایط اقلیمی (اکوسیستمی) و سیاستی متفاوت و به تبع آن نوع مسائل زیست محیطی متفاوت کشور با سایر کشورها: خط مشی‌گذاری بر پایه مسائل عمومی، شکل می‌گیرند. یکی از عمده‌ترین مسائل عمومی، مسائل زیست‌محیطی است که نوع آن با توجه به شرایط اکوسیستمی هر کشور متفاوت با سایر نقاط جهان خواهد بود. ضمن آنکه بر اساس تعاریف ارائه شده برای مفهوم «توسعه پایدار»، پایداری توسعه تحت تأثیر محدودیت‌های ناشی از وضعیت اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی هر کشور بوده و از کشوری به کشور دیگر متفاوت می‌باشد. علاوه بر این نوع بازیگران، نهادها و قوای تأثیرگذار و نیز چگونگی و میزان ایفای نقش آنها بر فرآیند تدوین خط مشی‌های زیست‌محیطی هر کشور با توجه به قانون اساسی و شرایط حاکمیتی خاص آن کشور با سایر کشورها متفاوت بوده که تدبیر ملاحظات منحصربه فردی را برای خط مشی‌گذاری زیست‌محیطی می‌طلبد.

2- ماهیت ارزش- محور خط مشی‌ها: علوم خط مشی‌گذاری را می‌بایست به لحاظ محتوا و نیز مدّ نظر قرار دادن ارزش‌های انسانی درون آن، ماهیتاً علوم هنجاری دانست. به تعبیر لاسول «رویکرد علوم خط مشی‌گذاری به وضوح اهداف مبتنی بر ارزش‌ها را به شکل قابل ملاحظه‌ای در خود به کار می‌برد.» لاسول و کاپلان (1951) یکپارچگی آگاهانه ارزش‌های برآمده از ارتباطات میان‌فردی را به عنوان مبنای تعریف علوم خط مشی‌گذاری ارائه می‌کنند. دیدگاه لاسول به خط مشی‌گذاری دیدگاهی چندوجهی بوده و ماهیتی مسئله‌گرا دارد. از منظر وی باید به هنجارها و ارزش‌ها توجه کنیم.‌ لاسول تأکید می‌کند دیدگاه نظری و کاربردی باید با یکدیگر ترکیب شوند. پیش از آن چنین مطرح بود که خط مشی باید عاری از ارزش‌ها بوده و دیدگاه عقلانیت ابزاری حاکم بر آن باشد. (Deleon and Overman, 2008, p418) مطابق با این رویکرد، به کارگیری خط مشی‌های واحد در بسترهای فرهنگی و ارزشی متفاوت، بدون در نظر گرفتن این زمینه‌ها توفیق چندانی نخواهد داشت. چنین خط مشی‌هایی عموماً‌ در مرحله اجرا با شکست روبرو می‌شوند.

بنابراین، تحقیق حاضر به دنبال پر کردن خلأ پژوهشی موجود در زمینه خط مشی‌گذاری زیست‌محیطی کشور و طرّاحی مدل (الگوی) بومی تدوین خط مشی‌های زیست‌محیطی با در نظر گرفتن دو الزامِ فوق‌الذّکر است.

2-1- اهمیت و ضرورت موضوع

1-2-1- اهمیت و وخامت شرایط زیست‌محیطی جهان

بحران‌های زیست محیطی کل نظام طبیعت را تهدید می‌کنند. تخریب محیط زیست از طریق افزایش مصرف انرژی در جهان، انقراض گونه‌ها و نابودی جنگل‌ها در حالی صورت می‌پذیرد که بحث کنونی بسیاری از کنوانسیون‌ها، مجامع و آژانس‌های بین‌المللی و ملی در سراسر دنیا در زمینه محیط زیست و پایداری است و بسیاری از موافقت‌نامه‌های جهانی و تعهدات دولتی به ارائه استراتژی‌ها و راهکارهایی در حل مسائل محیطی اختصاص یافته‌اند. توجه به اخبار در طی دهه 1980 می​توانست هشدار دهنده باشد. در طی این دهه جامعه علمی جهان سدّ مربوط به رخدادهای جدید را که پیشتر مانع آشکار شدن وجود مسائل زیست​محیطی شد، از میان برداشت. به دلیل وجود چنین مسائلی است که از پنجاه سال پیش تا کنون بیش از 180 اجلاس توسط مجامع بین‌المللی برگزار شده است و می‌توان گفت که کمتر جلسه‌ای- حتی جلسات سیاسی- بین سران یا وزرای خارجی کشورهای جهان برگزار می‌شود که مسئله محیط زیست به مناسبتی جزء دستور کار نباشد. تا کنون 280 معاهده،‌ موافقت‌نامه و پروتکل بین‌المللی درباره حفاظت از محیط زیست تصویب شده که ایران به 18 معاهده از این معاهدات با تصویب مجلس شورای اسلامی ملحق شده است. (بهرامی، 1388، ص98)

1-2-2- اهمیت و وخامت اوضاع زیست محیطی کشور

الف) اسناد سازمان برنامه و بودجه: بررسی وضعیت محیطی کشور نشان می​دهد در حال حاضر کشور ما به خصوص در کلان​شهرها با مشکلات زیست‌محیطی رو به روست که بسیاری از آنها تبدیل به بحران​های ملی شده است. (سازمان برنامه و بودجه، 1378، ص 606). از جمله این مسائل می‌توان به ظهور و فراگیری پدیده «گسترش حومه‌ای» به ویژه در کلان‌شهرها اشاره نمود. بسیاری از قوانین و مقررات وضع شده جهت حفاظت از محیط زیست و بهبود وضعیت زیست​محیطی به فراموشی سپرده شده است و یا به طور ناقص و نارسا اجرا می‌گردد (همان، ص 482؛ معمارزاده و شکری، 1385، ص3)

ب) اسناد سازمان حفاظت از محیط زیست: با توجه به اینکه طیّ سالیان اخیر، ساماندهی و اجرای قوانین زیست محیطی بسیار ضعیف صورت گرفته و متناسب با شدّت مسائل و مشکلات بی‌شمار زیست محیطی که برخی از آنها به مرحله حاد رسیده و به عنوان بحران​های محیط زیست، تهدیدی جدّی برای سلامت جامعه ما محسوب می‌شوند، توسعه و تقویت نیافته است؛ در صورت ادامه این روند خسارات و ضایعات غیرقابل جبران به محیط زیست کشور وارد خواهد شد. (سازمان حفاظت محیط زیست، 1377، ص41؛ معمارزاده و شکری، 1385، ص3) همانطور که مشاهده می‌شود اسناد بررسی شده بیانگر شرایط زیست‌محیطی کشور در بیش از یک دهه گذشته است؛ حال آنکه مسائل و مشکلات زیست‌محیطی طی این سال‌ها به شکل فزاینده‌ای رشد کرده است.

امروزه رژیم حقوقی مسئولیت مدنی زیست‌محیطی بدون توجه به ویژگی‌های خاص خسارات زیست‌محیطی و هم‌چنین اهمیت این حوزه از مبانی ضعیفی تبعیت می‌نماید، به گونه‌ای که در حوزه‌های تقنین، قضا، اجرا و سیاستگذاری در این زمینه با مشکلات بنیادین مواجه هستیم. (فهیمی و مشهدی، 1389، ص 326)

1-2-3- اهمیت محیط زیست از منظر اسلام

موضوع محیط زیست و توجه به آن از جمله ابعاد کلیدی در توصیه‌های انبیای الهی محسوب می‌شود. در دین حنیف الهی که در طول تاریخ به شریعت‌های متنوّع برای انبیای الهی تجلّی می‌یافت، شناخت اصول زیست محیطی و تحصیل آن و پرهیز از تخریب محیط زیست و سعی برای سالم‌سازی آن، از بارزترین حقوق انسانی و نیز از روشن‌ترین تکالیف بشری به شمار می‌آید؛ تا نشاط جامعه همراه با سلامت آن و خرّمی افراد همراه با صحّت آنان تضمین شود. هدف از ارتباط با طبیعت در اسلام، بهره‌وری صرف از آن نیست بلکه تفکر اسلامی منادی «تداوم کمال» همه موجودات است. اسلام به جهان آفرینش به عنوان طبیعت نمی‌نگرد بلکه آن را خلقت الهی می‌بیند، آن گاه به رابطه خلقت با انسان به خوبی پی می‌برد که خداوند جهان را برای انسان آفرید و از طرف دیگر انسان را مسئول حفظ محیط زیست نمود و فرمود بین اعمال انسان و رخدادهای جهان ارتباط وجود دارد: «و لو أنّ القری آمنوا و اتّقوا لفتحنا علیهم برکاتٍ من السماء و الأرض» انسان موجودی جدای از آفرینش نیست، هم‌چنان که رخدادهای طبیعی در اعمال و اندیشه انسان مؤثر است، اعمال، اخلاق، اعتقادات و اندیشه انسان نیز در محیط زیست مؤثر خواهد بود. (جوادی آملی، 1386، ص 108) پیام قرآن کریم درباره ناسپاسان زیست محیطی و فاقدان فرهنگ صیانت محیط زیست این است: «ظَهَر الفَسادُ فی البرِّ و البحر بِمَا کَسَبَت أیدِی النّاس لیذیقَهُم بَعض الّذی عَملوا لَعلّهم یرجِعون» (روم، 41) آنچه از دستور سپهری و فرمان آسمانی بر می‌آید، این است که تابلوی زیبای آفرینش، «امانت الهی» به دست بشر است. (همان، ص23) توجه و تأکید دین مبین اسلام به صیانت از محیط زیست بر اهمیت موضوع خط مشی‌گذاری کلان و اثربخش در این زمینه افزوده و ماهیت ارزش- محور خط مشی‌گذاری زیست‌محیطی در کشور را بیش از پیش مشخّص می‌سازد.

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 340

قیمت : چهارده هزار تومان

 

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید