پایان نماه ارشد: دلالت های معنایی در فیلم های سینمایی ، تحلیل نشانه شناسی عناصر ارتباطی فیلم ” جدایی نادر از سیمین “

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم اجتماعی 

عنوان : دلالت های معنایی در فیلم های سینمایی ، تحلیل نشانه شناسی عناصر ارتباطی فیلم ” جدایی نادر از سیمین “

دانشگاه علامه‌ طباطبایی

دانشکده علوم اجتماعی

 

عنوان : دلالت های معنایی در فیلم های سینمایی ، تحلیل نشانه شناسی عناصر ارتباطی فیلم ” جدایی نادر از سیمین ” 

استاد رهنما:

دکتر مهدیزاده

استاد مشاور:

دکتر افخمی

                       

زمستان 93

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

فیلم یکی از وسایل ارتباط جمعی است، این ابزار ِارتباطی گونه‌ای از رسانه‌های دیداری /  شنیداری است و بدین‌ترتیب دو حس مهم آدمی چشم و گوش را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد؛ از آنجا که پدیده‌های پیرامونی تنها از طریق حواس پنجگانه دریافت می‌شود به نظر می‌رسد گریزی هم از فرایند عینیت یافتن پدیده‌ها به واسطه‌ی حواس وجود ندارد، در دنیای معاصر بیشتر رسانه‌ها در راستای حواس آدمی ساخته شده‌اند و در این میان رسانه‌های دیداری / شنیداری نقش مهمی را بازی می‌کنند. هر رسانه‌ای به یاری حواس آدمی متنی را به عینیت می‌رساند به عبارتی دقیق‌تر یک متن عینیت نخواهد یافت مگر اینکه در درون رسانه‌‌ای ‌تولید و از طریق رسانه‌ای دیگر دریافت شود. هر رسانه رمزگان ِمخصوص به خود را دارد که همراه متن ِتولید شده، دریافت و تقسیر می‌شوند. فیلم نیز به عنوان یک رسانه رمزگان ویژه‌ی خود را دارد و متنی را نیز به کمک آن‌ها تولید می‌کند. یکی از روش‌هایی که توانایی بالایی برای خوانش و تحلیل متون دارد نشانه‌شناسی است، این روش در پی دست‌یابی به عملکرد‌های تولید به واسطه زبان و بازنمایی است. هدف این پژوهش کاوشی در نشانه‌شناسی با رویکردی ارتباطی  و استفاده از توانایی این روش برای تحلیل یک فیلم است. به دنبال این هدف، ابتداء شناختی از این دانش و پیشینه‌ی تاریخی‌اش در کنار تعریفی از چگونگی  تولید و تفسیر معنا ارائه گردیده و سپس به یاری این شناخت، مفهوم‌های بنیادین نشانه‌شناسی فیلم نیز توضیح داده شده و نهایتاً  با دیدی دیگر روش نشانه‌شناسی و نحوه‌ی استفاده از این روش در خوانش متون دلالت‌گر را معرفی کرده‌‌ایم. در بخش کاربردی نشانه‌شناسی، فیلم «جدایی نادر از سیمین» گزینش شده‌است تا در جایگاه عمل، این روش را در دانش ارتباطات بازتعریف کنیم.

واژگان کلیدی: نشانه‌شناسی، نشانه‌شناسی فیلم، برجسته‌سازی، رمزگذاری و رمزگشایی، تحلیل بینامتنی، جانشینی و همنشینی، فیلم جدایی نادر از سیمین.

 

فهرست مطالب

عنوان …………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه

فصل اول

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 1

طرح مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………….. 1

اهداف ………………………………………………………………………………………………………………………………… 4

ضرورت ……………………………………………………………………………………………………………………………… 4

فصل دوم

مبانی نظری …………………………………………………………………………………………………………………………. 6

پرسش‌ها …………………………………………………………………………………………………………………………….. 57

مفاهیم ……………………………………………………………………………………………………………………………….. 58

فصل سوم

روش  تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………….. 62

جامعه آماری ………………………………………………………………………………………………………………………. 68

نمونه …………………………………………………………………………………………………………………………………. 68

فصل چهارم

تحلیل داده‌ها ………………………………………………………………………………………………………………………. 69

فصل پنجم

نتیجه‌گیری ……………………………………………………………………………………………………………………….. 100.

پیشنهاد …………………………………………………………………………………………………………………………….. 102

منابع ………………………………………………………………………………………………………………………………… 103

 

فهرست شکل‌ها

شکل …………………………………………………………………………………………………………………….. صفحه

شکل 1  رویکردهای معناشناسی ………………………………………………………………………………………………….. 6

شکل 2 الگوی سوسور از نشانه …………………………………………………………………………………………………… 9

شکل 3 چارچوب یلمزلف ………………………………………………………………………………………………………… 12

شکل 4 رابطه‌ی بین نشانه‌ها ………………………………………………………………………………………………………. 13

شکل 5 مراتب دلالت ……………………………………………………………………………………………………………… 15

شکل 6 محورهای‌ همنشینی و جانشینی ………………………………………………………………………………………….. 16

شکل 7 محورهای یاکوبسن ………………………………………………………………………………………………………. 16

شکل 8 مثلث نشانه‌ای ……………………………………………………………………………………………………………. 21

شکل 9 الگوی ارتباطی یاکوبسن …………………………………………………………………………………………………. 27

شکل 10 عناصر و کارکردهای الگوی ارتباطی ِیاکوبسن ……………………………………………………………………….. 28

شکل 11 الگوی هال از چرخش معنا …………………………………………………………………………………………… 30

شکل 12 تقسیم‌بندی رسانه‌ها …………………………………………………………………………………………………… 36

 

 

فهرست عکس‌ها

عکس …………………………………………………………………………………………………………………. صفحه

عکس 1 آغاز فیلم …………………………………………………………………………………………………………….. 105

عکس 2 پیانو فروخته شده …………………………………………………………………………………………………. 105

عکس 3 نادر …………………………………………………………………………………………………………………….. 106

عکس 4 سیمین ……………………………………………………………………………………………………………….. 106

عکس 5 راضیه …………………………………………………………………………………………………………………. 107

عکس 6 حجت ………………………………………………………………………………………………………………….. 107

عکس 7 ترمه و پدربزرگش …………………………………………………………………………………………………. 108

عکس 8 سمیه ……………………………………………………………………………………………………………………. 108

عکس 9 اعظم ……………………………………………………………………………………………………………………. 109

عکس 10 بازپرس ……………………………………………………………………………………………………………… 109

عکس 11 نمایش دادگاه 1 ………………………………………………………………………………………………….. 110

عکس 12 نمایش دادگاه 2 ………………………………………………………………………………………………….. 110

عکس 13 ماکت خانه‌ی ترمه ………………………………………………………………………………………………. 111

عکس 14 سیگار کشیدن سیمین ………………………………………………………………………………………….. 111

عکس 15 مادر و بچه‌ای تنها ………………………………………………………………………………………………. 112

عکس 16 پایان فیلم ………………………………………………………………………………………………………….. 112

 

فصل اول

 

مقدمه:

ارتباط در معنای همگانی خود، مجموعه پیچیده و سازمان‌یافته‌ای است که جنبه‌های انسانی و فن‌آوریک بسیار انبوهی دارد. در دانش ارتباطات (با یک تعریف کلی) ارتباط؛ فرایندی است که در آن، پیام از فرستنده به گیرنده منتقل می‌گردد؛ به بیانی دیگر به گردش پیام بین پیام‌دهنده و پیام‌گیرنده مربوط می‌شود. جرج هربرت کولی ارتباط را سازوکاری می‌داند که روابط انسانی برپایه و به‌وسیله‌ی آن بوجود می‌آید. ولی واژه ارتباطات به‌صورت جمع به مطالعه پیرامون اجزاء و ابزارهای فنی این پدیده می‌پردازد. در ارتباط، رسانه نقشی حیاتی‌ای برعهده دارد چه این رسانه‌ها هستند که پیامی را تولید و همچنین دریافت می‌کنند. در گام نخست رسانه‌ها می‌توانند دیداری یا شنیداری یا آمیزه‌ای از این دو باشند و نیز اگر دیداری باشند می توانند؛ نوشتاری یا تصویری (ثابت یا متحرک) یا هر دو را دارا باشند. با این توضیحات می‌توان این نتیجه را گرفت که رسانه‌ها به دنبال حواس آدمی ساخته شده‌اند؛ یک رسانه ممکن است یک یا چند حس آدمی را درگیر خود کند. امروزه مهمترین رسانه‌ها، رسانه‌های دیداری و شنیداری هستند و بدین‌ترتیب این رسانه‌ها حس بینایی و شنوایی انسان را به تنهایی یا توام با هم به کار می‌گیرند. رسانه‌ها به‌ کارگرفتن حس‌های آدمی را از طریق ابزاری که دارند انجام می‌دهند. برای نمونه روزنامه، ابزاری است که در بخش رسانه‌های شنیداری/ نوشتاری قرار می‌گیرد این ابزار ارتباطی، حس بینایی انسان را مورد استفاده قرار می‌دهد.

طرح مسئله:

همان‌طور که گفته شد در فرایند ارتباط، پیام یا پیام‌های به ریخت‌هایی گوناگون از فرستنده به گیرنده منتقل می‌شود، با یک نگاه عمیق‌تر می‌توان هر پیام را یک نشانه تلقی کرد؛ نشانه‌ها و رمزگان همیشه در شکل مادی رسانه لنگر دارند و نیز رسانه خود یک رمزگان است و به‌کارگیری آن منجر به تولید نشانه‌هایی می‌شود که دلالتگرند. نشانه واحدی معنادار است که به چیزی جز خودش اشاره دارد؛ سوسور نشانه را یک الگوی دوبخشی می‌داند که مرکب از یک دال و یک مدلول است و از سویی دیگر پیرس یک الگوی سه‌تایی از نشانه را در نظر دارد که شامل: نمود، تفسیر و موضوع است.‌ و نهایتا رمزگان  نظام‌هایی رویه‌ای از قراردادهای مناسب برای متصل‌کردن دال‌ها و مدلول‌ها در یک حوزه معین می‌باشند. رمزگان چارچوبی را تشکیل می‌دهند که در آن نشانه‌ها معنا پیدا می‌یابند.

یک رسانه از دید کاربرش ابزاری به عنوان حاملی شفاف و بی‌اثر ِبازنمایی‌ها تلقی می‌شود اما در حقیقت رسانه‌ها در معنای حمل‌شده دخالت دارند. مارشال مک‌لوهان درمورد رسانه سخن جالبی دارد«رسانه پیام است»، به عبارتی دقیقتر رسانه یک رمزگان است و نیز همانگونه که گفته شد گزینش یک رسانه و چگونگی استفاده از آن هم منجر به به‌وجود آمدن نشانه‌ها می‌شود. هر رسانه‌ای رمزگان مربوط به خود را دارد و این رمزگان از پیام یا متنی که آن رسانه تولید یا دریافت می‌کند؛ جدایی‌ناپذیرند. برای نمونه، اخباری که از رادیو پخش می‌شود شاید در ژانر با اخبار تلویزیون یا سایت‌های خبری همگون باشد اما در نوع رمزگان بسیار متفاوت است، چه این رسانه‌ها رمزگان ویژه خود را دارند و انتظارات و بازخوردهای خاص خود را در مخاطب پدیدار می‌سازند.

در جهان امروزی؛ انسان تنها خود، زندگی را تجربه نمی‌کند بلکه به واسطه رسانه‌ها روایت‌های گوناگونی را از زندگی درک می‌کند و به تجربیات خود می افزاید. این روایت‌ها دربرگیرنده‌ی گزارشی از پدیده‌های اجتماعی و طبیعی هستند که آدمی را در خود فرو پیچانده‌اند. روایت‌ها در کانال دو رویکرد بیان می‌شوند؛ نخست رویکرد متعارف است که اذعان به معنای برخاسته از ویژگی مادی و طبیعی پدیده‌ها دارد و دوم رویکرد بازنمایی که از طریق نشانه‌‌ها پدیده‌ها را معناسازی می‌کند؛ این رویکرد زبان و معنا را به فرهنگ پیوند می‌زند در این رویکرد این انسان‌ها هستند که به پدیده‌ها معنا می‌بخشند؛ هال می‌گوید، چیزها (پدیده‌ها) خود به‌خود دارای معنا نیستند، بنابراین معنای آنها محصول چگونگی بازنمایی آن‌هاست. هم‌اکنون سه رهیافت در‌مورد بازنمایی وجود دارد. یکی رهیافت بازتابی است که زبان را آیینه جهان می‌انگارد و آنرا ابزاری برای انتقال معنایی که در پدیده‌ها هست درنظر می‌گیرد؛ دوم رهیافت نیت‌مندی است که معنا را همان چیزی می‌داند که فرستنده (گوینده) قصد گفتنش را دارد؛ در اینجا زبان بیانگر این نیت‌هاست. اما در رهیافت سوم که مدنظر ماست رهیافت برساخت‌گرایی است، در اینجا معنا تولید و برساخته می‌شود تاکید این رهیافت بر این نکته است که جهان مادی انتقال دهنده‌ی معنا نیست؛ بلکه معنا به ابزار نظام‌هایی بازنمایی می‌گردد. این رهیافت دارای دو رویکرد است؛یکی رویکرد نشانه‌شناختی و دیگری رویکرد گفتمانی؛ رویکرد نشانه‌شناسی به نحوه عملکردهای تولید به واسطه زبان و بازنمایی است و رویکرد گفتمانی به تاثیرات و پیامدهای بازنمایی می‌پردازد.

در جملات پیشین به این نکته پرداخته شد که این رسانه‌ها هستند که از زندگی اجتماعی و طبیعی روایت‌هایی را تولید، تفسیر و تبیین می‌کنند؛ یکی از ابزارهای ارتباطی‌ای که به طور عام شامل صدا و تصاویر متحرک می‌شود فیلم است و سینما مکان عمومی نمایش آن. با نگاهی دانشوارانه می‌توان اینگونه گفت که فیلم در علوم ارتباطات و نشانه‌شناسی، متنی گسترده و فراگیر و نیز رسانه‌ای برای انتقال معانی و دلالت‌‌هایی است که کارگردان (رمزگذار) آنرا برای مخاطب (رمزگشا) خود قرار می‌دهد. فیلم‌های امروزین یک رسانه‌ی شنیداری/‌دیداری هستند که تصویر در آن متحرک است. فیلم هنری تولیدی است که چیزهایی را بیان می‌کند و بازتاب اندیشه تولید‌کنندگان آن از جامعه و تحولاتش است و همچنین نظامی از معانی است که هم بازنمایی‌هایی از واقعیت را ارائه می دهد و هم آن را تولید و بازسازی می‌کند و نهایتا نشانه‌ای است که می‌تواند دلالت‌های چندگانه‌ای داشته باشد.

از ابزارهای مناسبی که می‌توان از آن برای تحلیل و کاوش فیلم در قالبی فراتر از نگاه زیباشناسانه استفاده برد؛ روش نشانه‌شناسی است این روش امکانات قابل توجه‌ای را برای تحلیل متون سینمایی ایجاد نموده‌است؛ زیرا که هر نقدی  به دانستن مفهوم یک متن و توانایی در خوانش آن متکی است و خوانش یک متن چیزی فراتر از رمزگشایی دال‌ها و مدلول‌ها در قالب نشانه‌ها نیست. همچنین نشانه‌شناسی با فراهم آوردن امکان ارائه تحلیل‌های نظام‌مند از متون سینمایی (فیلم) شکل‌گیری نقدی منسجم و سامان‌دار را ممکن ساخته‌است. پروژه‌ی زبان‌شناسی فیلم به دنبال آن است که جایگاه فیلم را به عنوان یک زبان در تحلیل‌های خود مشخص کند و با این پرسش که چگونه یک فیلم تولید معنا می‌کند ما را به نحوه برساختن معنا مرتبط می‌سازد. نشانه‌شناسی کاربردی متز به بررسی نحوه تولید معنا در فیلم می‌پردازد؛ این تولید معنا در خلاء صورت نمی‌گیرد بلکه باید چگونگی تولید معنا را در فضای اجتماعی تاریخی-ساختاری ردیابی کرد. با این توضیحات این پژوهشگر؛ فیلم جدایی نادر از سیمین را برای پژوهش انتخاب نموده تا با تبدیل این فیلم به یک پیام ارتباطی (حوزه ارتباطات) و دگرگون کردن این پیام ارتباطی به نشانه (حوزه نشانه‌شناسی) با دیدی ارتباطی و رویکردی نشانه‌شناسانه، کار تحلیل را آغاز کند و چگونگی استفاده از دانش نشانه‌شناسی را در علوم ارتباطات نمایان سازد.

 

تعداد صفحه :124

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید